Νέο Ειδικό Χωροταξικό για Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας: Όριο 1,5% για φωτοβολταϊκά και περιορισμοί για αιολικά πάρκα

Νέοι κανόνες χωροθέτησης για ΑΠΕ: Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) φέρνει αυστηρότερους κανόνες για τη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών, αιολικών πάρκων και σταθμών αποθήκευσης ενέργειας, με στόχο την προσαρμογή στις σύγχρονες περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, αλλά και την επίτευξη των ενεργειακών στόχων της χώρας έως το 2050. Η υπουργική απόφαση, που υπογράφεται από τους υπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου, και τους υφυπουργούς Νίκο Τσάφο και Μαριλένα Σούκουλη, αντικαθιστά το προηγούμενο πλαίσιο του 2008.

Πλαφόν 1,5% στα φωτοβολταϊκά: Η σημαντικότερη αλλαγή για την αγορά των φωτοβολταϊκών αφορά τη θέσπιση οριζόντιου πλαφόν στην κάλυψη γης. Η συνολική έκταση που μπορούν να καταλαμβάνουν νέοι φωτοβολταϊκοί σταθμοί δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 1,5% της έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας.

Περιοχές αποκλεισμού για φωτοβολταϊκά:

• Δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση νέων φωτοβολταϊκών σταθμών σε όλες τις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000.
• Απαγορεύεται η εγκατάσταση σε δάση και δασικές εκτάσεις.
• Εξαιρούνται οι υγρότοποι Ραμσάρ και οι μικροί νησιωτικοί υγρότοποι.
• Δεν επιτρέπονται σε εθνικούς δρυμούς, αισθητικά δάση και κηρυγμένα μνημεία της φύσης.
• Απαγορεύονται σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους.
• Περιορίζονται σε περιοχές προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.
• Εξαιρούνται περιοχές με προστατευόμενες αναβαθμίδες.
• Απαγορεύονται σε Περιοχές Άνευ Δρόμων και ακτές κολύμβησης.

Μετά τη δημόσια διαβούλευση, στις περιοχές αποκλεισμού προστέθηκαν οι ιστορικοί τόποι, τα αρχαία μνημεία, τα προστατευόμενα μνημεία μεταγενέστερα του 1830 και οι περιοχές με πηγές υδροληψίας νερού για ανθρώπινη κατανάλωση.

Ειδικοί κανόνες για πλωτά φωτοβολταϊκά: Οι απαγορεύσεις επεκτείνονται σε καταδυτικά πάρκα, νεότερα ναυάγια, περιοχές αγκυροβολίας και τεχνητά υποβρύχια αξιοθέατα. Κατά την εγκατάστασή τους σε θαλάσσιες περιοχές ή λίμνες, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα αλιευτικά πεδία και οι προβλεπόμενες αποστάσεις ασφαλείας.

Περιορισμοί για αιολικά πάρκα:

• Δεν θα επιτρέπονται νέα αιολικά πάρκα στην Αττική και στη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης.
• Απαγορεύονται σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων.
• Εξαιρούνται οι υγρότοποι Ραμσάρ και οι μικροί νησιωτικοί υγρότοποι.
• Δεν επιτρέπονται σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους και στους πυρήνες εθνικών δρυμών.
• Περιορίζονται σε συγκεκριμένες ζώνες προστασίας της φύσης.
• Απαγορεύονται σε Περιοχές Άνευ Δρόμων και ακτές κολύμβησης.

Επιπλέον, εισάγονται περιορισμοί για νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με εξαιρέσεις για κρίσιμες υποδομές, κοινωφελείς υποδομές και θέματα ασφάλειας του ηλεκτρικού συστήματος. Εκτός αιολικής ανάπτυξης τίθενται οι περιοχές των κατηγοριών Α και Β του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, καθώς και εκτός σχεδίου ζώνες με προβλεπόμενες χρήσεις τουρισμού και αναψυχής. Στις περιοχές αποκλεισμού προστίθενται ιστορικοί τόποι, αρχαία και νεότερα προστατευόμενα μνημεία, πηγές υδροληψίας και «απάτητες παραλίες».

Ειδικές συνθήκες για αιολικά σε Natura 2000: Στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου Natura 2000, που αφορούν κυρίως την προστασία της ορνιθοπανίδας, η εγκατάσταση αιολικών θα επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση. Προϋπόθεση είναι η ρητή πρόβλεψη στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό της περιοχής να ξεπερνά τα 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.

Ειδικοί κανόνες για αιολικά στα νησιά:

• Καθιερώνεται ειδική μελέτη τοπίου στο στάδιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, εξετάζοντας το μέγεθος του σταθμού, τον χαρακτήρα της περιοχής και τις επιπτώσεις στις θέες και στο τοπίο.
• Στις ορεινές περιοχές των νησιών, κάθε σχέδιο θα αξιολογείται ξεχωριστά, βάσει των μορφολογικών, οικολογικών και τοπικών χαρακτηριστικών της θέσης.
• Το ανώτατο ποσοστό κάλυψης εδάφους από αιολικούς σταθμούς παραμένει στο 4% της έκτασης κάθε Δημοτικής Ενότητας.

Παρέχεται η δυνατότητα εγκατάστασης αιολικού σταθμού κατ’ εξαίρεση σε Δημοτικές Ενότητες με μέσο αιολικό δυναμικό κάτω από 4 m/s, εφόσον στη συγκεκριμένη θέση καταγράφεται δυναμικό άνω των 7,5 m/s. Για την εξαίρεση απαιτείται πιστοποιημένη μέτρηση στη ΡΑΑΕΥ, ενώ οι σταθμοί δεν θα μπορούν να υπερβαίνουν το 1% της φέρουσας ικανότητας της Δημοτικής Ενότητας. Θα πρέπει επίσης να τηρούνται όλοι οι υπόλοιποι περιορισμοί, όπως το υψόμετρο και το μέγεθος των νησιών.

Σταθμοί αποθήκευσης και άλλες τεχνολογίες: Οι νέοι κανόνες καλύπτουν και τους σταθμούς αποθήκευσης ενέργειας, ενώ επικαιροποιούνται οι όροι για έργα βιοαερίου, βιομεθανίου, βιομάζας, γεωθερμίας και μικρών υδροηλεκτρικών.

Στόχος η ισορροπημένη ανάπτυξη: Το πλαίσιο διαμορφώθηκε μετά από δημόσια διαβούλευση και γνωμοδοτήσεις αρμόδιων φορέων. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, τόνισε ότι στόχος είναι η περαιτέρω ανάπτυξη της εγχώριας παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ, με σαφείς κανόνες για την προστασία του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών, αποκλείοντας την εγκατάσταση ΑΠΕ σε εκτάσεις της Αττικής και της Μητροπολιτικής Περιοχής Θεσσαλονίκης που έχουν πληγεί από πυρκαγιές. Ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος χαρακτήρισε το νέο χωροταξικό «σημαντικό ορόσημο», υπογραμμίζοντας ότι επιτρέπει τη συνέχιση της ανάπτυξης των ΑΠΕ με αυστηρότερους περιβαλλοντικούς κανόνες και μεγαλύτερη κοινωνική συναίνεση.