Τουρκία στον ΟΗΕ: Νέα Επιστολή-Πρόκληση για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και το Μνημόνιο με τη Λιβύη

Σε μια κίνηση που κλιμακώνει την ένταση, η Τουρκία εξαπέλυσε μετωπική επίθεση κατά της Ελλάδας μέσω επιστολής που απέστειλε στις 16 Φεβρουαρίου ο Μόνιμος Αντιπρόσωπός της στον ΟΗΕ, Αχμέτ Γιλντίζ. Η επιστολή, που εκδόθηκε μόλις πέντε ημέρες μετά τη συνάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, υπεραμύνεται των γνωστών θέσεων της Άγκυρας για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και προσπαθεί εκ νέου να προβάλει ως νόμιμο το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο. Η Τουρκία κατηγορεί την Ελλάδα, την Κύπρο, αλλά και την Αίγυπτο ότι, μέσω των δικών τους κινήσεων και πρωτοβουλιών όσον αφορά τις θαλάσσιες ζώνες, παραβιάζουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Τουρκίας και τη «μονομερώς» οριοθετημένη ΑΟΖ της.

Η επιστολή της Άγκυρας αναφέρεται σε σειρά ρηματικών διακοινώσεων και σημειώσεων που έχουν υποβληθεί στον ΟΗΕ, συμπεριλαμβανομένων αυτών της Λιβύης (27 Μαΐου 2025), της Ελλάδας (5 Αυγούστου 2025 και 3 Σεπτεμβρίου 2025), της «ελληνοκυπριακής διοίκησης της Κυπριακής Δημοκρατίας» (18 Αυγούστου 2025) και της Αιγύπτου (8 Σεπτεμβρίου 2025). Ξεκινώντας από το Κυπριακό, η Τουρκία υποστηρίζει ότι «δεν υπάρχει καμία αρχή που να είναι νομικά ή στην πράξη αρμόδια να εκπροσωπεί από κοινού τους Τουρκοκύπριους και τους Ελληνοκύπριους, καθώς και το σύνολο του νησιού της Κύπρου». Επανέρχεται στις θέσεις της Τουρκίας και των Τουρκοκυπρίων για το Κυπριακό, όπως έχουν εκφραστεί σε προηγούμενες επιστολές, με την πιο πρόσφατη στις 28 Δεκεμβρίου 2024.

Επιπλέον, η Τουρκία επικρίνει την Ελλάδα για τη μονομερή χάραξη μέσης γραμμής βάσει του νόμου Μανιάτη (4001/2011), δηλώνοντας ότι δεν την αναγνωρίζει και κρίνει ως παράνομη. Αυτή η αντίδραση ερμηνεύεται ως έμμεση αντίδραση στην είσοδο του αμερικανικού πετρελαϊκού κολοσσού Chevron στα οικόπεδα νότια της Κρήτης. Τα εν λόγω οικόπεδα έχουν οριοθετηθεί βάσει του νόμου 4001/2011, ο οποίος ορίζει ότι, ελλείψει συμφωνίας οριοθέτησης, η Ελλάδα εφαρμόζει τη μέση γραμμή. Τα οικόπεδα αυτά επικαλύπτουν σημαντικό μέρος της αυθαίρετης, κατά την Τουρκία, «οριοθέτησης» ΑΟΖ της Λιβύης, η οποία βασίζεται στο παράνομο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.

Ξανά το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Η Τουρκία επαναλαμβάνει την άποψή της ότι η Συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου για μερική οριοθέτηση είναι «παράνομη» και ότι τόσο αυτή η συμφωνία όσο και ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός παραβιάζουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Τουρκίας και τα εξωτερικά όρια της ΑΟΖ της, όπως αυτά έχουν μονομερώς, αυθαίρετα και παράνομα κατατεθεί στον ΟΗΕ. Η Τουρκία επιμένει στην υποστήριξη του Τουρκολιβυκού Μνημονίου έναντι των συμφωνιών της Ελλάδας με τη Chevron, αναφέροντας ότι «οι προσπάθειες της Ελλάδας να υπερασπιστεί τις μαξιμαλιστικές και υπερβολικές αξιώσεις της ως προς τα θαλάσσια όρια, οι οποίες αμφισβητούνται κατά το διεθνές δίκαιο, μέσω της εσωτερικής της νομοθεσίας, αντιβαίνουν στις παγίως καθιερωμένες αρχές του διεθνούς δικαίου καθώς και στη διεθνή νομολογία, είναι ατελέσφορες, δεν παράγουν έννομες συνέπειες για την Τουρκία και δεν δύνανται να θίξουν τα ipso facto και ab initio δικαιώματα της Τουρκίας επί της τουρκικής υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο Πέλαγος και στην Ανατολική Μεσόγειο».

«Η Ελλάδα ερμηνεύει επιλεκτικά το δίκαιο της θάλασσας»

Η Ελλάδα κατηγορείται εκ νέου για «επιλεκτική ερμηνεία» του Δικαίου της Θάλασσας, με την Τουρκία να επικαλείται γνωστές θέσεις της, σύμφωνα με τις οποίες τα νησιά είτε πρέπει να αγνοούνται εάν βρίσκονται στη «λανθασμένη πλευρά της μέσης γραμμής» είτε πρέπει να τους αναγνωρίζεται «περιορισμένη επήρεια κατά την οριοθέτηση, εφόσον η θέση τους στρεβλώνει μια δίκαιη οριοθέτηση ή συντρέχουν άλλες ειδικές/σχετικές περιστάξεις, περιλαμβανομένης της σύγκρισης των μηκών ακτών».

Παράλληλα, η Τουρκία αναφέρεται στον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό που ανακοίνωσε η Ελλάδα στις 16 Απριλίου 2025, υποστηρίζοντας ότι «ορισμένες από τις περιοχές που προσδιορίζονται στο εν λόγω σχέδιο παραβιάζουν τις θαλάσσιες περιοχές δικαιοδοσίας της Τουρκίας τόσο στο Αιγαίο Πέλαγος όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο».

«Άκυρη» η συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου

Η Τουρκία επαναλαμβάνει ότι η συμφωνία μεταξύ Αιγύπτου και Ελλάδας για την οριοθέτηση της αποκλεισικής οικονομικής ζώνης, που υπογράφηκε στις 6 Αυγούστου 2020, παραβιάζει την υφαλοκρηπίδα της στην Ανατολική Μεσόγειο και προσβάλλει τα δικαιώματά της. Θεωρεί την εν λόγω συμφωνία άκυρη, όπως είχε εξηγήσει και σε προηγούμενη νότα της στις 14 Αυγούστου 2020.

Σχετικά με την επιστολή της Αιγύπτου της 8ης Σεπτεμβρίου 2025, ο Τούρκος πρέσβης αναφέρεται στην ισχύ των δύο μνημονίων κατανόησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης. Το πρώτο, σχετικά με την οριοθέτηση θαλάσσιων περιοχών, υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 2019, και το δεύτερο, για συνεργασία σε υδρογονάνθρακες, στις 3 Οκτωβρίου 2022. «Αναφερόμενος στην κοινή επιστολή της 9ης Δεκεμβρίου 2022 των Μόνιμων Αντιπροσώπων της Τουρκίας και της Λιβύης στα Ηνωμένα Έθνη (A/77/646-S/2022/936), θα ήθελα να τονίσω ότι η εθνική νομοθεσία της Λιβύης εξουσιοδοτεί δεόντως την κυβέρνηση της Λιβύης να συνάπτει μνημόνια κατανόησης με άλλα κράτη. Πολλά κράτη, συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουν συνάψει άλλα παρόμοια μνημόνια κατανόησης με την κυβέρνηση εθνικής ενότητας της Λιβύης σε τομείς που απαιτούν μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις από τους υπογράφοντες. Η Τουρκία επαναλαμβάνει ότι όλα τα μνημόνια κατανόησης που έχουν υπογραφεί μεταξύ της Τουρκίας και της Λιβύης έχουν συναφθεί σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και είναι έγκυρα και σε ισχύ, συμπεριλαμβανομένου του μνημονίου κατανόησης μεταξύ της Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı και της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου της Λιβύης, που υπογράφηκε στις 25 Ιουνίου 2025».

Παρ’ όλα αυτά δηλώνει «έτοιμη για ειρηνική λύση»

Παρά τις προκλητικές δηλώσεις, η Τουρκία, ακολουθώντας την πάγια τακτική της, δηλώνει στην επιστολή της την ετοιμότητά της για «διασφάλιση δίκαιης, ισότιμης και ειρηνικής λύσης όλων των εκκρεμών ζητημάτων, περιλαμβανομένης της δίκαιης οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών δικαιοδοσίας με όλα τα σχετικά παράκτια κράτη που αναγνωρίζει, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, προκειμένου να συμβάλει περαιτέρω στη σταθερότητα και την ευημερία ολόκληρης της λεκάνης της Μεσογείου». Για να ενισχύσει την εικόνα της ως υπέρμαχου της ειρήνης και του διαλόγου, η Τουρκία επικαλείται τη Διακήρυξη των Αθηνών, παραπέμποντας στην αναφορά της ότι οι δύο χώρες «θα επιδιώκουν την επίλυση οποιασδήποτε διαφοράς ανακύπτει μεταξύ τους με φιλικό τρόπο, μέσω απευθείας διαβουλεύσεων ή άλλων μέσων κοινής επιλογής, όπως προβλέπεται στον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».

Δείτε ολόκληρη την τουρκική επιστολή εδώ.