Κυβερνητικό Στρατηγικό Σχέδιο για την Αντιμετώπιση της Στεγαστικής Κρίσης: Λεπτομέρειες και Μέτρα στο Τραπέζι

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να παρουσιάσει ένα τετραετές πλάνο δράσης για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος. Το σχέδιο, που υιοθετεί μια προσέγγιση δύο ταχυτήτων, έχει ως πρωταρχικό στόχο την επαναφορά στην αγορά όσο το δυνατόν περισσότερων από τα περίπου 800.000 ακίνητα που εκτιμάται ότι παραμένουν ανενεργά σε ολόκληρη τη χώρα.

Ο κεντρικός άξονας του σχεδίου είναι η ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών, μια εξέλιξη που αναμένεται να αντιμετωπίσει την έλλειψη διαθέσιμων σπιτιών και να συμβάλει στη συγκράτηση των τιμών πώλησης και των ενοικίων. Το πλάνο περιλαμβάνει 15 άμεσα και μακροπρόθεσμα μέτρα, καθώς και θεσμικές παρεμβάσεις, με απώτερο σκοπό τη διαρκή εξισορρόπηση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.

Άμεσα Μέτρα

Σύμφωνα με δημοσίευμα του «Ελεύθερου Τύπου» της Κυριακής, τα άμεσα μέτρα που θα ανακοινωθούν στη ΔΕΘ αφορούν πέντε υφιστάμενες παρεμβάσεις, οι οποίες θα παραταθούν έως το τέλος του τρέχοντος έτους.

Συγκεκριμένα, θα παραταθούν:

• Την αναστολή επιβολής ΦΠΑ 24% στις νεόδμητες οικοδομές.
• Την επιβολή φόρου υπεραξίας 15% στις αγοραπωλησίες ακινήτων.
• Τη φοροαπαλλαγή για 3 έτη, για όσους ιδιοκτήτες ανοίγουν κλειστά σπίτια και τα διαθέτουν σε μακροχρόνια μίσθωση.
• Την έκπτωση φόρου για όσους προχωρούν σε ανακαίνιση της κατοικίας τους, αλλά δεν μπορούν να ενταχθούν σε προγράμματα επιδότησης λόγω εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων. Το πρόγραμμα αυτό, κατά γενική ομολογία, δεν γνώρισε την αναμενόμενη επιτυχία, γι’ αυτό η παράτασή του είναι πιθανό να συνοδευτεί από πρόσθετα κίνητρα.
• Το πρόγραμμα «Ανακαινίζω» ύψους 500 εκατ. ευρώ, το οποίο θα αρχίσει να υλοποιείται από φέτος. Για κλειστά ακίνητα που θα διατεθούν για μακροχρόνια ενοικίαση με σταθερό ενοίκιο για 3 χρόνια, θα παρέχεται επιδότηση 95%. Οι αιτήσεις αναμένεται να κατατεθούν τον Σεπτέμβριο.

Επιπλέον, το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ» θα απορροφήσει τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ από κοινοτικούς πόρους, ακολουθώντας τα δύο προηγούμενα προγράμματα με βελτιώσεις στις διαδικασίες για την αποφυγή καθυστερήσεων και κενών. Το πρόγραμμα αναμένεται να υιοθετήσει το γαλλικό μοντέλο του Prêt à Taux Zéro (PTZ), δηλαδή το άτοκο δάνειο, για να υποστηρίξει νοικοκυριά στην απόκτηση κύριας κατοικίας. Η φιλοσοφία είναι η κρατική βοήθεια να λειτουργεί συμπληρωματικά προς την τραπεζική χρηματοδότηση, μειώνοντας σημαντικά το πραγματικό κόστος δανεισμού. Το «Σπίτι μου ΙΙΙ» αναμένεται να ωφελήσει επιπλέον 16.000 δικαιούχους.

Μακροπρόθεσμα Μέτρα

Σε μεσομακροπρόθεσμο ορίζοντα, το σχέδιο προβλέπει μια σειρά μέτρων, όπως αναφέρει ο «Ελεύθερος Τύπος»:

1. Δημιουργία Εξειδικευμένου Ταμείου – Θεματοφύλακα για Κοινωνική Κατοικία: Το Ταμείο θα χρηματοδοτεί την ανάπτυξη κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, λειτουργώντας ανακυκλούμενα: τα έσοδα από τις κατοικίες θα επανεπενδύονται. Ως αρχικό κεφάλαιο προτείνονται 20-25 εκατ. ευρώ, με στόχο την προσέλκυση μεγαλύτερων δημόσιων, ευρωπαϊκών και ιδιωτικών πόρων. Το Δημόσιο θα επιδιώξει να προσελκύσει ιδιωτικά κεφάλαια μέσω κινήτρων όπως χαμηλότοκα δάνεια, εγγυήσεις και επιδοτήσεις επιτοκίου, με αντάλλαγμα οι κατοικίες να διατίθενται με όρους κοινωνικής ή προσιτής στέγασης. Επιπλέον, θα παραχωρηθεί αναξιοποίητη γη σε νησιά για την κατασκευή κατοικιών για εργαζομένους και νοικοκυριά που δυσκολεύονται να βρουν στέγη.
2. Δημιουργία Γραφείων Κοινωνικής Μίσθωσης: Αναμένεται η αξιοποίηση της δομής των Κέντρων Κοινότητας. Τα γραφεία θα λειτουργούν ως «μεσάζοντες» μεταξύ ιδιοκτητών και δικαιούχων, καταγράφοντας ακίνητα, υποστηρίζοντας τις μισθώσεις και παρακολουθώντας τις συμβάσεις, διαμορφώνοντας μια οργανωμένη αγορά κοινωνικής μίσθωσης.
3. Εκσυγχρονισμός του Συστήματος Έκδοσης Οικοδομικών Αδειών: Στόχος είναι η μείωση των καθυστερήσεων στην κατασκευή νέων κατοικιών μέσω περαιτέρω ψηφιοποίησης, βελτιωμένης αξιοποίησης του e-Αδειες και του Ενιαίου Ψηφιακού Χάρτη, διαλειτουργικότητας συστημάτων και αυτοματοποιημένων ελέγχων.
4. Πολεοδομικά Κίνητρα για Περισσότερες Κοινωνικές Κατοικίες: Θεσμοθετούνται πρόσθετα πολεοδομικά κίνητρα σε ιδιώτες, εφόσον ένα μέρος των ακινήτων διατίθεται για κοινωνική κατοικία με προσιτό ενοίκιο, τόσο σε νέες αναπτύξεις όσο και σε μεγάλα ανενεργά ακίνητα.
5. Πλατφόρμα για τη Στέγαση Φοιτητών: Μια πλατφόρμα όπου φοιτητές θα μπορούν να βρίσκουν κατοικίες και συγκατοίκους, μειώνοντας το κόστος ενοικίου. Ιδιοκτήτες θα μπορούν να καταχωρίζουν ακίνητα κατάλληλα για συγκατοίκηση, ενώ εξετάζεται η σύνδεση με το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα.
6. Πλατφόρμα για τη Στέγαση Δημοσίων Υπαλλήλων σε Νησιωτικές Περιοχές: Καταγραφή των αναγκών των εργαζομένων και των διαθέσιμων ακινήτων για την αντιστοίχιση προσφοράς και ζήτησης σε περιοχές με στεγαστική πίεση.
7. Νέο Καθεστώς Golden Visa: Εισάγεται μια νέα ειδική κατηγορία Golden Visa, όπου ο επενδυτής θα αποδέχεται την υποχρέωση να διαθέτει χαρτοφυλάκιο ακινήτων αποκλειστικά σε μακροχρόνια μίσθωση για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
8. Νέος Μηχανισμός για την Αστεγία: Δημιουργείται ένα πιο οργανωμένο σύστημα αντιμετώπισης της αστεγίας με έγκαιρη καταγραφή και διάγνωση αναγκών, πληροφοριακό σύστημα, παρακολούθηση ωφελουμένων, αξιολόγηση δομών, εκπαίδευση στελεχών και καλύτερη διασύνδεση με τις κοινωνικές υπηρεσίες. Ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε περίπου 1,81 εκατ. ευρώ.
9. Μειωμένος ΦΠΑ για Κοινωνικές Κατοικίες: Εφαρμογή μειωμένου ΦΠΑ στην κατασκευή κοινωνικών και προσιτών κατοικιών, αντί για οριζόντια μείωση. Η δυνατότητα αυτή συνδέεται με το ευρωπαϊκό πλαίσιο ΦΠΑ που επιτρέπει ευελιξία για στεγαστικές πολιτικές κοινωνικού χαρακτήρα.
10. Δείκτης Τιμών Ακινήτων: Δημιουργία Εθνικού Δείκτη Τιμών Ακινήτων για ακριβέστερη πληροφόρηση της Πολιτείας σχετικά με το κόστος κατοικίας σε κάθε περιοχή, αξιοποιώντας πολλαπλές πηγές δεδομένων. Τα δεδομένα ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν για τον σχεδιασμό κανόνων ρύθμισης της αγοράς, όπως οι αυξήσεις ενοικίων.