Απάτες με Κάρτες και Πληρωμές: Ποιες Συναλλαγές Εμφανίζουν τον Υψηλότερο Κίνδυνο και Τι Πρέπει να Προσέχετε
Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι οι εξ αποστάσεως συναλλαγές αποτελούν την κύρια πηγή περιστατικών απάτης, καλώντας παράλληλα τους πολίτες σε επαγρύπνηση.
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ), το πρώτο εξάμηνο του 2026 σημειώθηκε μείωση κατά 23% στον αριθμό των συναλλαγών απάτης που σχετίζονται με κάρτες και ηλεκτρονικές πληρωμές, σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
Ο δείκτης της αναλογίας των συναλλαγών απάτης προς το σύνολο των συναλλαγών παρέμεινε σε χαμηλά επίπεδα, στο 0,01%, που αντιστοιχεί περίπου σε 1 συναλλαγή απάτης ανά 9.300 συναλλαγές.
Όσον αφορά την αξία των απάτης με κάρτες πληρωμών κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, παρατηρήθηκε πτώση 14%, φτάνοντας τα 10,6 εκατομμύρια ευρώ, έναντι 12,3 εκατομμυρίων ευρώ το πρώτο εξάμηνο του 2025.
Ο δείκτης της αναλογίας της αξίας των απάτης προς τη συνολική αξία των συναλλαγών διατηρήθηκε στο χαμηλό επίπεδο του 0,02%. Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 1 ευρώ αξίας απάτης ανά 5.700 ευρώ συνολικής αξίας συναλλαγών.
Πού Εντοπίζεται ο Μεγαλύτερος Κίνδυνος Απάτης
Από την ανάλυση των περιστατικών απάτης ανά τύπο συναλλαγής με κάρτες πληρωμών, που περιλαμβάνει συναλλαγές σε τερματικά ΑΤΜ, πληρωμές σε τερματικά POS, και εξ αποστάσεως συναλλαγές (card-not-present – CNP) χωρίς φυσική παρουσία της κάρτας, προκύπτει ότι οι εξ αποστάσεως συναλλαγές εξακολουθούν να παρουσιάζουν το υψηλότερο ποσοστό απάτης. Συγκεκριμένα, για το πρώτο εξάμηνο του 2026, ο αριθμός των συναλλαγών απάτης ανά τύπο συναλλαγής ήταν:
- 2.108 συναλλαγές σε τερματικά ΑΤΜ,
- 21.180 συναλλαγές σε τερματικά POS, και
- 130.898 συναλλαγές σε εξ αποστάσεως συναλλαγές χωρίς φυσική παρουσία της κάρτας (card-not-present – CNP).
Σε σύγκριση με το πρώτο εξάμηνο του 2025, καταγράφηκε μείωση 24% στον αριθμό των συναλλαγών απάτης σε τερματικά ΑΤΜ και 26% σε εξ αποστάσεως συναλλαγές χωρίς φυσική παρουσία της κάρτας.
Σχετικά με τις εξ αποστάσεως συναλλαγές, τα περισσότερα περιστατικά απάτης αφορούν συναλλαγές που πραγματοποιούνται μέσω διαδικτύου.
Επιπλέον, το πρώτο εξάμηνο του 2026, οι οικονομικές ζημίες από συναλλαγές απάτης μειώθηκαν κατά 16% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, και ανήλθαν σε 9,6 εκατομμύρια ευρώ, από 11,5 εκατομμύρια ευρώ.
Ποιοι Ανέλαβαν το Κόστος των Απατών
Όσον αφορά τον επιμερισμό των ζημιών μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών, οι κάτοχοι-χρήστες καρτών επιβαρύνθηκαν κατά 62%, ενώ οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών που αποδέχονται συναλλαγές καρτών επιβαρύνθηκαν κατά 30%.
Οι πάροχοι-εκδότες καρτών πληρωμών επωμίστηκαν το υπόλοιπο 8% των ζημιών.
Η Αύξηση των Απατών στις Ηλεκτρονικές Πληρωμές το 2025
Ωστόσο, το 2025 παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση της απάτης στις e-πληρωμές, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος.
Πραγματοποιήθηκαν 764 εκατομμύρια πελατειακές συναλλαγές μέσω μεταφοράς πίστωσης, συνολικής αξίας 1,3 τρισεκατομμυρίων ευρώ. Σε σύγκριση με το 2024, σημειώθηκε αύξηση 11% στον αριθμό των συναλλαγών και 5% στην αντίστοιχη αξία.
Αντίθετα, η μέση αξία ανά συναλλαγή μειώθηκε κατά 6%, διαμορφώθηκε στα 1.670 ευρώ το 2025, έναντι 1.770 ευρώ το 2024.
Επιπλέον, το 2025, τα περιστατικά απάτης στις μεταφορές πίστωσης εμφάνισαν σημαντική αύξηση, κατά 95% στον αριθμό και κατά 41% στην αναλογούσα αξία.
Συγκεκριμένα, αναφέρθηκαν 9.830 περιστατικά απάτης συνολικής αξίας 17 εκατομμυρίων ευρώ, έναντι 5.032 περιστατικών αξίας 12 εκατομμυρίων ευρώ το 2024.
Οι δείκτες που αφορούν την αναλογία των περιστατικών και της αξίας της απάτης προς τον όγκο και την αξία των συναλλαγών μεταφοράς πίστωσης διαμορφώθηκαν σε 0,00129% και 0,00135%, αντίστοιχα. Αυτό αντιστοιχεί σε 1 συναλλαγή απάτης ανά 77.000 συναλλαγές μεταφοράς πίστωσης, και 1 ευρώ αξίας απάτης ανά 74.000 ευρώ αξίας συναλλαγών.
Αιτίες της Αύξησης των Απατών και Τι Πρέπει να Προσέχουμε
Η αύξηση των περιστατικών απάτης το 2025 σε σχέση με το 2024 συνδέεται κυρίως με την αυξημένη χρήση άμεσων μεταφορών πιστώσεων και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους: την ταχύτατη εκτέλεσή τους και την περιορισμένη δυνατότητα ανάκλησης. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η πίστωση του ποσού στον δικαιούχο πραγματοποιείται άμεσα, χωρίς ημερομηνία αξίας (Valeur).
Η εκτέλεση πληρωμών σε λιγότερο από 10 δευτερόλεπτα οδηγεί σε σχεδόν άμεση εκκαθάριση, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την ανάκτηση κεφαλαίων σε περίπτωση απάτης.
Παράλληλα, η αυξανόμενη χρήση της κοινωνικής μηχανικής (social engineering) και των εγκεκριμένων πληρωμών από τον πελάτη (Authorised Push Payment – APP), όπου οι χρήστες παραπλανούνται να εξουσιοδοτήσουν δόλιες συναλλαγές, παρακάμπτοντας τα παραδοσιακά μέτρα πρόληψης της απάτης, αποτελεί βασική αιτία της αύξησης των περιστατικών απάτης, όπως επισημαίνει και η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (European Banking Authority – EBA).
Τέλος, το επιπλέον μέτρο ασφάλειας επαλήθευσης του δικαιούχου της άμεσης πληρωμής (Verification of Payee – VoP), που προβλέπεται στον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/886, δεν είχε τεθεί σε ισχύ έως τον Σεπτέμβριο του 2025, γεγονός που ενδεχομένως συνέβαλε στην αύξηση των περιστατικών απάτης.
Η περαιτέρω ανάλυση των περιστατικών απάτης δείχνει ότι η πλειονότητα των τεχνικών διενέργειας απάτης στις ηλεκτρονικές συναλλαγές μεταφοράς πιστώσεων αφορά (α) κατά 64% τη μέθοδο όπου ο δράστης εκδίδει πλαστή εντολή πληρωμής, αφού αποκτήσει δολίως ευαίσθητα δεδομένα, και (β) κατά 36% τη μέθοδο όπου ο δράστης χειραγωγεί τον πληρωτή, ο οποίος, καλόπιστα, δίνει τη συγκατάθεσή του για μια συναλλαγή προς τρίτο λογαριασμό, πιστεύοντας ότι πρόκειται για νόμιμο δικαιούχο.
