Αντίκτυποι των Δασμών του Τραμπ στην Ευρώπη

Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναλύουν τις στρατηγικές τους σχετικά με τις απειλές του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει προτείνει την επιβολή τελωνειακών δασμών στο πλαίσιο της κλιμακούμενης διαμάχης γύρω από τη Γροιλανδία. Σε αυτό το πλαίσιο εξετάζεται η πιθανότητα ενεργοποίησης του Μηχανισμού Αποτροπής Μέσων Εξαναγκασμού (Anti-coercion Instrument, ACI), γνωστό και ως «εμπορικό μπαζούκα» της ΕΕ.

Η Γαλλία έχει εκφράσει την πρόθεσή της να ζητήσει την ενεργοποίηση αυτού του μηχανισμού μετά από δηλώσεις του Τραμπ το περασμένο Σάββατο, κατά τις οποίες ανακοίνωσε ότι θα επιβάλλει πρόσθετους δασμούς σε προϊόντα από οκτώ ευρωπαϊκά κράτη μέχρις ότου εξασφαλιστεί «η πλήρης αγορά της Γροιλανδίας». Το εργαλείο αυτό που εγκρίθηκε το 2023 είναι διαθέσιμο για περιπτώσεις οικονομικού εξαναγκασμού όταν τρίτες χώρες προσπαθούν να ασκήσουν πίεση μέσω εμπορικών περιοριστικών μέτρων στα κράτη μέλη ή στον συνασπισμό συνολικά.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι τέτοιες ενέργειες «παρεμβαίνουν αδικαιολόγητα στις θεμιτές κυρίαρχες επιλογές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών». Ως παράδειγμα αναφέρει περιπτώσεις όπου εμπορικοί εταίροι εισάγουν ή απειλούν να εφαρμόσουν αυξημένους δασμούς, οι οποίοι συνιστούν διακριτική μεταχείριση των ευρωπαϊκών προϊόντων. Η γκάμα των αντιμέτρων που μπορεί να υιοθετήσει η ΕΕ είναι εκτενή και περιλαμβάνει τελωνειακούς δασμούς καθώς και περιορισμούς στις εισαγωγές και εξαγωγές αγαθών ή υπηρεσιών.

Ωστόσο,τα μέτρα βάσει του ACI αποτελούν έσχατη λύση και πρέπει να παραμένουν αναλογικά. Για την εφαρμογή τους απαιτείται αρχικά μια αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τον αν υπάρχει πράγματι περίπτωση οικονομικού εξαναγκασμού. Στη συνέχεια οι χώρες μέλη θα πρέπει να συμφωνήσουν με τα συμπεράσματα της Επιτροπής πριν ξεκινήσει ο εκτελεστικός βραχίονας συνομιλίες με τη συγκεκριμένη χώρα. Αν αυτές οι συζητήσεις αποτύχουν, τότε μπορεί η ΕΕ να προχωρήσει στην επιβολή αντίμετρων.

Σε περίπτωση που ο ACI ενεργοποιηθεί λόγω των τελευταίων απειλών εμπορίου από τον Τραμπ, είναι πιθανόν η ΕΕ να θελήσει να επιβάλει νέους δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα ως αντίποινα. Παράλληλα υπάρχει δυνατότητα αναστολής μιας ήδη υπάρχουσας συμφωνίας για τους δασμούς μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ που είχε καταληφθεί τον Ιούλιο.