Στην περίπτωση αύξησης της τιμής του πετρελαίου πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι: Επαναφορά του Fuel Pass και άλλα μέτρα στήριξης υπό εξέταση

Στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης βρίσκεται η πιθανή επαναφορά του Fuel Pass, εφόσον η τιμή του αργού πετρελαίου (brent) ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι και παραμείνει σε αυτό το επίπεδο για 30 ημέρες. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί εάν η κρίση στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί για παρατεταμένο χρονικό διάστημα.

Υπενθυμίζεται ότι το μέτρο αυτό είχε εφαρμοστεί το 2022 για την επιδότηση των τιμών καυσίμων, με εισοδηματικά κριτήρια. Ωστόσο, πληροφορίες αναφέρουν ότι το νέο μοντέλο θα είναι πιο στοχευμένο, με σκοπό τον περιορισμό του δημοσιονομικού κόστους και την κατεύθυνση της ενίσχυσης κυρίως σε χαμηλά εισοδήματα, επαγγελματίες οδηγούς και κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών. Ουσιαστικά, επρόκειτο για ένα πρόγραμμα στήριξης που αφορούσε συγκεκριμένες κατηγορίες νοικοκυριών, με στόχο την ανακούφιση των πολιτών από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων.

Τι άλλο εξετάζεται

Επιπλέον, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το υπουργείο επεξεργάζεται και άλλα έκτακτα μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Μερικά από αυτά αφορούν τη χορήγηση κρατικών επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας των καταναλωτών, σε περίπτωση που η άνοδος της τιμής του πετρελαίου συμπαρασύρει και τις τιμές χονδρικής στο ρεύμα. Ο στόχος του μέτρου είναι η μείωση των τιμών για τους καταναλωτές.

Το επικρατέστερο σενάριο είναι η δημιουργία ενός μηχανισμού αυτόματης παρέμβασης, με κρατική επιδότηση ανά κιλοβατώρα, ώστε να απορροφάται μέρος της αύξησης. Η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τις διεθνείς αγορές σημαίνει ότι οποιαδήποτε διαταραχή στη Μέση Ανατολή μεταφέρεται γρήγορα στις τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ενεργειακό ζήτημα θα αποτελέσει βασικό θέμα συζήτησης στο Eurogroup της προσεχούς Δευτέρας.

Επισημαίνεται επίσης ότι το 2022 εφαρμόστηκε και το Market Pass, το οποίο κάλυπτε ένα μέρος των αναγκών για τρόφιμα.

Ωστόσο, πηγές του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αναφέρουν ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τα έκτακτα μέτρα στήριξης. «Το υπουργείο διαθέτει τα απαραίτητα δημοσιονομικά και θεσμικά εργαλεία και εφόσον απαιτηθεί θα προστατεύσει την πραγματική οικονομία με υπεύθυνες παρεμβάσεις. Ωστόσο, βρισκόμαστε ακόμη σε σημαντική απόσταση από ένα τέτοιο ενδεχόμενο», σημειώνουν.

Η θέση του υπουργείου

Σε κάθε περίπτωση, η ηγεσία του υπουργείου παρακολουθεί με ψυχραιμία και ιδιαίτερη προσοχή τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. «Μέχρι στιγμής, η αντίδραση των αγορών παραμένει συγκρατημένη, καθώς η τιμή του πετρελαίου διαπραγματεύεται στην περιοχή των 80 δολαρίων ανά βαρέλι. Η ελληνική οικονομία έχει αποδείξει την ανθεκτικότητά της απέναντι σε εξωγενείς κρίσεις, οι οποίες άλλωστε έχουν προβλεφθεί ως σενάρια ευαισθησίας και στον Προϋπολογισμό του 2026, καταδεικνύοντας ότι η ενδεχόμενη αρνητική επίδραση εκτιμάται ως διαχειρίσιμη. Παράλληλα, το υφιστάμενο δημοσιονομικό πλαίσιο και ο ευρωπαϊκός κανόνας δαπανών διασφαλίζουν τη σταθερότητα του προγραμματισμού, επιτρέποντας τη συνέχιση των βασικών προτεραιοτήτων της οικονομικής πολιτικής ακόμη και σε δυσμενείς συγκυρίες. Οι όποιες επιπτώσεις στην οικονομία θα εξαρτηθούν πρωτίστως από τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης», τονίζουν αρμόδιες πηγές.

Πάντως, η έκταση και η διάρκεια της σύγκρουσης θα καθορίσουν εάν οι επιπτώσεις θα είναι διαχειρίσιμες ή αν η ελληνική οικονομία θα βρεθεί αντιμέτωπη με έναν νέο κύκλο ισχυρών εξωτερικών κλυδωνισμών, όπως συνέβη και με τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Όσον αφορά στον φετινό προϋπολογισμό, επισημαίνεται ότι έχει συμπεριληφθεί και το δυσμενές σενάριο σε περίπτωση που η τιμή του πετρελαίου υπερβεί το επίπεδο των 100 δολαρίων το βαρέλι. Αν επιβεβαιωθεί:

• Η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωθεί κατά 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο (που προβλέπει αύξηση 1% το 2026), ενώ οι επενδύσεις θα υποχωρήσουν κατά 0,9%.
• Σε πραγματικούς όρους οι εισαγωγές θα μειωθούν λόγω πτώσης της εγχώριας ζήτησης, αλλά σε ονομαστικούς όρους θα αυξηθούν κατά περίπου 7,4%, με το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών να επιδεινώνεται κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.
• Ο πληθωρισμός θα ανέβει στο 4,7% έναντι 2,2% στο βασικό σενάριο.
• Το πραγματικό ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί στο 1,9% έναντι πρόβλεψης 2,4%, αν και το ονομαστικό ΑΕΠ θα αυξηθεί λόγω πληθωρισμού. Αυτό θα βελτιώσει οριακά το δημοσιονομικό ισοζύγιο και θα υπάρξει μείωση του λόγου χρέους κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το βασικό σενάριο.