Νέες Ρυθμίσεις για Εργαζόμενους σε Ψηφιακές Πλατφόρμες: Δικαίωμα Αμφισβήτησης Αλγορίθμων και Καθορισμός Μισθωτής Απασχόλησης

Χιλιάδες εργαζόμενοι, οι οποίοι δραστηριοποιούνται μέσω ψηφιακών πλατφορμών διανομών και πωλήσεων, θα εγγραφούν στο σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ». Νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης θεσπίζει κανόνες για τις αποφάσεις που επηρεάζουν την εργασία και το εισόδημά τους, ενώ καθιερώνει το δικαίωμα αμφισβήτησης των αλγορίθμων και καθορίζει πότε θα αναγνωρίζεται μισθωτή απασχόληση.

Της ΑΡΓΥΡΩΣ Κ. ΜΑΥΡΟΥΛΗ – ΠΗΓΗ: Realnews

Σύμφωνα με τη Νίκη Κεραμέως, αρμόδια υπουργό, οι επιχειρήσεις που λειτουργούν μέσω ψηφιακών πλατφορμών θα υποχρεούνται να δηλώνουν σε ειδικό μητρώο στο σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ» το προσωπικό που απασχολείται μέσω αυτών. Επιπλέον, οι εργαζόμενοι θα αποκτούν το δικαίωμα να γνωρίζουν πώς αξιολογούνται, να ζητούν εξηγήσεις και να αμφισβητούν αποφάσεις που λαμβάνονται αυτόματα.

Οι παρεμβάσεις αυτές αποσκοπούν στην εξασφάλιση διαφάνειας, δυνατότητας ελέγχου και ουσιαστικότερης προστασίας για τους εργαζόμενους. Το νομοσχέδιο ενσωματώνει την ευρωπαϊκή οδηγία 2024/2831 και εστιάζει τόσο στους κανόνες λειτουργίας των αυτοματοποιημένων συστημάτων όσο και στον ορθό χαρακτηρισμό της εργασιακής σχέσης.

Το Μητρώο Ψηφιακών Πλατφορμών

Με τη δημιουργία του Μητρώου Ψηφιακών Πλατφορμών, οι επιχειρήσεις θα δηλώνουν τα πρόσωπα που παρέχουν εργασία μέσω των πλατφορμών τους. Παράλληλα, θα γνωστοποιούν στις αρμόδιες Αρχές στοιχεία που επιτρέπουν την παρακολούθηση της δραστηριότητάς τους.

Οι πληροφορίες που θα παρέχονται περιλαμβάνουν τον αριθμό των ατόμων που προσφέρουν υπηρεσίες, τους γενικούς όρους των συμβάσεων, τον μέσο όρο ωρών εργασίας, το μέσο εισόδημα ανά άτομο και τους διαμεσολαβητές που χρησιμοποιούνται. Αυτές οι πληροφορίες θα πρέπει να επικαιροποιούνται τακτικά.

Αυτή η αλλαγή θα προσφέρει μια συγκεντρωτική εικόνα για την απασχόληση στον κλάδο, δίνοντας στις ελεγκτικές υπηρεσίες περισσότερα δεδομένα για την εξέταση των συνθηκών εργασίας και τον εντοπισμό παραβάσεων.

Το Κρίσιμο Στοιχείο: «Μαχητό Τεκμήριο Εξαρτημένης Εργασίας»

Μια κεντρική παρέμβαση είναι το «μαχητό τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας». Όταν διαπιστώνονται πραγματικά περιστατικά που υποδεικνύουν διεύθυνση και έλεγχο από την πλατφόρμα, θα τεκμαίρεται η ύπαρξη εργασιακής σχέσης. Η επιχείρηση, ωστόσο, θα έχει τη δυνατότητα να αντικρούσει αυτό το τεκμήριο, αποδεικνύοντας ότι πρόκειται για ανεξάρτητη συνεργασία. Συνεπώς, η ρύθμιση δεν μετατρέπει αυτόματα όλους τους συνεργάτες σε μισθωτούς.

Το κρίσιμο στοιχείο θα είναι η πραγματική κατάσταση που επικρατεί. Ο χαρακτηρισμός μιας σύμβασης ως «ανεξάρτητης παροχής υπηρεσιών» δεν θα είναι επαρκής, εάν οι πραγματικές συνθήκες εργασίας παραπέμπουν σε εξαρτημένη απασχόληση. Στόχος είναι η αντιμετώπιση περιπτώσεων όπου η ονομασία της σύμβασης αποκρύπτει την πραγματική εργασιακή σχέση και τα συνακόλουθα δικαιώματα.

Τα αυτοματοποιημένα συστήματα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην οργάνωση της καθημερινής εργασίας, στην κατανομή καθηκόντων, στην παρακολούθηση της απόδοσης, στην αξιολόγηση και στην επίδραση στις αμοιβές ή στη συνέχιση μιας συνεργασίας.

Στην πράξη, τέτοιες λειτουργίες μπορεί να σχετίζονται με την ανάθεση μιας παραγγελίας, την αξιολόγηση της ταχύτητας εξυπηρέτησης ή τη βαθμολογία που παρέχεται από τους πελάτες. Το πρόβλημα για τον εργαζόμενο προκύπτει όταν δεν γνωρίζει πώς χρησιμοποιούνται αυτά τα στοιχεία.

Οι νέοι κανόνες αφορούν την αυτοματοποιημένη διαχείριση της εργασίας, ακόμη και σε περιπτώσεις που το σύστημα δεν είναι εξελιγμένη τεχνητή νοημοσύνη. Οι πλατφόρμες θα είναι υποχρεωμένες να ενημερώνουν τους εργαζομένους και τις Αρχές σχετικά με τα συστήματα και τα δεδομένα που επεξεργάζονται.

Δικαίωμα Επανεξέτασης Αποφάσεων

Οι εργαζόμενοι θα έχουν το δικαίωμα να λαμβάνουν εξηγήσεις για αποφάσεις που βασίζονται σε αλγόριθμο. Επιπλέον, θα μπορούν να ζητούν την επανεξέταση αποφάσεων που έχουν ληφθεί αποκλειστικά με αυτοματοποιημένο τρόπο.

Για παράδειγμα, εάν μια απόφαση επηρεάζει τη συνέχιση της συνεργασίας ενός ατόμου με την πλατφόρμα, ο ίδιος θα μπορεί να ζητήσει εξηγήσεις. Εφόσον η απόφαση έχει ληφθεί αποκλειστικά αυτόματα, θα δικαιούται να ζητήσει την επανεξέτασή της. Αυτή η δυνατότητα είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν ο εργαζόμενος πιστεύει ότι τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν δεν αντικατοπτρίζουν σωστά την εργασία του ή ότι η απόφαση τον αδικεί.

Ανθρώπινος Έλεγχος σε Κρίσιμες Αποφάσεις

Ειδική προστασία προβλέπεται για την περίπτωση περιορισμού, αναστολής ή παύσης λογαριασμού και διακοπής συνεργασίας. Αυτές οι κρίσιμες αποφάσεις θα υπόκεινται σε ανθρώπινη εποπτεία. Για άτομα που εξασφαλίζουν το εισόδημά τους μέσω μιας εφαρμογής, το κλείσιμο του λογαριασμού μπορεί να σημαίνει άμεση απώλεια της δυνατότητας εργασίας. Γι’ αυτό, η ανθρώπινη παρέμβαση και η δυνατότητα αμφισβήτησης αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα.

Προβλέπεται επίσης η αξιολόγηση των αυτοματοποιημένων συστημάτων με τη συμμετοχή εκπροσώπων των εργαζομένων, προκειμένου να εξετάζονται οι επιπτώσεις τους στην καθημερινή απασχόληση.

Περιορισμοί στα Προσωπικά Δεδομένα

Το νομοσχέδιο απαγορεύει την επεξεργασία συγκεκριμένων κατηγοριών προσωπικών δεδομένων μέσω αυτών των συστημάτων. Στις απαγορεύσεις περιλαμβάνονται πληροφορίες σχετικά με την ψυχολογική κατάσταση, ιδιωτικές συνομιλίες, βιομετρικά δεδομένα, ιατρικό ιστορικό και φυλετική καταγωγή. Επιπλέον, οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να διενεργούν μελέτη εκτίμησης των επιπτώσεων στην προστασία προσωπικών δεδομένων και να διασφαλίζουν τη φορητότητά τους. Η ενημέρωση των εργαζομένων για τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται θα συμβάλει στη μείωση της αδιαφάνειας γύρω από τα συστήματα παρακολούθησης και αξιολόγησης.

Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία

Οι επιχειρήσεις θα είναι υποχρεωμένες να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας από κινδύνους που σχετίζονται με την αλγοριθμική διαχείριση. Όταν εισάγονται αλγόριθμοι στην οργάνωση της εργασίας, προβλέπονται ενημέρωση και διαβούλευση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων ή απευθείας με τους ίδιους, εάν δεν υπάρχουν εκπρόσωποι.

Προβλέπεται επίσης η παροχή υποστήριξης από εμπειρογνώμονα. Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, το σχετικό κόστος θα βαρύνει την πλατφόρμα, εφόσον απασχολεί περισσότερους από 250 εργαζομένους, διευκολύνοντας έτσι την κατανόηση και την αξιολόγηση σύνθετων συστημάτων.

Μέσα Προστασίας και Προσφυγές

Στα μέσα προστασίας περιλαμβάνονται η προσφυγή στην Επιθεώρηση Εργασίας, η πρόσβαση σε αποδεικτικά στοιχεία, το δικαίωμα αποζημίωσης και η εκπροσώπηση από σωματείο. Προβλέπεται επίσης προστασία από δυσμενή μεταχείριση και απόλυση.

Οι εργατικές διαφορές θα υπάγονται στην ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών. Παράλληλα, οι πλατφόρμες θα πρέπει να επιτρέπουν στους παρόχους υπηρεσιών να επικοινωνούν μεταξύ τους.

Η παρακολούθηση της εφαρμογής των διατάξεων και η επιβολή κυρώσεων θα πραγματοποιούνται από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και την Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους.