Αποκαλύπτεται το Αθέατο Ζωγραφικό Σύμπαν της Βικτώριας Σκαρλάτου: “Ανάμεσα στον Ουρανό και στη Γη” στην Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων

Ανάμεσα στον Ουρανό και στη Γη

Η Αποκάλυψη του Αθέατου Ζωγραφικού Σύμπαντος της Βικτώριας Σκαρλάτου

Επιμέλεια: Κοσμάς Νικολάου

Αναδρομική Έκθεση στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων

Εγκαίνια: Πέμπτη 22 Οκτωβρίου

Η Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων παρουσιάζει την πρώτη ατομική και ταυτόχρονα πρώτη αναδρομική έκθεση του έργου της Βικτώριας Σκαρλάτου, με τίτλο Ανάμεσα στον Ουρανό και στη Γη. Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 22 Οκτωβρίου έως τις 22 Νοεμβρίου 2026, με την υποστήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ).

Μετά από περισσότερα από εξήντα χρόνια αδιάλειπτης δημιουργικής πορείας, το έργο της Βικτώριας Σκαρλάτου παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο κοινό ως ένα ενιαίο, ολοκληρωμένο καλλιτεχνικό σύμπαν.

Η έκθεση περιλαμβάνει 61 έργα που καλύπτουν την περίοδο από τη δεκαετία του 1960 έως σήμερα. Μέσα από αυτά, παρακολουθούμε την εξέλιξη μιας μοναδικής εικαστικής γλώσσας που ισορροπεί ανάμεσα στην βιωμένη εμπειρία, τη μνήμη, τον συμβολισμό και τη μεταφυσική αναζήτηση.

Μια Προσωπική Εικαστική Γλώσσα που Γεφυρώνει το Ορατό με το Αόρατο

Η Βικτώρια Σκαρλάτου, η οποία εκπαιδεύτηκε και εργάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1960 στο Γραφείο Δοξιάδη, ξεκινά τη ζωγραφική της από το σχέδιο. Η τέχνη της αναπτύσσεται μέσα από επαναλαμβανόμενες μορφές, σύμβολα, λέξεις και έντονα χρώματα. Αντλώντας έμπνευση από τον οικείο της κόσμο – το σώμα, την οικογένεια, τις ανθρώπινες σχέσεις και την πόλη – μετασχηματίζει σταδιακά το καθημερινό σε ένα πλούσιο σύστημα συμβόλων.

Στην πορεία των έξι δεκαετιών, οι μορφές της μετατοπίζονται από την απλή αναπαράσταση προς έναν κόσμο όπου σώματα, αντικείμενα, γεωμετρικά στοιχεία και αόρατες δυνάμεις συνυπάρχουν αρμονικά. Στα ώριμα έργα της, ο φυσικός κόσμος υφίσταται αποδόμηση και επανεμφάνιση, ενώ η ζωγραφική της κινείται σταδιακά προς την αφαίρεση, τη γεωμετρία και μια βαθύτερη, εσωτερική αναζήτηση.

Ο τίτλος της έκθεσης, Ανάμεσα στον Ουρανό και στη Γη, αποτυπώνει εύστοχα τη διττή φύση του έργου της: πρόκειται για μια ζωγραφική βαθιά ριζωμένη στην ανθρώπινη εμπειρία και την καθημερινότητα, η οποία ταυτόχρονα στρέφεται προς το πνευματικό, το άγνωστο και το υπερβατικό.

Ο επιμελητής της έκθεσης, Κοσμάς Νικολάου, αναφέρει χαρακτηριστικά: Όταν αντίκρισα για πρώτη φορά τους πίνακες της Βικτώριας Σκαρλάτου, δεν είχα καμία γνώση για την προσωπικότητά της ή την καλλιτεχνική της πορεία. Θυμάμαι έντονα τη στιγμή που φωτογράφιζα τα έργα της στους τοίχους του σπιτιού του γιου της, στο Άμστερνταμ. Είχα εντυπωσιαστεί από τη δύναμη ενός κόσμου που εκφραζόταν στον καμβά με τέτοια αποφασιστικότητα και τόλμη.

Τρία χρόνια αργότερα, εκείνες οι αρχικές εικόνες έχουν πλέον ενσωματωθεί σε ένα κοινό αρχείο που δημιουργήσαμε, μέσα από μια εκτενή διαδικασία καταγραφής, ταξινόμησης και μελέτης.

Η απορία μου παραμένει αναλλοίωτη από την πρώτη στιγμή: πώς ένα έργο τόσο ανεπτυγμένο, ολοκληρωμένο και συνεπές δεν είχε ποτέ παρουσιαστεί στο ευρύ κοινό;

Η παρούσα έκθεση παρουσιάζει ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα από το πλούσιο έργο της. Από τα περίπου 180 έργα που καταγράψαμε, επιλέχθηκαν 61, τα οποία επιχειρούν να αποδώσουν τη συνοχή και την εξελικτική πορεία αυτού του μοναδικού καλλιτεχνικού σύμπαντος.

Μια Εκτενής Διαδικασία Καταγραφής, Αρχειοθέτησης και Τεκμηρίωσης

Η έκθεση, την επιμέλεια της οποίας υπογράφει ο εικαστικός και ερευνητής Κοσμάς Νικολάου, αποτελεί το επιστέγασμα μιας εκτεταμένης διαδικασίας καταγραφής, αρχειοθέτησης και τεκμηρίωσης που αφορούσε περίπου 180 έργα, σχέδια, σημειώσεις και προφορικές καταγραφές της καλλιτέχνιδας. Η έρευνα διεξήχθη στο πλαίσιο του Γραφείου Αρχειακών Μελετών / Office for Archival Development, μιας πρωτοβουλίας καλλιτεχνικής και επιμελητικής φύσης, με στόχο την ανάδειξη αρχείων και συλλογών που παραμένουν εκτός της δημόσιας θέασης.

Ο Νικολάου συνεχίζει:

Η Βικτώρια Σκαρλάτου συστήνεται συχνά ως «σχεδιάστρια». Σήμερα, αντιλαμβάνομαι αυτή την ιδιότητα ως τον πυρήνα της καλλιτεχνικής της πρακτικής. Η εκπαίδευση και η εργασία της στο Γραφείο Δοξιάδη στα τέλη της δεκαετίας του 1960 δεν αποτελούν απλώς ένα βιογραφικό στοιχείο, αλλά εξηγούν σε βάθος τον τρόπο με τον οποίο δομεί τις εικαστικές της συνθέσεις.

Οι μορφές που χρησιμοποιεί αντλούνται από τη μνήμη, την καθημερινότητα, τις ανθρώπινες σχέσεις, την παρατήρηση, αλλά και από έναν εσωτερικό κόσμο βαθιών πνευματικών αναζητήσεων. Επί δεκαετίες, δημιουργεί μια προσωπική «βιβλιοθήκη» εικόνων: σώματα, πρόσωπα, αντικείμενα, σύμβολα και σχήματα, τα οποία επανασυνθέτει σε νέες, δυναμικές αφηγήσεις.

Χρησιμοποιώντας επίπεδα χρώματα, έντονα περιγράμματα, λέξεις και σύμβολα, δημιουργεί μια άμεσα αναγνωρίσιμη γλώσσα που συνομιλεί με την pop art, τον σουρεαλισμό και τη βυζαντινή αγιογραφία, χωρίς όμως να περιορίζεται σε καμία από αυτές τις επιρροές.

Τα 61 έργα της έκθεσης χαράσσουν νοερά μια διαδρομή μέσα στο καλλιτεχνικό σύμπαν της δημιουργού: Ξεκινάμε από τον κόσμο της καθημερινής εμπειρίας, όπου άνθρωποι, αντικείμενα και σχέσεις μεταπλάθονται σε χαρακτήρες και σύμβολα. Συνεχίζουμε στα ώριμα έργα, όπου το σώμα, η πόλη και η φύση υφίστανται αποδόμηση και επανένωση μέσω αόρατων δυνάμεων, πνευματικών μορφών και μεταφυσικών αναζητήσεων. Στην τελευταία ενότητα, η αφήγηση υποχωρεί, δίνοντας τη θέση της σε μια ζωγραφική που κινείται ολοένα και περισσότερο προς τη γεωμετρία, τη γραμμή και το χρώμα.

Πληροφορίες Έκθεσης

Βικτώρια Σκαρλάτου: Ανάμεσα στον Ουρανό και στη Γη

Εγκαίνια: Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2026, 18:00–22:00
Διάρκεια: 22 Οκτωβρίου – 22 Νοεμβρίου 2026
Χώρος: Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων – Κτίριο Α
Διεύθυνση: Γερμανικού & Μυλλέρου (στάση Μετρό: Μεταξουργείο)

Ώρες Επίσκεψης:
Τρίτη–Σάββατο: 11:00–19:00
Κυριακή: 10:00–16:00
Δευτέρα: κλειστά

Είσοδος Ελεύθερη