Λιανικό Εμπόριο: Ο Τζίρος Το 2025 Υποχώρησε – Αναλυτικά Στοιχεία και Προτάσεις

Το 2025 χαρακτηρίστηκε από συρρίκνωση στον κλάδο του λιανικού εμπορίου, με τις πρώτες ενδείξεις για το 2026 να μην δείχνουν βελτίωση, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για άμεσα μέτρα στήριξης και ελάφρυνσης. Την παραπάνω διαπίστωση έκανε ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σταύρος Καφούνης, με αφορμή την ανάλυση του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ που αφορά την εξέλιξη του κύκλου εργασιών στα καταστήματα λιανικού εμπορίου (εκτός τροφίμων, οχημάτων και καυσίμων) κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2025 και για το σύνολο του έτους.

Ο κ. Καφούνης επισήμανε: «Η έρευνα του Ινστιτούτου της ΕΣΕΕ δυστυχώς επιβεβαιώνει τις προειδοποιήσεις μας ότι το 2025 αποτέλεσε έτος συρρίκνωσης για το λιανικό εμπόριο σε πραγματικούς όρους. Η μείωση του τζίρου πλήττει περισσότερο τις μικρές (-3,9%) και τις πολύ μικρές (-2,9%) επιχειρήσεις, θέτοντας σε κίνδυνο τη βιωσιμότητά τους. Αντίθετα, οι αυξημένες πωλήσεις στις μεγάλες επιχειρήσεις (+5,6%) και οι λιγότερο σημαντικές στις μεσαίες (+2,1%) συχνά αφανίζονται από τα εξαιρετικά υψηλά λειτουργικά κόστη. Δύο σημεία προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία: α) ότι ακόμη και σε ονομαστικές τιμές, η αύξηση του τζίρου στο λιανικό εμπόριο είναι η χαμηλότερη από το 2020, και β) ότι σε πραγματικούς όρους, είναι το δεύτερο συνεχόμενο έτος συρρίκνωσης (-0,4%) στον κλάδο που αποτελεί τον ισχυρότερο και μεγαλύτερο εργοδότη της οικονομίας. Η Πολιτεία πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη το γεγονός ότι τόσο η εγχώρια κατανάλωση – λόγω μειωμένης αγοραστικής δύναμης – όσο και οι αυξημένες τουριστικές εισπράξεις στηρίζουν κυρίως τον κλάδο των τροφίμων. Παράλληλα, η δυσκολία στην αγορά επιβεβαιώνεται από την αυξανόμενη παρουσία κλειστών καταστημάτων και ακάλυπτων επιταγών.

Με δεδομένο ότι η εικόνα δεν έχει παρουσιάσει βελτίωση τους πρώτους δύο μήνες του 2026, τα στοιχεία καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για μια πιο δίκαιη μεταχείριση του κλάδου, ο οποίος είναι άρρηκτα συνδεδεμένος, φορολογικά και εργασιακά, με την οικονομία. Για την επιβίωση χιλιάδων μικρομεσαίων επιχειρήσεων, είναι απολύτως απαραίτητες ρυθμίσεις που θα μειώνουν φορολογικές και ασφαλιστικές επιβαρύνσεις, θα διευκολύνουν την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, θα επιβραβεύουν τους συνεπείς, θα ρυθμίζουν τις ληξιπρόθεσμες οφειλές με βιώσιμο τρόπο και θα προστατεύουν τον υγιή ανταγωνισμό. Για να μπορέσει το εμπόριο να διαδραματίσει τον ρόλο του ως καταλύτης και επιταχυντής της ανάπτυξης, απαιτούνται νέα χρηματοδοτικά εργαλεία που θα το υποστηρίξουν στον ψηφιακό του μετασχηματισμό, καθώς και επικαιροποιημένες πολιτικές που θα το συνδέουν ολοκληρωμένα με τον τουρισμό, την αγροδιατροφή και τη βιομηχανία».

Εξέλιξη Λιανικού Εμπορίου στα καταστήματα Λιανικού Εμπορίου εκτός Τροφίμων/Οχημάτων/Καυσίμων – Δωδεκάμηνο 2025 και Δ΄ τρίμηνο 2025

Πιο αναλυτικά, η ανάλυση του δωδεκαμήνου 2025 δείχνει οριακή πτώση (0,4%) σε πραγματικές τιμές στον κύκλο εργασιών του κλάδου:

Το 2025, ο κύκλος εργασιών σε πραγματικές τιμές στο λιανικό εμπόριο συρρικνώνεται κατά 0,4% ([+2,0%] σε σχέση με το 2024). Η πλέον όμως ανησυχητική εξέλιξη είναι ότι η πτώση του κύκλου εργασιών φαίνεται να παγιώνεται τα τελευταία τρία έτη.

Το 2025, οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν σημαντική ενίσχυση των πραγματικών τους πωλήσεων κατά 5,6% ([+8,2%]). Αντίθετα, για το σύνολο των ΜμΕ στο λιανικό, ο κύκλος εργασιών, σε διορθωμένες ως προς τον πληθωρισμό τιμές, εμφάνισε σημαντική πτώση κατά 2,4% ([0,0%]).

Η διάρθρωση του τζίρου στις ΜμΕ

Στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, οι πωλήσεις χωρίς τις ανοδικές πιέσεις του πληθωρισμού υποχώρησαν, συγκριτικά με πέρυσι, κατά 2,9% ([-0,4%]). Οι μικρές επιχειρήσεις φαίνεται να πιέζονται περισσότερο καθώς, σε πραγματικές τιμές, η πτώση στον τζίρο ανήλθε σε 3,9% ([-1,5%]). Σε σαφώς καλύτερη κατάσταση βρέθηκαν οι μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες σε αποπληθωρισμένες τιμές είδαν τον πραγματικό τους τζίρο να ενισχύεται κατά 2,1% ([+4,7%]).

Ο διορθωμένος, ως προς τον πληθωρισμό, κύκλος εργασιών παρέμεινε στάσιμος (0,0%) ([+2,0%]) κατά το Δ΄ τρίμηνο του 2025 σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024. Οι μεγάλες επιχειρήσεις κατέγραψαν σημαντική ενίσχυση του πραγματικού τζίρου κατά 5,1% ([+7,6%]), ενώ οι ΜμΕ αξιόλογες απώλειες ύψους 1,9% ([+0,4%]). Χωρίς τον πληθωρισμό, οι πωλήσεις για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις μειώθηκαν κατά 3,4% ([-1,2%]), για τις μικρές κατά 1,7% ([+0,5%]) ενώ για τις μεσαίες αυξήθηκαν κατά 5,4% ([+7,9%]).

Σημαντικά δεδομένα για την εξέλιξη του κύκλου εργασιών στο λιανικό εμπόριο εκτός τροφίμων/οχημάτων/καυσίμων

Σε όρους απόλυτων μεγεθών, η αύξηση του κύκλου εργασιών για το 2025 ανήλθε σε 545,2 εκ. ευρώ, με το συνολικό τζίρο της περιόδου να διαμορφώνεται σε 27,33 δις ευρώ από 26,79 δις το 2024. Μάλιστα, η αύξηση του κύκλου εργασιών το 2025 είναι η χαμηλότερη από το 2020 έως σήμερα. Ένα μικρό μόνο τμήμα των αυξημένων κατά 9,4% τουριστικών εισπράξεων, οι οποίες το 2025 ανήλθαν σε 23,63 δις, κατευθύνθηκε στο εμπόριο. Αυτό το εύρημα χρήζει περαιτέρω δράσεων ώστε να επαναπροσδιοριστεί το “brand name” της Ελλάδας ως χώρας προορισμού αγορών.
Η πολύ ισχυρή ποσοστιαία αύξηση στην κατηγορία «Λιανικό Εμπόριο μεταχειρισμένων ειδών σε καταστήματα» (+31,7%) το 2025 ενδεχομένως να σηματοδοτεί μια ανακατεύθυνση των καταναλωτών σε πιο φθηνά και χαμηλότερης ποιότητας προϊόντα, όχι από επιλογή αλλά από ανάγκη.
Το 2025, σε επιμέρους κατηγορίες λιανικού εμπορίου (εκτός τροφίμων/οχημάτων/καυσίμων) και σε πραγματικές τιμές, οι μεγαλύτερες αυξήσεις του τζίρου εντοπίστηκαν στις κατηγορίες: «Αθλητικός εξοπλισμός» (+5,7%), «Η/Υ και περιφερειακές μονάδες» (+5,2%), «Παιχνίδια» (+4,7%), «Καλλυντικά και προϊόντα καλλωπισμού» (+4,0%), «Φωτιστικά, Έπιπλα και λοιπά είδη» (+3,7%).
Αντίθετα, στις κατηγορίες με τη μεγαλύτερη πραγματική πτώση τζίρου συγκαταλέγονται εκείνες του: «Τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού» (-10,2%), «Χαλιών, κιλιμιών και επενδύσεων δαπέδου» (-8,7%), «Εφημερίδων και γραφικής ύλης» (-7,5%).
Οι πωλήσεις στην «καρδιά του παραδοσιακού εμπορίου», δηλαδή της ένδυσης και της υπόδησης, κατέγραψαν αποθαρρυντικές επιδόσεις τόσο σε τρέχουσες (Ένδυση: +0,6% και Υπόδηση: -3,2%) όσο και σε απαλλαγμένες από τον πληθωρισμό τιμές (Ένδυση: -1,8% και Υπόδηση: -5,6%). Αυτή η εξέλιξη αντανακλά τον περιορισμό του διαθέσιμου εισοδήματος των καταναλωτών για αγορές.
Η επανεμφάνιση ακάλυπτων επιταγών στην αγορά και ιδιαίτερα σε κλάδους με χαμηλά περιθώρια κέρδους υπογραμμίζει τη στενότητα ρευστότητας στην αγορά και χρήζει άμεσης δράσης. Τα μεγέθη δεν θυμίζουν την περίοδο της κρίσης, αλλά η άνοδος αυτών των επιταγών επιταχύνθηκε τους τελευταίους μήνες του 2025. Ως εκ τούτου, απαιτείται η άμεση επαναφορά του μέτρου των 120 δόσεων για οφειλές στο δημόσιο και η άμβλυνση των ασφαλιστικών και φορολογικών υποχρεώσεων.
Οι ασθενείς και χωρίς τη δυνατότητα δυναμικής ανάκαμψης, επιδόσεις του εμπορίου ενδέχεται να περιορίσουν το προβλεπόμενο ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης, εξαιτίας της, παραδοσιακά, πολύ ισχυρής εξάρτησης του τελευταίου με την κατανάλωση.

Η αύξηση του κύκλου εργασιών για το Δ’ τρίμηνο ανήλθε σε 174,93 εκ. ευρώ με το συνολικό τζίρο της περιόδου να διαμορφώνεται σε 7,62 δις ευρώ από 7,45 δις το ίδιο διάστημα πέρυσι.

Ανάλυση ανά περιφέρεια (2025/2024) (εκτός τροφίμων/καυσίμων/οχημάτων)

Οι περιφέρειες Αττικής (+3,6%) και Ιονίων Νήσων (+3,0%) παρουσίασαν τις ισχυρότερες αυξήσεις τζίρου την περίοδο αναφοράς.
Αντίθετα, στις περιφέρειες με τις εκτενέστερες υποχωρήσεις του κύκλου εργασιών περιλαμβάνονται εκείνες του Νοτίου Αιγαίου (-2,4%) και της Δυτικής Μακεδονίας (-2,1%).