Ταμείο Ανάκαμψης: Πώς τα πήγε η Ελλάδα; Επιτυχίες και σημεία προς βελτίωση

Το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) έχει εισφέρει στην ελληνική οικονομία 24,7 δισεκατομμύρια ευρώ από το 2021 έως σήμερα. Απομένουν ακόμη 11,3 δισεκατομμύρια ευρώ για εκταμίευση μέχρι την ολοκλήρωση του προγράμματος. Από τα 24,7 δισ. ευρώ που έχουν ήδη εκταμιευθεί, περίπου 13 δισ. ευρώ είναι επιδοτήσεις και 11,7 δισ. ευρώ δάνεια. Αναμένονται επιπλέον 5,3 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις και 6 δισ. ευρώ σε δάνεια στις δύο τελευταίες δόσεις, τον Σεπτέμβριο και τον Δεκέμβριο.

Τα συνολικά 36 δισ. ευρώ που έχει εξασφαλίσει η Ελλάδα από το ΤΑΑ αντιστοιχούν στο 16% του ΑΕΠ της χώρας για το 2023, τοποθετώντας την Ελλάδα στην κορυφή της σχετικής κατάταξης.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των «ΤΑ ΝΕΑ», το Ταμείο Ανάκαμψης έχει ήδη ορατό αποτύπωμα στην ελληνική οικονομία, όπως αποδεικνύεται από την εντυπωσιακή αύξηση του δείκτη επενδύσεων προς το ΑΕΠ από το 2019. Μια πρόσφατη μελέτη της Alpha Bank δείχνει ότι ο λόγος επενδύσεων προς ΑΕΠ έχει ανέβει από 11% το 2011 σε 16,9% το 2025, με εκτίμηση να φτάσει κοντά στο 18% το 2026. Με την ώθηση του ΤΑΑ, η Ελλάδα αναμένεται να καλύψει πάνω από το μισό της απόστασης που τη χωρίζει από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (περίπου 22%).

Οι Πυλώνες του Ταμείου

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο μεγαλύτερος όγκος των πόρων του ΤΑΑ κατευθύνεται στον πυλώνα της βιώσιμης ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής. Περισσότερα από 10 δισ. ευρώ από τα εκταμιευμένα κεφάλαια (3,9 δισ. σε επιδοτήσεις και 6,1 δισ. ευρώ σε δάνεια) έχουν διατεθεί σε δράσεις αυτού του πυλώνα.

Στη δεύτερη θέση βρίσκεται ο πυλώνας της «πράσινης» μετάβασης, με εκταμιεύσεις 5,4 δισ. ευρώ (2,4 δισ. ευρώ επιδοτήσεις και 4 δισ. ευρώ δάνεια).

Ακολουθούν η ψηφιακή μετάβαση και ο τομέας της υγείας, με εκταμιεύσεις άνω των 3,2 δισ. ευρώ για κάθε έναν από αυτούς.

Για την ψηφιοποίηση έχουν διατεθεί 1,2 δισ. σε επιδοτήσεις και 2 δισ. ευρώ σε δάνεια. Στον τομέα της υγείας, έχουν δοθεί 3,15 δισ. σε επιδοτήσεις και περίπου 100 εκατ. ευρώ σε δάνεια.

Εμφανείς Επιτυχίες σε Συγκεκριμένους Τομείς

Η πρόοδος που έχει επιτευχθεί χάρη στους πόρους του ΤΑΑ είναι εμφανής σε ορισμένους τομείς. Ειδική μνεία αξίζει στον τομέα της ενέργειας, όπου η Ελλάδα επιδιώκει να ηγηθεί, καθιστώντας τον συγκριτικό της πλεονέκτημα. Το μερίδιο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ξεπερνά πλέον σταθερά το 50%, ποσοστό υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Είναι αξιοσημείωτο ότι ο ΑΔΜΗΕ, ο ΔΕΔΔΗΕ, η ΔΕΗ και η ΔΕΣΦΑ συγκαταλέγονται στις δέκα κορυφαίες επιχειρήσεις που έχουν λάβει τα περισσότερα χρήματα από το ΤΑΑ. Επιπλέον, το Υπουργείο Ενέργειας και Περιβάλλοντος έχει λάβει πάνω από 2 δισ. ευρώ, καθιστώντας το τον δεύτερο μεγαλύτερο παραλήπτη πόρων του ΤΑΑ, μετά το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών.

Προκλήσεις και Μελλοντικές Προοπτικές

Παρά τις επιτυχίες, στον κλάδο της ενέργειας υπάρχουν έργα που απαιτούν περαιτέρω προώθηση μέσω του ΤΑΑ, όπως αυτά που αφορούν την αποθήκευση ενέργειας από ΑΠΕ, καθώς μεγάλο μέρος αυτής παραμένει ανεκμετάλλευτο.

Η παραγωγικότητα της εργασίας παραμένει η μεγάλη αδυναμία της ελληνικής οικονομίας, παρά τις υφιστάμενες επενδύσεις. Η παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας στην Ελλάδα αντιστοιχούσε μόλις στο 54,6% του μέσου όρου της ΕΕ το 2025, με τη χώρα μας να βρίσκεται στην τελευταία θέση της κατάταξης.

Ωστόσο, το θετικό είναι ότι οι επενδύσεις αναμένεται να συνεχιστούν και μετά τη λήξη του ΤΑΑ. Η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να χρηματοδοτείται από ευρωπαϊκά εργαλεία, όπως οι εναπομείναντες πόροι του ΕΣΠΑ 2021-2027, το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 (από το οποίο αναμένεται να λάβει πάνω από 49 δισ. ευρώ), καθώς και μικρότερα εργαλεία όπως το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο. Επιπλέον, προγραμματίζονται επενδύσεις περίπου 23 δισ. ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030.