Τουρκικό Ναρκοθηρευτικό στο Λιμάνι του Πειραιά: Ερωτήματα για το Πρόγραμμα Αντικατάστασης Ναρκοθηρευτικών του Πολεμικού Ναυτικού

Μια ασυνήθιστη εικόνα αντίκρισαν όσοι επισκέφτονταν το λιμάνι του Πειραιά: ένα τουρκικό πολεμικό πλοίο, με την ημισέληνο στην πλώρη του, να έχει δέσει δίπλα σε ένα ιταλικό και ένα ελληνικό πολεμικό πλοίο. Το ναρκοθηρευτικό TCG ANAMUR, αφιχθέν στον Πειραιά, έφερε στο προσκήνιο το κρίσιμο ερώτημα σχετικά με την πορεία του προγράμματος ναρκοθηρευτικών του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.

Το τουρκικό ναρκοθηρευτικό TCG ANAMUR βρίσκεται δεμένο στο λιμάνι του Πειραιά, παραπλέοντα του ιταλικού ITS Chioggia και του Ελληνικού Πλοίου Γενικής Υποστήριξης – ΠΓΥ ΗΡΑΚΛΗΣ.

Το τουρκικό πολεμικό πλοίο πραγματοποιεί επίσκεψη στον Πειραιά στο πλαίσιο της αποστολής Standing NATO Mine Countermeasures Group 2 (SNMCMG2).

Η Standing NATO Mine Countermeasures Group 2 (SNMCMG2) αποτελεί μία από τις τέσσερις μόνιμες ναυτικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ. Πρόκειται για μια εξειδικευμένη ομάδα πλοίων που εστιάζει στην αντιμετώπιση θαλάσμιων ναρκών (Mine Countermeasures – MCM). Λειτουργεί ως μια «μόνιμη ομάδα κρούσης» σε διαρκή ετοιμότητα, κυρίως στην περιοχή της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας, με δυνατότητα επέμβασης οπουδήποτε κριθεί απαραίτητο. Η κύρια αποστολή της είναι η διασφάλιση της ελεύθερης και ασφαλούς ναυσιπλοΐας. Οι βασικές της δραστηριότητες περιλαμβάνουν τον εντοπισμό, την αναγνώριση και την καταστροφή θαλάσσιων ναρκών (τόσο παλαιών όσο και σύγχρονων), καθώς και τη συμμετοχή σε πολυεθνικές ασκήσεις για τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας μεταξύ των ναυτικών δυνάμεων των κρατών-μελών.

Το τουρκικό ναρκοθηρευτικό, μαζί με το ιταλικό πλοίο, βρίσκονται στον Πειραιά ως μέρος επισκέψεων σε λιμάνια (port visits), με στόχο την ενίσχυση των σχέσεων του ΝΑΤΟ με διάφορες χώρες.

Η Ελληνική Συμμετοχή και οι Ελλείψεις του Πολεμικού Ναυτικού

Η Ελλάδα, ως ναυτική δύναμη με στρατηγική θέση στη Μεσόγειο, συμμετέχει ενεργά στην SNMCMG2. Συχνά, ελληνικά ναρκοθηρευτικά εντάσσονται στη δύναμη, ενώ Έλληνες αξιωματικοί έχουν αναλάβει κατά καιρούς τη διοίκησή της.

Ωστόσο, η παρουσία του τουρκικού ναρκοθηρευτικού ανέδειξε τις σημαντικές ελλείψεις του Πολεμικού Ναυτικού και τις άστοχες κινήσεις των τελευταίων δύο ετών, οι οποίες αντί να ενισχύουν, αποδυναμώνουν περαιτέρω την ισχύ του. Πριν από λίγα χρόνια, το Πολεμικό Ναυτικό διέθετε 20 πλοία αντιναρκικών επιχειρήσεων, ενώ σήμερα διαθέτει μόλις 3. Η απόφαση του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού (ΓΕΝ) τον Ιούνιο του 2025 να παροπλιστεί ακόμη ένα, αφήνοντας το Πολεμικό Ναυτικό με μόλις 2 πλοία, αποτελεί αρνητικό ρεκόρ.

Στο παρελθόν, η Διοίκηση Ναρκοπολέμου (ΔΝΑΡ) διέθετε 3 μοίρες αντιναρκικών πλοίων (περίπου 20 πλοία). Αυτά παροπλίστηκαν σταδιακά, με την πρόβλεψη αντικατάστασης από νεότερες και ικανότερες μονάδες. Ωστόσο, το πρόγραμμα αυτό ουσιαστικά «βυθίστηκε». Η τελευταία παραλαβή δύο πλοίων έγινε πριν από 18 χρόνια, το 2008. Τη δεκαετία του 1990, συγκεκριμένα το 1998, η ΔΝΑΡ διέθετε 12 Ναρκαλιευτικά τύπου ΑΛΚΥΩΝ, 4 Ναρκαλιευτικά τύπου ΘΑΛΕΙΑ, 2 ναρκοθηρευτικά τύπου ΕΥΝΙΚΗ και 2 Ναρκοθέτις τύπου ΆΚΤΙΟΝ.

Σήμερα, το Πολεμικό Ναυτικό, υπό την καθοδήγηση της ηγεσίας του, προσπαθεί να βρει τον βηματισμό του και να διατηρήσει την αυτοπεποίθηση και την υπεροχή του, παρά τα πολλαπλασιαζόμενα προβλήματα της τελευταίας διετίας.

Ο Εμβολισμός του Ναρκοθηρευτικού «Καλλιστώ»

Στις 27 Οκτωβρίου 2020, το Πολεμικό Ναυτικό υπέστη σοβαρό πλήγμα από τον εμβολισμό του ναρκοθηρευτικού «Καλλιστώ» από το φορτηγό πλοίο MAERSK LAUNCESTON, ανοιχτά του λιμανιού του Πειραιά. Από καθαρή τύχη δεν υπήρξαν θύματα. Έκτοτε, το Πολεμικό Ναυτικό μετρά ένα πλοίο λιγότερο, ενώ παράλληλα αναδείχθηκε η επείγουσα ανάγκη για την προμήθεια νέων ναρκοθηρευτικών.

Το «Καλλιστώ» ήταν ένα από τα δύο πλοία τύπου HUNT που είχε προμηθευτεί το Πολεμικό Ναυτικό, και η απώλειά του αποτελεί μια εξαιρετικά δυσάρεστη εξέλιξη. Η αντικατάστασή του θα ήταν χρονοβόρα, δεδομένου ότι πρόκειται για πολεμικό πλοίο με ειδικές προδιαγραφές. Ακόμη και αν γινόταν παραγγελία σήμερα, θα απαιτούνταν σχεδόν δύο χρόνια για την ένταξή του στο Πολεμικό Ναυτικό.

Είναι αξιοσημείωτο ότι, παρά το γεγονός ότι τέτοια πλοία μπορούν να κατασκευαστούν σε ελληνικά ναυπηγεία, η ηγεσία του ΓΕΝ δεν έχει ακόμη εκπονήσει ένα συγκεκριμένο σχέδιο αντικατάστασης. Όπως είχαμε αναφέρει, υπήρξε μια διαδικασία αναζήτησης μεταχειρισμένων πλοίων στη διεθνή αγορά, η οποία όμως δεν ευοδώθηκε. Η ευκαιρία για την προμήθεια μεταχειρισμένων ναρκοθηρευτικών κλάσης ALKMAAR, για την οποία το ΠΝ είχε προχωρήσει σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες έως τις αρχές του 2024, χάθηκε το καλοκαίρι του 2024, λόγω των εξελίξεων στην Ουκρανία, οι οποίες έφεραν στο προσκήνιο τις χώρες της Βαλτικής και της Μαύρης Θάλασσας.

Ενώ η Ουκρανία δεν μπορεί να παραλάβει πλοία που ήδη έχουν δεσμευθεί για λογαριασμό της, η Βουλγαρία και η Ρουμανία, βάσει διεθνούς σύμβασης για τη διέλευση των Στενών του Βοσπόρου, επιτρέπεται να διέρχονται με τα πολεμικά τους πλοία. Το ΝΑΤΟ δίνει προτεραιότητα σε αυτές τις χώρες, στην προσπάθεια αντιμετώπισης των χιλιάδων ναρκών που έχουν πλημμυρίσει τις ακτές της Οδησσού, του Μικολάιβ και της Κριμαίας.

Οι μόνες διαθέσιμες περιπτώσεις πλοίων αυτή τη στιγμή είναι τα HUNT του Βασιλικού Ναυτικού της Μεγάλης Βρετανίας, τα οποία όμως αναμένεται να είναι διαθέσιμα μόνο μετά το 2030.