Κίνα: Η Στρατηγική Παράκαμψης Δασμών στα Φωτοβολταϊκά μέσω Αφρικής και Ινδονησίας

Κίνα: Πώς οι Βιομηχανίες Φωτοβολταϊκών Παρακάμπτουν τους Αμερικανικούς Δασμούς μέσω Δικτύου στην Αφρική και την Ινδονησία

Οι κινεζικές βιομηχανίες φωτοβολταϊκών αναπτύσσουν ένα εκτεταμένο εφοδιαστικό δίκτυο, που εκτείνεται από την Ινδονησία έως την Αφρική, με σκοπό την παράκαμψη των αμερικανικών δασμών. Η στρατηγική αυτή τους επιτρέπει να διατηρήσουν την παρουσία τους στην κερδοφόρα αγορά των ΗΠΑ, διασφαλίζοντας το προβάδισμα έναντι της εμπορικής πολιτικής της κυβέρνησης Ντόναλντ Τραμπ.

Σύμφωνα με ανάλυση εμπορικών και εταιρικών στοιχείων του Bloomberg News, αυτή η διαδρομή, μήκους περίπου 20.000 μιλίων, ξεκινά από την Κένυα, περνά από ένα μικρό ινδονησιακό νησί απέναντι από τη Σιγκαπούρη και καταλήγει στην αμερικανική αγορά. Το δίκτυο αυτό δημιουργήθηκε σε λιγότερο από έναν χρόνο, υποστηρίζοντας μηνιαίες συναλλαγές άνω των 100 εκατομμυρίων δολαρίων και αποκρύπτοντας την πραγματική κλίμακα της παραγωγής που πραγματοποιείται στην Κίνα και την Ινδονησία.

Η τακτική αυτή δεν είναι νέα στον κλάδο. Καθώς η Ουάσιγκτον εντείνει τα μέτρα κατά των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, οι ασιατικές εταιρείες μεταφέρουν συνεχώς τις παραγωγικές τους βάσεις. Αρχικά στο Βιετνάμ και ακολούθως στην Ινδονησία, οι εταιρείες αναζητούν εναλλακτικές λύσεις.

Στην αγορά των ΗΠΑ, οι τιμές των πάνελ φωτοβολταϊκών διαμορφώνονται σε επίπεδα υπερδιπλάσια του παγκόσμιου μέσου όρου, αποτέλεσμα πολυετών εμπορικών διαμαχών. Αυτό προσφέρει ένα τεράστιο κίνητρο στις κινεζικές επιχειρήσεις να βρουν τρόπους παράκαμψης.

Οι πρώτες υποψίες για καταστρατήγηση των δασμών φάνηκαν τον Μάρτιο, έναν μήνα μετά την επιβολή των προκαταρκτικών αμερικανικών δασμών. Ενώ τα τελωνεία των ΗΠΑ κατέγραφαν σημαντική πτώση στις εισαγωγές από την Ινδονησία (τη μεγαλύτερη πηγή το 2025), τα στοιχεία από την Τζακάρτα έδειχναν ραγδαία αύξηση των εξαγωγών προς τις ΗΠΑ. Αυτό υποδηλώνει ότι πολλά φορτία άλλαζαν δήλωση χώρας προέλευσης κατά την είσοδό τους στην αμερικανική αγορά.

Η νομική βάση για αυτή την τακτική βασίζεται στο αμερικανικό πλαίσιο περί «ουσιαστικής μεταποίησης». Σύμφωνα με αυτό, η χώρα προέλευσης ενός πάνελ καθορίζεται από την κατασκευή των ηλιακών κυψελών, και όχι από την τελική συναρμολόγηση. Αν και οι κυψέλες αντιπροσωπεύουν το 50%-60% του κόστους παραγωγής, είναι ελαφριές και εύκολα μεταφερόμενες.

Έτσι, από τον Ιανουάριο, Ινδονήσιοι συναρμολογητές στο νησί Μπατάμ άρχισαν να εισάγουν μαζικά ηλιακές κυψέλες από την Κένυα και τη Νιγηρία, ενώ τα υπόλοιπα εξαρτήματα προμηθεύονταν απευθείας από την Κίνα. Οι εισαγωγές στις ΗΠΑ με δηλωμένη προέλευση αυτές τις δύο αφρικανικές χώρες άγγιξαν τα 100 εκατομμύρια δολάρια μηνιαίως μέχρι τον Ιούνιο.

Οι διαφορές στα στατιστικά στοιχεία, αν και υπαρκτές, δεν επαρκούν πάντα για να αποδειχθεί παραπλάνηση ως προς τη χώρα προέλευσης. Η αλυσίδα εφοδιασμού ήταν πλήρως οργανωμένη: νεοϊδρυθέντα αφρικανικά εργοστάσια εισήγαγαν δισκία (wafers) από την Κίνα, τα επεξεργάζονταν σε κυψέλες και τα προωθούσαν στην Ινδονησία για την τελική συναρμολόγηση. Δορυφορικές εικόνες επιβεβαιώνουν την ολοκλήρωση βιομηχανικών εγκαταστάσεων κοντά στο Ναϊρόμπι και τη Μομπάσα στην Κένυα μεταξύ των μέσων του 2025 και των αρχών του 2026, ενώ ανάλογη δραστηριότητα καταγράφηκε και στη Νιγηρία.

Ο Τζόνι Μάρθα, γενικός διευθυντής διεθνών εμπορικών διαπραγματεύσεων στο Υπουργείο Εμπορίου της Ινδονησίας, δήλωσε ότι η κυβέρνηση έχει επίγνωση των στατιστικών αναντιστοιχίχών, τις οποίες όμως θεωρεί μη σημαντικές, τονίζοντας παράλληλα ότι η Τζακάρτα τηρεί τους διεθνείς νόμους.

Για την αντιμετώπιση αυτής της τακτικής, η αμερικανική κυβέρνηση εγκατέλειψε τη στοχευμένη πολιτική ανά χώρα και ανακοίνωσε σαρωτικά οριζόντια μέτρα. Η νέα πολιτική θέτει κατώτατα όρια τιμών πάνω από τα τρέχοντα επίπεδα της αγοράς, καθώς και οριζόντιους δασμούς 15% στο εισαγόμενο πολυπυρίτιο, τα δισκία (wafers), τις κυψέλες (cells) και τις μονάδες (modules), με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 4η Δεκεμβρίου.

Το χρονικό περιθώριο μέχρι τον Δεκέμβριο επιτρέπει στις εταιρείες να συνεχίσουν τις αποστολές, ενώ οι αρχές των ΗΠΑ παρακολουθούν στενά το ενδεχόμενο δημιουργίας μαζικών αποθεμάτων. Παράλληλα, προβλέπονται εξαιρέσεις για επιχειρήσεις που δεσμεύονται να κατασκευάσουν νέα εργοστάσια σε αμερικανικό έδαφος μέχρι τη λήξη της θητείας Τραμπ.

Τα κίνητρα για διεθνή επέκταση των Κινέζων κατασκευαστών παραμένουν ισχυρά, καθώς η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα και οι πόλεμοι τιμών στην εγχώρια αγορά της Κίνας έχουν μειώσει δραστικά τα περιθώρια κέρδους. Όπως επισημαίνει ο Μούι Γιανγκ, αναλυτής της δεξαμενής σκέψης Ember στο Σίδνεϊ, η στρατηγική αυτή δεν είναι βραχυπρόθεσμη. Περιοχές όπως η Λατινική Αμερική, η Μέση Ανατολή και η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού αναμένεται να μετατραπούν σε κύριους επενδυτικούς προορισμούς και όχι απλώς σε ενδιάμεσες πλατφόρμες εξαγωγών, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της παγκόσμιας ενεργειακής μετάβασης και των γεωπολιτικών εντάσεων, όπως ο πόλεμος στο Ιράν.