Νέες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο: Η Λιβύη και η Τουρκία ενισχύουν τη συνεργασία τους

Λίγες ώρες μετά την επίσημη ανακοίνωση της κυβέρνησης της Τρίπολης προς τον ΟΗΕ, αμφισβητώντας τη μέση γραμμή για την ΑΟΖ Ελλάδας – Λιβύης, ο Σαντάμ Χάφταρ, γιος του Στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ, είχε συνάντηση με τον Τούρκο Πρόξενο Σερκάν Καραμανλίογλου σχετικά με το άνοιγμα τουρκικού προξενείου στη Βεγγάζη.

Ο Τούρκος πρόξενος πραγματοποίησε συνομιλίες το απόγευμα της Κυριακής 13 Ιουλίου 2025 με ανώτερους αξιωματούχους του Εθνικού Στρατού της Λιβύης (LNA) στη Βεγγάζη. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στις απαιτούμενες ρυθμίσεις ασφαλείας για την επαναλειτουργία του προξενείου στην ανατολική Λιβύη — μια πρωτοβουλία που έρχεται μετά από μια περίοδο αυξημένων εντάσεων μεταξύ Άγκυρας και LNA.

Στη συνάντηση συμμετείχε ο Σαντάμ Χάφταρ, ο οποίος είναι επίσης επικεφαλής των Ενόπλων Δυνάμεων της περιοχής. Η Τουρκία φαίνεται να επιδιώκει να εδραιώσει τις σχέσεις της με τον Χάφταρ και ήδη έχει αρχίσει να εφαρμόζει στρατηγικές παρόμοιες με αυτές που χρησιμοποίησε στο παρελθόν με την κυβέρνηση της Τρίπολης. Μάλιστα, λίγο πριν από τη συνάντηση αυτή εντοπίστηκε ένα μεταγωγικό αεροσκάφος Boeing 747-409F πάνω από τη Μεσόγειο χωρίς δηλωμένη προέλευση ή προορισμό, κατευθυνόμενο προς την ανατολική Λιβύη — γεγονός που εγείρει ερωτήματα σχετικά με τις μυστικές δραστηριότητες υποστήριξης από πλευράς Τουρκίας.

Η Άγκυρα συνεχίζει να διευρύνεται σε διάφορες περιοχές — όχι μόνο στη Λιβύη αλλά και στη Συρία — προσπαθώντας να επηρεάσει τις καταστάσεις υπό το πρίσμα διπλωματικών κινήσεων. Αυτή η εξέλιξη συνέπεσε χρονικά με την ανακοίνωση ότι η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας της Λιβύης υπέβαλε στις 20 Ιουνίου μια επίσημη διακοίνωση στον ΟΗΕ σχετικά με τις ελληνικές δραστηριότητες νοτίως της Κρήτης.

Διακεκριμένες διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι η Ελλάδα αποδοκιμάζει κάθε κίνηση που βασίζεται σε ανυπόστατες συμφωνίες χωρίς έρεισμα στο Διεθνές Δίκαιο θαλάσσης. Το επίσημο έγγραφο που εκδόθηκε από την Τρίπολη καθορίζει για πρώτη φορά τα όρια σύμφωνα με το παράνομο μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, τα οποία εκτείνονται δυτικά αλλά και νότια της Κρήτης, ουσιαστικά ακυρώνοντας την ελληνική ΑΟΖ στην περιοχή αυτή.

Η λιβυκή κυβέρνηση εκφράζει ανησυχίες θεωρώντας ότι οι ενέργειες των ελληνικών αρχών είναι παράνομες καθώς αποτυπώνουν χάρτες για αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ), όπως δημοσιεύθηκε στην επίσημη Εφημερίδα Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 12 Ιουνίου. Επιπλέον κατηγορεί την Αθήνα ότι δημιουργεί de facto καταστάσεις εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας τους προσφέροντας δικαιώματα εξερεύνησης σε εταιρείες όπως η ExxonMobil και η Total. Σύμφωνα πάντα με τη λιβυκή πλευρά, πάνω από το 85% των περιοχών που αναφέρει η Ελλάδα βρίσκονται μέσα στα θαλάσσια όρια ευθύνης τους.

Η κυβέρνηση της Τρίπολης χαράζει έναν χάρτη για τη δική τους ΑΟΖ αμφισβήτησε έτσι τη θέση Ελλάδας όσον αφορά τη μέση γραμμή ανάμεσα στις δύο χώρες στην ανατολική Μεσόγειο: «Όταν πρόκειται για το εκκρεμές θέμα οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης», δήλωσαν οι αρμόδιοι φορείς «οι ελληνικές αρχές έχουν δείξει διάθεση συνέχισης διαλόγου σύμφωνα πάντα στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου». Η Αθήνα απαντά πως καμία αντίδραση δεν θα εμποδίσει τις προσπάθειές τους να ασκήσουν υπεύθυνα τα κυριαρχικά δικαιώματα.»