Η Στεγαστική Κρίση στην Ελλάδα: Προκλήσεις και Μέτρα Αντιμετώπισης

Η στεγαστική κρίση έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο σοβαρά κοινωνικά ζητήματα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα. Τα ενοίκια έχουν αυξηθεί δραματικά την τελευταία πενταετία, ενώ οι τιμές αγοράς κατοικίας παραμένουν απλησίαστες για πολλούς πολίτες, ειδικά για τους νέους και τους χαμηλόμισθους. Χιλιάδες δημόσια και ιδιωτικά ακίνητα παραμένουν κλειστά, ενώ η βραχυχρόνια μίσθωση καθώς και η έντονη τουριστικοποίηση έχουν περιορίσει την διαθέσιμη προσφορά κατοικιών σε πολλές γειτονιές.

Του Μάνου Κρανίδη*

Σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση ανέπτυξε πρόσφατα ένα πακέτο έξι νέων μέτρων με στόχο να αντιδράσει στην αυξανόμενη κοινωνική πίεση, ακολουθώντας τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη στέγη. Αυτά τα μέτρα επιδιώκουν να βελτιώσουν τις συνθήκες στέγασης μέσω αύξησης της προσφοράς κατοικιών, επιδότησης ανακαινίσεων, φορολογικών απαλλαγών επενδύσεων καθώς επίσης και εισοδηματικής υποστήριξης συγκεκριμένων ομάδων εργαζομένων. Επίσης στοχεύουν στον περιορισμό της βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Ανεξαρτήτως των καλών προθέσεων που κρύβονται πίσω από αυτά τα μέτρα, υπάρχουν εύλογα ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα και τη βιωσιμότητά τους μακροπρόθεσμα.

Περιγραφή των Έξι Μέτρων

• Πρόγραμμα Ανακαίνισης: Ανακοίνωση ενός προγράμματος που θα αναδομήσει παλαιά ή ανενεργά ακίνητα κατασκευής πριν το 1990 με δυνατότητα επιδότησης έως 90% του αιτούμενου ποσού (έως 300 ευρώ/τμ), στοχεύοντας στην επιστροφή χιλιάδων ιδιωτικών ακινήτων στην αγορά.
• Επιστροφή Ενοικίων: Δέσμευση για επιστροφή δύο ενοικίων ετησίως σε περίπου 50.000 δημόσιους υπαλλήλους βασικών τομέων (όπως εκπαιδευτικοί και υγειονομικοί) που εργάζονται εκτός Αττικής ή Θεσσαλονίκης προκειμένου να ενισχύσουν το εισόδημά τους.
• Aξιοποίηση Δημόσιων Κτιρίων: Δημιουργία κατοικιών από δημόσια ή δημοτικά κτίρια στις ορεινές ή νησιωτικές περιοχές για κάλυψη στεγαστικών αναγκών εργαζομένων.
• Pεστοποιήσεις Βραχυχρόνιας Μίσθωσης: Επέκταση των περιορισμών στη βραχυχρόνια μίσθωση τύπου Airbnb ώστε οι οικήματα να επανέλθουν στη μακροχρόνια ενοικίαση.
• Kίνητρα Ιδιωτών: Φορολογικά και πολεοδομικά κίνητρα προς ιδιώτες κατασκευαστές ώστε να δημιουργούν κατοικίες αποκλειστικά διαθέσιμες για μακροχρόνια μίσθωση (10 έτη) με ανώτατο όριο νομιμού).
• Pολεοδομικές Διαδικασίες: Επιτάχυνση διαδικασιών αλλαγής χρήσεως παλαιών ακινήτων ώστε να είναι πιο ευκολότερη η μετατροπή τους σε κατοικίες.

The θετικές Πτυχές αλλά Και Οι Αβεβαιότητες

Aυτά τα μέτρα αποτυπώνουν μια σημαντική πραγματικότητα: είναι απαραίτητο να αυξηθούν οι διαθέσιμες κατοικίες αλλά παράλληλα πρέπει να ενισχυθούν τα εισοδήματα των πολιτών. Η ανακαίνιση ανενεργών ακινήτων μαζί με νέα κίνητρα αξιοποίησής τους κινείται προς αυτήν την κατεύθυνση. Η υποστήριξη εργαζόμενων στις υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης στις υψηλές τιμές στέγασης θεωρείται θετικό σημείο επίσης . Παρ’ όλα αυτά ,υπάρχουν σημαντικές αβεβαιότητες όσον αφορά την εφαρμογή αυτών των μέτρων . Δεν είναι ξεκάθαρο πόσο άμεσα θα αποδώσουν αυτές οι παρεμβάσεις όταν η αγορά πιέζεται τόσο έντονα ήδη .

Mάλιστα , υπάρχει μια γενικότερη αντίληψη ότι οποιεσδήποτε πρωτοβουλίες δεν αγγίζουν ουσιαστικά τη ρίζα του προβλήματος . Οι εμπειρίες προηγούμενων προγραμμάτων δείχνουν ότι γραφειοκρατικές διαδικασίες συχνά εμποδίζουν δικαιούχος από ωφέλιμο αποτέλεσμα . Οι τρέχουσες απαιτήσεις εγγραφής μπορεί τελικά εξαναγκάζονται μόνο εκείνοι με μεγαλύτερους οικονομικούς πόρους αφού σήμερα το κόστος μιας πλήρης ανακαίνισης αγγίζει περίπου τα 700 ευρώ/τμ αντί του καθορισμένου ορίου των 300 ευρώ/τµ..

Tα Συμπεράσματα

Τα έξι νέα μέτρα στέγασε ισχύος φαίνεται πως εξελίσσονται ως ένα πρώτο επιχειρήμα κατά της στεγαστικής κρίσεως στο πλάισιο κι άλλοι σχεδιαζόμενοι ευρωπαϊκοί κανονισμοί ωστόσο δεν παρέχουν συνολικές λύσεις . Παράλληλα ,προσφέρουμε ενδεχομένως κάποιες ανάσεις στους ενδιαφερόμενους φέρνοντας επιδοτήσεις όπως επίδότηση ανακαινίσεων είτε φορολογική διευκόλυνση χωρίς όμως μεγάλης αλλοίωσης στα δομές της αγοράς στέκινης.. H έλλειψη οργανωμένου αποθέματος κοινωνικής κοινωνικής διαμονής στην ελληνική επικράτεια συνεχίζεται παραμένοντας μία από τις χώρες της Ευρώπης έχοντας δεκάδες άδειες εγκαταλελειμένα σπίτια ]>.
H ελληνική κυβέρνηση μπορεί πράγματι έχει δώσει πολλά εκατομμύρια μέσα στα χρόνια ωστόσο είναι φανερό πλέον πως χρειάζεται δεδομένη στρατηγική για αύξησή κυρίαρχης πολιτικής προστασίας- κατάκτητης έκφαντας τέτοιες ανάγκες βρίσκοντας εκείνες κοινότητες μας εμφανίζεται αρνητές διευρυμένα κάθε επίπεδο συμμετότητας!!

*Ο Μάνος Κρανίδης είναι Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ, MSc , CEO «KRAMA PROPERTY», Γραμματέας ενημέρωσης του ΔΣ ΠΟΜΙΔΑ , Πρόεδρος ΕΝΙΒΟΠΑ Δημοτικός Σύμβουλος Χαλανδρίου,www.kramaproperty.com