Η Ελληνική Βιοτεχνία σε Μετασχηματισμό: Από τον Φούρνο στο Μηχανουργείο, 9 Βασικοί Κλάδοι Αλλάζουν Πρόσωπο

Η ελληνική βιοτεχνία διανύει μια περίοδο μετασχηματισμού, όπου η επιτυχία δεν θα κρίνεται πλέον αποκλειστικά από το κόστος παραγωγής. Η επόμενη μάχη θα δοθεί στην επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό, στην πιστοποίηση των τεχνικών επαγγελμάτων, στην τεχνολογική αναβάθμιση, καθώς και στην υιοθέτηση ψηφιακών τεχνολογιών και της Τεχνητής Νοημοσύνης. Αυτή η αναγκαιότητα γίνεται ακόμα πιο επιτακτική, καθώς η έλλειψη εξειδικευμένων τεχνιτών αναδεικνύεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ελληνική παραγωγή. Τα παραπάνω προκύπτουν από την τελευταία κλαδική έρευνα του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας (ΒΕΑ), η οποία χαρτογραφεί την κατάσταση σε εννέα βασικούς παραγωγικούς κλάδους. Παρότι οι επιδόσεις διαφέρουν ανά κλάδο, η έρευνα αποκαλύπτει μια αγορά που κινείται σε δύο ταχύτητες.

Από τη μία πλευρά, οι επιχειρήσεις παλεύουν με το αυξημένο κόστος παραγωγής, τη δυσκολία πρόσβασης σε χρηματοδότηση, την υπερβολική γραφειοκρατία και την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού.
Από την άλλη, επιχειρήσεις που εστιάζουν στην καινοτομία, στην εξειδίκευση, στις πιστοποιήσεις, στην εξωστρέφεια και στην παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, βλέπουν σταδιακά να ενισχύεται η ανταγωνιστικότητά τους. Στο μικροσκόπιο της έρευνας βρέθηκαν οι εξής κλάδοι:

• Αρτοποιία και Ζαχαροπλαστική
• Συνεργεία Αυτοκινήτων
• Κατασκευές
• Αλουμινοκατασκευές και Υαλοπίνακες
• Πλαστικά, Καλούπια και Μηχανουργεία
• Κλωστοϋφαντουργία
• Γραφικές Τέχνες και Εκτυπώσεις
• Αργυροχρυσοχοΐα
• Βιομηχανία Τροφίμων και Ποτών

Τα Βασικά Ευρήματα ανά Κλάδο

Αρτοποιία – Ζαχαροπλαστική: Παρά τη μικρή μείωση του κύκλου εργασιών κατά 1,3% (στα 849 εκατομμύρια ευρώ το 2025), ο κλάδος παραμένει ανθεκτικός. Ωστόσο, οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δραματικές αυξήσεις στις πρώτες ύλες (έως και 400%), άνοδο 61% στη ζάχαρη και ενεργειακό κόστος αυξημένο κατά 60%-80%, ασκώντας ασφυκτικές πιέσεις στα περιθώρια κέρδους. Το 86% των επιχειρήσεων καταγράφει μείωση της κατανάλωσης λόγω ακρίβειας, με την αγορά να στρέφεται σταδιακά σε προϊόντα υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.

Συνεργεία Αυτοκινήτων: Περισσότερο από το 95% των επιχειρήσεων είναι οικογενειακές ή ατομικές. Ο κύκλος εργασιών αυξήθηκε κατά 2,4% το 2025, εξυπηρετώντας τον γηραιότερο στόλο οχημάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το 92% δηλώνει δυσκολία στην εύρεση εξειδικευμένων τεχνικών, ενώ μόλις το 22% έχει εκπαιδεύσει προσωπικό σε τεχνολογίες ηλεκτροκίνησης, γεγονός που τονίζει την ανάγκη για συνεχή κατάρτιση και πιστοποίηση δεξιοτήτων.

Κατασκευές: Με επενδύσεις 24,3 δισεκατομμυρίων ευρώ και συμμετοχή περίπου 6% στο ΑΕΠ, ο κλάδος βρίσκεται σε τροχιά ανάπτυξης. Ωστόσο, το 88% των επιχειρήσεων αναφέρει καθυστερήσεις στις πληρωμές, και σχεδόν οκτώ στις δέκα θεωρούν ότι η γραφειοκρατία περιορίζει την αναπτυξιακή τους προοπτική. Η παραγωγικότητα παραμένει κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού.

Αλουμινοκατασκευές – Υαλοπίνακες: Ως ο πρώτος εξαγωγικός κλάδος της χώρας (2,9 δισεκατομμύρια ευρώ εξαγωγές το 2025), αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της δυναμικής της ελληνικής μεταποίησης. Παρά την αυξημένη ζήτηση, πάνω από το 78% των επιχειρήσεων αναφέρει σημαντικές ανατιμήσεις στις πρώτες ύλες, ενώ σχεδόν εννέα στις δέκα δεν διαθέτουν επαρκή πρόσβαση σε χρηματοδότηση για νέες επενδύσεις. Επιχειρήσεις που επενδύουν σε ενεργειακές εφαρμογές, πιστοποιήσεις και τεχνολογική αναβάθμιση, ενισχύουν διαρκώς τη διεθνή τους παρουσία.

Πλαστικά – Καλούπια – Μηχανουργεία: Με κύκλο εργασιών που υπερβαίνει τα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ στα πλαστικά και 1,39 δισεκατομμύρια ευρώ στην κατασκευή μηχανημάτων και κατεργασία μετάλλων, ο κλάδος βασίζεται όλο και περισσότερο στην καινοτομία. Το 97% των επιχειρήσεων δηλώνει δυσκολία εύρεσης προσωπικού υψηλής εξειδίκευσης, ενώ αντίστοιχο ποσοστό αναφέρει περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση για τον εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού, αναδεικνύοντας τη σημασία των νέων τεχνολογιών και της διαρκούς κατάρτισης.

Κλωστοϋφαντουργία: Η συνολική αξία της αλυσίδας διαμορφώθηκε σε περίπου 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025, με τις εξαγωγές να κατευθύνονται κυρίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 75% των επιχειρήσεων θεωρεί ότι ο διεθνής ανταγωνισμός επηρεάζει σημαντικά τη δραστηριότητά του, ενώ το 80% αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εύρεση εξειδικευμένου προσωπικού. Η στροφή σε τεχνικά υφάσματα, βιώσιμες λύσεις και εξειδικευμένα προϊόντα δημιουργεί νέες προοπτικές ανάπτυξης.

Γραφικές Τέχνες – Εκτυπώσεις: Η παραγωγή αυξήθηκε κατά 3,1% το 2025, με αιχμή τη συσκευασία, τις ετικέτες και τις εξειδικευμένες εκτυπώσεις. Το 87% των επιχειρήσεων αναφέρει ότι η ψηφιοποίηση έχει μειώσει τη ζήτηση για παραδοσιακά έντυπα, ενώ το αυξημένο κόστος χαρτιού και αναλωσίμων συνεχίζει να επιβαρύνει τη λειτουργία τους. Η στροφή στις ψηφιακές και προσωποποιημένες εκτυπώσεις αποτελεί πλέον τη βασική αναπτυξιακή κατεύθυνση του κλάδου.

Αργυροχρυσοχοΐα: Παρά τη διαχρονικά ισχυρή δημιουργική ταυτότητα του ελληνικού κοσμήματος, ο κλάδος έρχεται αντιμέτωπος με την εκρηκτική αύξηση των τιμών των πολύτιμων μετάλλων και τις φορολογικές επιβαρύνσεις. Πάνω από το 86% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι οι ανατιμήσεις σε χρυσό και ασήμι επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία τους, ενώ το 97% θεωρεί ότι το φορολογικό και κανονιστικό πλαίσιο αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη. Η ενίσχυση των εξαγωγών, του ηλεκτρονικού εμπορίου και των επώνυμων προϊόντων υψηλής ποιότητας αποτελεί τη βασική στρατηγική προσαρμογής.

Τρόφιμα – Ποτά: Με κύκλο εργασιών 26,1 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025 και περίπου 165.000 εργαζόμενους, η βιομηχανία τροφίμων και ποτών παραμένει ένας από τους ισχυρότερους παραγωγικούς κλάδους της χώρας. Ωστόσο, το 60% των επιχειρήσεων αναφέρει σημαντική αύξηση του κόστους πρώτων υλών, ενώ οι μισές δηλώνουν μείωση του κύκλου εργασιών την τελευταία διετία. Η ενίσχυση της ποιότητας, της πιστοποίησης, της εξωστρέφειας και της ψηφιακής οργάνωσης της παραγωγής προβάλλει ως βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας.

Συνολικά, η εικόνα που προκύπτει από τους εννέα κλάδους καταδεικνύει ότι η ελληνική βιοτεχνία εισέρχεται σε μια νέα φάση. Οι επιχειρήσεις που επενδύουν στις δεξιότητες, στις πιστοποιήσεις, στις ψηφιακές τεχνολογίες και στην παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, αποκτούν πλέον σαφές ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.