«Γυναίκα»: Ένα Συγκλονιστικό Μουσικό Ταξίδι από τη Συμφωνική Ορχήστρα Δήμου Αθηναίων στο Θέατρο Ολύμπια

Η Δύναμη της Γυναικείας Δημιουργίας και του Δραματικού Πάθους στη Σκηνή

Η Συμφωνική Ορχήστρα Δήμου Αθηναίων παρουσιάζει τη συναυλία «Γυναίκα», ένα αφιέρωμα στην πολυσχιδή παρουσία της γυναίκας στη μουσική – τόσο ως δημιουργός όσο και ως εμβληματική δραματική μορφή. Η βραδιά θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 10 Μαρτίου, στο Ολύμπια, Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας», υπό τη μουσική διεύθυνση της Μάτας Κατσούλη.

Το πρόγραμμα της συναυλίας αναδεικνύει τη γυναίκα σε δύο καίριους ρόλους: αφενός, ως δημιουργό που διεκδικεί τη θέση της στη σύνθεση, μέσα από την Συμφωνία αρ. 3 σε σολ ελάσσονα της Λουίζ Φαρρένκ. Αφετέρου, ως ηρωίδα που ενσαρκώνει διαχρονικά ανθρώπινα πάθη, μέσω του μελοδράματος Μήδεια του Γίρι Άντονιν Μπέντα, το οποίο εστιάζει σε μία από τις πιο σύνθετες μορφές της παγκόσμιας μυθολογίας.

Η Λουίζ Φαρρένκ (1804-1875), μια σπουδαία Γαλλίδα συνθέτρια, πιανίστα και παιδαγωγός, είδε τη συμβολή της στον χώρο της κλασικής μουσικής να παραγνωρίζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η αξία του έργου της, παρά την υψηλή εκφραστική του ποιότητα, επισκιάστηκε από την καθολική προκατάληψη του 19ου αιώνα απέναντι στις γυναίκες συνθέτριες – μια προκατάληψη τόσο βαθιά ριζωμένη, που από τη σημερινή οπτική γωνία φαντάζει αδιανόητη. Η αντίληψη ότι μόνο ένας ανδρικός νους μπορούσε να δημιουργήσει μουσική μεγάλης κλίμακας, παρέμενε σχεδόν αδιαμφισβήτητη, ακόμη και από πολλές γυναίκες.

Το μονόπρακτο μελόδραμα Μήδεια του Τσέχου συνθέτη Γίρι Αντονίν Μπέντα (1722-1795), σε λιμπρέτο του Γερμανού ποιητή Φρήντριχ Βιλχέλμ Γκόττερ, παρουσιάστηκε για πρώτη φορά την Πρωτομαγιά του 1775 στη Λειψία. Μέσα από έργα όπως η Μήδεια και η Αριάδνη στη Νάξο, ο Μπέντα καθιερώθηκε ως συνθέτης με ουσιαστική επιρροή στην εξέλιξη του γερμανικού μουσικού θεάτρου. Η παράσταση στοχεύει στην ανάδειξη της μορφής της Μήδειας, διχασμένης μεταξύ πάθους και λογικής, μητρικού ενστίκτου και επιθυμίας για εκδίκηση. Η μουσική του Μπέντα αποδίδει με ιδιοφυή τρόπο αυτές τις συγκρούσεις και τις ψυχικές μεταπτώσεις της ηρωίδας.

Σημείωμα της μαέστρου, Μάτας Κατσούλη

«Το πρόγραμμα της αποψινής συναυλίας περιστρέφεται γύρω από γυναικείες μορφές που, με διαφορετικό τρόπο, συμπυκνώνουν την ένταση της εποχής τους: άλλοτε ως δημιουργοί, άλλοτε ως πρόσωπα μύθου, άλλοτε ως φωνές που αντιστέκονται. Η Τρίτη Συμφωνία της Louise Farrenc είναι ένα έργο που ξεκινά σαν να αφηγείται από μέσα προς τα έξω: μια αργή εισαγωγή έξι μόνο μέτρων με το όμποε, σχεδόν σαν αναστεναγμός, ανοίγει ένα τοπίο σκοτεινής ευαισθησίας πριν η μουσική βυθιστεί στο στροβιλιστικό της Allegro. Η συμφωνική γραφή της Farrenc είναι στιβαρή αλλά διάφανη· αφήνει χώρο στα ξύλινα πνευστά να συνομιλήσουν με τρόπο σχεδόν “δωματίου”, ενώ τα έγχορδα σπρώχνουν μπροστά τη μουσική σαν ασταμάτητος παλμός. Στο Adagio cantabile, το κλαρινέτο τραγουδά μια μελωδία που μοιάζει να αναζητά γαλήνη, ενώ το Scherzo περνά σαν νευρική λάμψη, με μια ορμή που υποφώσκει διαρκώς κάτω από την επιφάνεια. Το αποφασιστικό unisono των εγχόρδων στην αρχή του Finale σηματοδοτεί την επιστροφή σε μια σκοτεινότερη, τολμηρή ενέργεια. Η μουσική προχωρά με αδιάκοπη ορμή, ακολουθώντας τη διαρκή επεξεργασία του θεματικού υλικού, ώσπου κορυφώνεται σε τρεις θριαμβευτικές καταληκτικές συγχορδίες. Στο δεύτερο μέρος, η Μήδεια του Benda μεταφέρει αυτή την ένταση από τη συμφωνική αρχιτεκτονική στο Melodram: εκεί όπου η μουσική δεν περιγράφει απλώς, αλλά συνοδεύει την ένταση και τις μεταπτώσεις του θεατρικού λόγου. Έτσι, η βραδιά κινείται από τη δομή στη φωνή, από την ισορροπία στην έκρηξη — από το εσωτερικό πάθος προς το αναπόφευκτο. Και δεν θα μπορούσαμε να φανταστούμε ιδανικότερη Μήδεια από την ερμηνεία της Μαρίας Σκουλά.

Για εμένα, αυτή η πορεία συνδέεται απόψε με μια βαθιά προσωπική επιστροφή. Η πρώτη φορά που ανέβηκα στη σκηνή του Θεάτρου Ολύμπια ήταν το 1991, ως νεαρή και ενθουσιώδης τραγουδίστρια. Λίγο πιο μετά επέστρεψα ως διευθύντρια της παιδικής χορωδίας, καθοδηγώντας παιδικές φωνές να αφουγκραστούν τον παλμό της μουσικής και της θεατρικής δημιουργίας. Σήμερα επιστρέφω στη σκηνή του ιστορικού αυτού Θεάτρου, στο σπίτι πλέον της Ορχήστρας του Δήμου Αθηναίων, βαθιά συγκινημένη, ως Αθηναία, που η πόλη μας διαθέτει έναν χώρο που συνεχίζει να ζει, να δημιουργεί και να εξελίσσεται, χάρη σε ανθρώπους που αγαπούν ουσιαστικά την τέχνη, πονούν την καλή μουσική και στηρίζουν έμπρακτα τη δημιουργία — και τους ανθρώπους της.»

Πρόγραμμα

LOUISE FARRENC
Συμφωνία αρ. 3 σε σολ ελάσσονα, έργο 36
Ι. Adagio – Allegro
II. Adagio cantabile
III. Scherzo – Vivace
IV. Finale – Allegro

JIŘÍ ANTONÍN BENDA
Μήδεια
Λιμπρέτο: Friedrich Wilhelm Gotter
Αφήγηση: Μαρία Σκουλά
Απόδοση κειμένου στα ελληνικά: Γιάννης Καλιφατίδης

Εισιτήρια

• ΓΥΝΑΙΚΑ | Εισιτήρια online! | More.com
• Στο ταμείο του θεάτρου από Τρίτη – Παρασκευή 11:00 -18:00 & 2 ώρες πριν την παράσταση