Ο Ελληνικός Υπερυπολογιστής ΔΑΙΔΑΛΟΣ: Ξεκινά η Λειτουργία του – Τι Μπορεί να Προσφέρει η Επένδυση των 58,9 εκατ. Ευρώ

Ο νέος εθνικός υπερυπολογιστής ΔΑΙΔΑΛΟΣ τίθεται πλέον σε πλήρη λειτουργία, με τα επίσημα εγκαίνια να έχουν προγραμματιστεί για τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου.

Εγκατεστημένος στο υπερσύγχρονο Κέντρο Δεδομένων στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ θα διαθέσει υπολογιστικούς πόρους σε ένα ευρύ φάσμα φορέων, όπως πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νεοφυείς επιχειρήσεις, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιους οργανισμούς.

Η υλοποίηση αυτού του εμβληματικού έργου αποτελεί πρωτοβουλία του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, με την εκτέλεση να αναλαμβάνεται από το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε. – GRNET). Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στα 58,9 εκατομμύρια ευρώ. Ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ εντάσσεται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» και χρηματοδοτείται μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης (NextGenerationEU) και της Κοινής Επιχείρησης EuroHPC JU.

Η μετρημένη υπολογιστική του απόδοση φτάνει τα 85,69 petaflops, τοποθετώντας τον στην 31η θέση παγκοσμίως στη λίστα TOP500. Εξίσου εντυπωσιακή είναι η κατάταξή του στην 23η θέση της Green500, όσον αφορά την ενεργειακή του αποδοτικότητα. Επιπλέον, ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα του ελληνικού εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS, γεφυρώνοντας την υπολογιστική υποδομή με τις ανάγκες ανάπτυξης προηγμένων εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.

«Μπαίνει στην πρίζα ο Δαίδαλος. Στην ουσία πλέον ξεκινούν οι τελικές ρυθμίσεις και τίθεται σε λειτουργία. Ο Δαίδαλος είναι ένα μηχάνημα που μπορεί να εκπαιδεύσει μοντέλα. Υπάρχουν πολλά πανεπιστήμια και ερευνητικοί φορείς αλλά και επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν κάτι στο μυαλό τους ή έχουν δοκιμάσει σε μικρότερη κλίμακα κάτι, αλλά θέλουν πλέον χώρο, χρόνο και προφανώς χωρίς κόστος, για να εκπαιδεύσουν τα μοντέλα τους. ‘Αρα αυτό θα λειτουργήσει ως Pharos. Θα καλέσει πιο δυνατά, πιο ανοιχτά πλέον όλο αυτό το οικοσύστημα της τεχνητής νοημοσύνης να φτιάξει μοντέλα, να πειραματιστεί με μοντέλα. Αυτό που έρχεται μετά, είναι το πού τρέχουν αυτά τα μοντέλα. Γιατί και εδώ πάλι το οικονομικό ζήτημα μπαίνει μετ’ επιτάσεως. Δεν είναι φθηνή ιστορία η τεχνητή νοημοσύνη», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου.

Συνεχίζοντας, ανέφερε: «Τον Οκτώβριο ξεκινά η δημοπράτηση του δεύτερου μηχανήματος στην Κοζάνη, το οποίο θα είναι εξίσου ισχυρό μηχάνημα κυρίως όμως για να τρέξει τα μοντέλα αυτά. Μέχρι τότε βέβαια, τα μοντέλα μπορούν να τρέχουν σε υποδομές που διαθέτει ο Pharos αλλά φέρνουμε ένα εξίσου δυνατό μηχάνημα γιατί οι ανάγκες θα πολλαπλασιαστούν. Τα μοντέλα, τα οποία θα εκπαιδευτούν αυτά τα χρόνια θα χρειαστεί μετά κάπου να τρέξουν με αξιώσεις. Οπότε τότε νομίζω θα είναι και η στιγμή που θα μπορέσουμε να βάλουμε σε λειτουργία και το δεύτερο μηχάνημα. Παράλληλα, φυσικά, υπάρχουν και άλλα μηχανήματα. Για παράδειγμα υπάρχει ο Ίκαρος που δεν είναι τόσο γνωστός και είναι το καινούργιο μηχάνημα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. ‘Αρα και αυτό μπαίνει στο γενικότερο οικοσύστημα και κάτω από την ομπρέλα του Pharos προκειμένου και εκεί να μπορέσουμε συμπληρωματικά με τον Δαίδαλο να δώσουμε υπηρεσίες σε όλη αυτή την κοινότητα.»

Πώς λειτουργεί ένας υπερυπολογιστής

Ένας υπερυπολογιστής αποτελείται από πολλές ισχυρές υπολογιστικές μονάδες που λειτουργούν ταυτόχρονα και συνεργάζονται ως ένα ενιαίο σύστημα. Αυτή η αρχιτεκτονική του επιτρέπει να εκτελεί σύνθετους υπολογισμούς και να επεξεργάζεται τεράστιους όγκους δεδομένων σε χρονικό διάστημα σημαντικά μικρότερο από αυτόν ενός συμβατικού υπολογιστή.

Ανάλογα με την πολυπλοκότητα της εφαρμογής, μια εργασία που θα απαιτούσε εβδομάδες ή μήνες για να ολοκληρωθεί, μπορεί πλέον να διεκπεραιωθεί σε λίγες ώρες ή ημέρες. Αυτή η δυνατότητα είναι κρίσιμη για την εκπαίδευση μεγάλων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης, για επιστημονικές προσομοιώσεις, για την ανάλυση δεδομένων μεγάλης κλίμακας, καθώς και για εφαρμογές που απαιτούν την εξέταση πολλαπλών σεναρίων.

Μέχρι σήμερα, ελληνικές ερευνητικές ομάδες, πανεπιστήμια και επιχειρήσεις που χρειάζονταν αυξημένη υπολογιστική ισχύ, συχνά κατέφευγαν σε υποδομές του εξωτερικού. Η λειτουργία του ΔΑΙΔΑΛΟΥ διευρύνει τις δυνατότητες εκτέλεσης αυτών των εργασιών εντός της χώρας, ανοίγοντας τον δρόμο για την ανάπτυξη ερευνητικών έργων και εφαρμογών που μέχρι πρότινος ήταν περιορισμένες λόγω έλλειψης πόρων.

Εφαρμογές στην πολιτική προστασία, την υγεία και τη βιομηχανία

Στον κρίσιμο τομέα της πολιτικής προστασίας και της μελέτης της κλιματικής αλλαγής, ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ μπορεί να υποστηρίξει προσομοιώσεις υψηλής ανάλυσης για φυσικές καταστροφές. Μια ερευνητική ομάδα, για παράδειγμα, μπορεί να εξετάζει την πιθανή εξέλιξη μιας πυρκαγιάς υπό διάφορες καιρικές συνθήκες, μεταβάλλοντας παραμέτρους όπως η ένταση του ανέμου. Η υπερ-υπολογιστική ισχύς επιτρέπει την εξέταση περισσότερων σεναρίων σε μικρότερο χρόνο και με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Στον τομέα της υγείας, μια ελληνική νεοφυής επιχείρηση μπορεί να αξιοποιήσει την υποδομή για την εκπαίδευση μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης που αναλύουν ιατρικές εικόνες, όπως ακτινογραφίες και αξονικές τομογραφίες. Η ανάπτυξη τέτοιων εφαρμογών απαιτεί την επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων και επαναλαμβανόμενους κύκλους δοκιμών και αξιολόγησης, διαδικασίες που μπορούν να επιταχυνθούν δραστικά με τη χρήση ισχυρών υπολογιστικών συστημάτων.

Αντίστοιχα, ένα πανεπιστημιακό εργαστήριο μπορεί να επεξεργαστεί μεγάλες συλλογές ελληνικών κειμένων και να εκπαιδεύσει γλωσσικά μοντέλα που ανταποκρίνονται πιο αποτελεσματικά στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής γλώσσας. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούν να αναπτυχθούν εφαρμογές προσαρμοσμένες στις ανάγκες της χώρας, χωρίς να περιορίζονται σε γενικές λύσεις που σχεδιάζονται για γλώσσες με πολύ μεγαλύτερο όγκο διαθέσιμων δεδομένων.

Στη βιομηχανία, η υπολογιστική ισχύς μπορεί να αξιοποιηθεί για τη δημιουργία ψηφιακών διδύμων (digital twins) προϊόντων και παραγωγικών διαδικασιών. Οι επιχειρήσεις μπορούν να προσομοιώνουν διαφορετικές συνθήκες πριν προχωρήσουν στην πραγματική κατασκευή, να εντοπίζουν πιθανά προβλήματα νωρίτερα και να βελτιώνουν τον σχεδιασμό, περιορίζοντας έτσι σημαντικά τον χρόνο και το κόστος.

Οι εφαρμογές του ΔΑΙΔΑΛΟΥ επεκτείνονται επίσης στη βιοϊατρική έρευνα, τη φυσική, τη χημεία, την ανάπτυξη νέων υλικών, τα κλιματικά μοντέλα, την ανάλυση δεδομένων μεγάλης κλίμακας και την ανάπτυξη καινοτόμων εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης τόσο για τον δημόσιο όσο και για τον ιδιωτικό τομέα.

ΔΑΙΔΑΛΟΣ και PHAROS: Η υπολογιστική ισχύς και η αξιοποίησή της

Ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ λειτουργεί ως ο υπολογιστικός πυρήνας του ελληνικού AI Factory, του PHAROS. Οι δύο υποδομές, αν και διακριτές, είναι αλληλοσυμπληρούμενες: ο υπερυπολογιστής παρέχει την απαραίτητη υπολογιστική ισχύ, ενώ το PHAROS αναλαμβάνει την οργάνωση της πρόσβασης σε αυτήν, συνδυάζοντάς την με δεδομένα, εργαλεία, τεχνογνωσία, τεχνική υποστήριξη και συνεργασίες.

Κοινός στόχος είναι να δοθεί η δυνατότητα σε επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και ερευνητικές ομάδες να αξιοποιούν τους διαθέσιμους πόρους για την ανάπτυξη και την αξιολόγηση εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης. Η σύζευξη της υπολογιστικής ισχύος με τα δεδομένα και την επιστημονική γνώση διευκολύνει την πλήρη αξιοποίηση της υποδομής από το οικοσύστημα έρευνας και καινοτομίας.

Με τη δημιουργία του PHAROS, η Ελλάδα κατατάσσεται ανάμεσα στις 14 χώρες παγκοσμίως που διαθέτουν υποδομές αυτής της κλίμακας, καθιστώντας την πρωτοπόρο στην ανάπτυξη της επόμενης γενιάς εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.

Η ανάπτυξη τέτοιων σύγχρονων υποδομών αποτελεί κεντρική στρατηγική κατεύθυνση της κυβέρνησης Μητσοτάκη, με στόχο την ενίσχυση των εθνικών δυνατοτήτων στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η Ελλάδα φιλοδοξεί να μην περιορίζεται στην παθητική χρήση τεχνολογιών που αναπτύσσονται στο εξωτερικό, αλλά να αναπτύξει τις δικές της υποδομές και το απαραίτητο ανθρώπινο δυναμικό για τη δημιουργία καινοτόμων εφαρμογών.

Στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού

Το νέο Κέντρο Δεδομένων στεγάζεται στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού, εντός του Τεχνολογικού Πολιτιστικού Πάρκου Λαυρίου του ΕΜΠ. Στον χώρο που παλαιότερα λειτουργούσε μια σημαντική βιομηχανική υποδομή, έχει πλέον εγκατασταθεί ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ, με απώτερο σκοπό να υποστηρίξει τις σύγχρονες και απαιτητικές ανάγκες της έρευνας και της τεχνολογίας.

Η υποδομή αυτή είναι έτοιμη να αξιοποιηθεί από πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα για σύνθετες επιστημονικές προσομοιώσεις, από νεοφυείς επιχειρήσεις για την εκπαίδευση μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης και από επιχειρήσεις για την ανάπτυξη και τη δοκιμή νέων προϊόντων και υπηρεσιών.

Όπως υπογραμμίζεται διαρκώς από την ηγεσία του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ΤΝ, με τον ΔΑΙΔΑΛΟ, η Ελλάδα αποκτά εντός των συνόρων της υπολογιστικούς πόρους μεγάλης κλίμακας. Αυτοί οι πόροι είναι άμεσα διαθέσιμοι σε ερευνητικούς και επιχειρηματικούς φορείς για την υλοποίηση έργων που μέχρι σήμερα, συχνά, απαιτούσαν την πρόσβαση σε αντίστοιχες υποδομές στο εξωτερικό, με όλες τις επιπλοκές που αυτό συνεπαγόταν.