Απαλλαγή Προσαυξήσεων για Ελεύθερους Επαγγελματίες: Ποιοι Εξαιρούνται από τον Υπολογισμό Ελάχιστου Καθαρού Εισοδήματος & Πώς Λειτουργεί

Συγκεκριμένοι ελεύθεροι επαγγελματίες, υπό την προϋπόθεση της συνέπειας, θα απαλλαγούν από τις προσαυξήσεις που υπολογίζονται με βάση τον κύκλο εργασιών και τη μισθοδοσία του προσωπικού, κατά τον προσδιορισμό του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος. Η σχετική ανακοίνωση έγινε από την ηγεσία του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης, στο πλαίσιο της εξειδίκευσης των μέτρων στήριξης που παρουσίασε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ).

Οι λεπτομέρειες είναι οι εξής:

Από το φορολογικό έτος 2026 (για τις δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2027), με στόχο την πλήρη αξιοποίηση των ηλεκτρονικών φορολογικών εργαλείων και την επιβράβευση των συνεπών επαγγελματιών, οι ελεύθεροι επαγγελματίες που πληρούν ορισμένα κριτήρια θα απαλλάσσονται από τις ακόλουθες προσαυξήσεις κατά τον υπολογισμό του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος:

• Το ποσό που ισούται με το 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας του προσωπικού που απασχολεί ο υπόχρεος.
• Το ποσό που ανέρχεται στο 5% επί της διαφοράς, κατά την οποία ο κύκλος εργασιών του υπόχρεου υπερβαίνει τον μέσο όρο του ετήσιου κύκλου εργασιών για τον συγκεκριμένο Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητας (Κ.Α.Δ.).

Τα κριτήρια που πρέπει να πληρούν οι συνεπείς ελεύθεροι επαγγελματίες για να λάβουν αυτή την απαλλαγή είναι τα εξής:

(α) Έχουν υποβάλει τα απαραίτητα στοιχεία στο σύστημα myDATA για κάθε φορολογικό έτος.

(β) Εφόσον υποχρεούνται σε διασύνδεση ταμειακών μηχανών και POS, έχουν ολοκληρώσει τη διασύνδεση και παραμένουν συνδεδεμένοι καθ’ όλη τη διάρκεια του φορολογικού έτους.

(γ) Δεν τους έχει επιβληθεί πρόστιμο από τη φορολογική αρχή ή την αρχή επιθεώρησης εργασίας για τις χρήσεις των τελευταίων 5 φορολογικών ετών.

(δ) Έχουν υποβάλει όλες τις δηλώσεις ΦΠΑ και εισοδήματος που αφορούν τα τελευταία 5 φορολογικά έτη έως τις 31/12 του τελευταίου έτους, εφόσον είχαν τη νόμιμη υποχρέωση υποβολής τους.

Επιπλέον, προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις:

• Για εκμεταλλευτές ΤΑΞΙ: Το τεκμήριο μειώνεται αναλόγως του ποσοστού ιδιοκτησίας επί του οχήματος. Για παράδειγμα, με 50% συνιδιοκτησία, το τεκμήριο μειώνεται κατά 50%. Επίσης, εξαιρούνται από τα τεκμήρια ανήλικα τέκνα (έως 18 ετών) που κατέχουν άδεια ΤΑΞΙ (συνήθως ως κληρονόμοι).
• Μείωση τεκμηρίων σε μικρούς οικισμούς: Τα τεκμήρια μειώνονται κατά 50% σε οικισμούς με πληθυσμό έως 2.000 κατοίκους (από 1.500), εκτός όσων βρίσκονται στην Περιφέρεια Αττικής (πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων). Ειδικά για την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, η μείωση ισχύει για οικισμούς με πληθυσμό έως 2.200 κατοίκους (από 1.700), επηρεάζοντας 131 επιπλέον οικισμούς.

Οι προσαυξήσεις βάσει κύκλου εργασιών και μισθοδοσίας προσωπικού επιβαρύνουν περίπου 156.000 ατομικές επιχειρήσεις, πέραν του τεκμαρτού εισοδήματος που καθορίζεται από τον κατώτατο μισθό και τις τριετίες. Το εκτιμώμενο δημοσιονομικό κόστος ανέρχεται σε 170 εκατομμύρια ευρώ για το πρώτο έτος εφαρμογής της απαλλαγής και 108 εκατομμύρια ευρώ για τα επόμενα έτη (2028 και εφεξής).

Σημειώνεται ότι από τις συνολικά 755.000 ατομικές επιχειρήσεις, οι 427.000 υπόκεινται σε φορολογία επειδή δηλώνουν εισοδήματα χαμηλότερα από το ελάχιστο καθαρό εισόδημα. Από αυτές, οι 271.000 φορολογούνται μόνο με βάση τον κατώτατο μισθό συν τις τριετίες, με ετήσιο φόρο που κυμαίνεται από 1.476€ (χωρίς τριετίες) έως 2.249€ (με τρεις τριετίες) για ελεύθερους επαγγελματίες άνω των 30 ετών χωρίς τέκνα. Οι φόροι είναι χαμηλότεροι ή μηδενικοί για ελεύθερους επαγγελματίες με τέκνα ή κάτω των 30 ετών. Ωστόσο, οι 156.000 επιχειρήσεις επιβαρύνονται επιπλέον με προσαυξήσεις λόγω κύκλου εργασιών ή μισθοδοσίας, αυξάνοντας σημαντικά τον υπολογιζόμενο φόρο. Για 24.000 από αυτές, η προσαύξηση υπερβαίνει τα 2.000€, ενώ για 3.000 επιχειρήσεις, ξεπερνά τα 10.000€.

Παραδείγματα Εφαρμογής

Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας παραθέτει τα παρακάτω ενδεικτικά παραδείγματα:

Παράδειγμα 1: Ατομική επιχείρηση εστίασης (καφέ) με 15ετή λειτουργία, 5 εργαζομένους και ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 105.000€.

Το αρχικό ελάχιστο καθαρό εισόδημα υπολογίζεται σε 16.744€ (κατώτατος συν τριετίες) + 10.500€ (10% της μισθοδοσίας), σύνολο 27.244€. Ο αντίστοιχος φόρος είναι 4.783€. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα παραμένει 16.744€, ο φόρος μειώνεται σε 2.249€, με αποτέλεσμα όφελος 2.534€.

Παράδειγμα 2: Ατομική επιχείρηση λιανικού εμπορίου υποδημάτων με 4ετή λειτουργία, 2 εργαζομένους, ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 21.000€ και κύκλο εργασιών 120.000€ (μέσος όρος ΚΑΔ 48.564€).

Το αρχικό ελάχιστο καθαρό εισόδημα υπολογίζεται σε 12.880€ + 2.100€ (10% μισθοδοσίας) + 3.572€ (5% της διαφοράς κύκλου εργασιών), σύνολο 18.552€. Ο φόρος ανέρχεται σε 2.610€. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα θα είναι 12.880€, ο φόρος 1.476€, με όφελος 1.134€.

Παράδειγμα 3: Λογιστής με ατομική επιχείρηση 20ετίας, χωρίς εργαζομένους και κύκλο εργασιών 90.000€ (μέσος όρος ΚΑΔ 28.479€).

Το αρχικό ελάχιστο καθαρό εισόδημα είναι 16.744€ (κατώτατος συν τριετίες) + 3.076€ (5% της διαφοράς κύκλου εργασιών), σύνολο 19.820€. Ο φόρος είναι 2.864€. Με τη νέα ρύθμιση, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα παραμένει 16.744€, ο φόρος 2.249€, με όφελος 615€.

Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει το εύρος του οφέλους και τον αριθμό των επιχειρήσεων που επωφελούνται.

Πίνακας: Αριθμός ατομικών επιχειρήσεων και όφελος από την απαλλαγή προσαυξήσεων στο ελάχιστο εισόδημα

Η νέα ρύθμιση ευνοεί ιδιαίτερα τις ατομικές επιχειρήσεις που απασχολούν προσωπικό, όπως αυτές στον τομέα του λιανικού εμπορίου και της εστίασης. Σύμφωνα με στοιχεία του ΓΕΜΗ, 62,5% των ενεργών επιχειρήσεων εστίασης (53.722 από 85.965) και 70,3% των επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου (99.518 από 141.616) είναι ατομικές επιχειρήσεις. Επιπλέον, το 2027, οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα επωφεληθούν από τη μείωση του φόρου εισοδήματος που θεσπίστηκε με τη μεταρρύθμιση του 2026. Από το φορολογικό έτος 2027 (δηλώσεις 2028), προβλέπεται επίσης μείωση της προκαταβολής φόρου για τους ελεύθερους επαγγελματίες από 55% σε 50%, με δημοσιονομικό κόστος 82 εκατομμύρια ευρώ.

Την ίδια χρονιά (2028), οι τρίτεκνοι ελεύθεροι επαγγελματίες θα δουν σημαντική μείωση του φόρου τους, καθώς η φορολογική κλίμακα θα μηδενίζεται έως τα 20.000 ευρώ.