Προς την κορύφωση του πετρελαίου; Πώς ο πόλεμος επιταχύνει την έξοδο από τα ορυκτά καύσιμα

Μετά το ξέσπασμα των συγκρούσεων στο Ιράν, η ζήτηση πετρελαίου στην Κίνα έχει καταγράψει μια εντυπωσιακή μείωση της τάξης του 9%. Αυτό το μέγεθος είναι αξιοσημείωτο, αν λάβουμε υπόψη ότι κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης που προκάλεσε η παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση του 2008, η συνολική παγκόσμια ζήτηση για πετρέλαιο υποχώρησε μόλις κατά 2%.

Εν αντιθέσει με την περίοδο εκείνη, η Κίνα δεν διανύει περίοδο οικονομικής κατάρρευσης. Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι ο πλανήτης βιώνει ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά σοκ όλων των εποχών και η Κίνα αποτελεί τον κορυφαίο εισαγωγέα ιρανικού πετρελαίου.

Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η μείωση της ζήτησης πετρελαίου στην Κίνα δεν προέκυψε από την επιβολή δελτίου ή άλλων κρατικών περιοριστικών μέτρων. Αντίθετα, αποτελεί άμεσο αποτέλεσμα αλλαγών στη συμπεριφορά των καταναλωτών: οι Κινέζοι στρέφονται από τα αυτοκίνητα βενζίνης σε ηλεκτροκίνητα οχήματα και τα μέσα μαζικής μεταφοράς, ενώ προτιμούν εγχώριους, κοντινούς προορισμούς αντί για μακρινά ταξίδια.

Ανάλογες μεταβολές παρατηρούνται και σε άλλες περιοχές του πλανήτη.

Στην Ευρώπη, η JP Morgan επισημαίνει ότι οι νέες ταξινομήσεις αυτοκινήτων βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων επτά ετών, με την ώθηση να προέρχεται από τις πωλήσεις υβριδικών οχημάτων. Σε ένα περιβάλλον όπου η τιμή της βενζίνης είναι υψηλότερη, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα καθίστανται ακόμη πιο ελκυστικά, καθώς το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος στην Ευρώπη μειώνεται, χάρη στις τεράστιες επενδύσεις που έγιναν στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας την προηγούμενη δεκαετία.

Αυτές οι αλλαγές στη ζήτηση πετρελαίου γίνονται πλέον ορατές παγκοσμίως και, σύμφωνα με το CNN, φαίνεται να αποκτούν μόνιμο χαρακτήρα, καθώς αναμένεται να διατηρηθούν ακόμη και μετά το πιθανό άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Ουσιαστικά, ο πόλεμος στο Ιράν φέρνει τον πλανήτη πιο κοντά στο λεγόμενο «peak oil», δηλαδή στο σημείο όπου η παγκόσμια οικονομία αρχίζει να απεξαρτάται από το πετρέλαιο.

Ασφαλώς, η τάση αυτή δεν είναι ομοιόμορφη σε όλες τις χώρες. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, οι πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων δεν έχουν παρουσιάσει σημαντική αύξηση, καθώς οι Ρεπουμπλικάνοι του Κογκρέσου, με την υποστήριξη του Donald Trump, κατήργησαν τα σχετικά κίνητρα.

Ωστόσο, όπως εκτιμά η Natasha Kaneva, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων της JP Morgan, μια μόνιμη μείωση της κατανάλωσης πετρελαίου, ακόμη και μόνο σε ορισμένους τομείς δύο μεγάλων οικονομιών, είναι επαρκής για να μειώσει την συνολική ζήτηση σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μην ανακάμψει ποτέ πλήρως.

«Η ιστορία δείχνει ότι οι προηγούμενες πετρελαϊκές κρίσεις συχνά οδήγησαν σε μειώσεις της ζήτησης βενζίνης που είχαν διάρκεια, και αυτό το επεισόδιο μπορεί να μην αποδειχθεί διαφορετικό», δήλωσε η Kaneva.

Τα μαθήματα του 1973

Κατά τη διάρκεια της πετρελαϊκής κρίσης του 1973, ο κόσμος προχώρησε σε αξιοσημείωτες και μόνιμες προσαρμογές.

Οι χώρες συνεργάστηκαν για τη δημιουργία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), ο οποίος συντόνιζε και επέβλεπε τις προσπάθειες των κρατών-μελών για τη μείωση της εξάρτησής τους από το πετρέλαιο.

Ο αριθμός των πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής και τα διαθέσιμα μέσα μαζικής μεταφοράς αυξήθηκαν ραγδαία κατά τη διάρκεια της δεκαετίας, ενώ θεσπίστηκαν νέα πρότυπα για την ενεργειακή απόδοση των οχημάτων και τη μόνωση των κατοικιών.

Οι ΗΠΑ και άλλες χώρες δημιούργησαν στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου. Το αμερικανικό Κογκρέσο ίδρυσε το Υπουργείο Ενέργειας και μείωσε το εθνικό όριο ταχύτητας στα 55 μίλια την ώρα.

Ως αποτέλεσμα, η δεκαετία του 1970 σηματοδότησε τη μεγαλύτερη μείωση στη ζήτηση ορυκτών καυσίμων που έχει καταγραφεί στην αμερικανική ιστορία.

Ωστόσο, και άλλες κρίσεις έχουν επιφέρει μόνιμες αλλαγές. Η πανδημία, για παράδειτεγμα, εδραίωσε μια νέα κανονικότητα τηλεργασίας, μειώνοντας μόνιμα τον αριθμό των εργαζομένων που μετακινούνται καθημερινά, καθώς και την ανάγκη για επιπλέον χώρους γραφείων.

Επιπλέον, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, η Ευρωπαϊκή Ένωση θέσπισε κανονισμούς που μείωσαν δραστικά την εξάρτησή της από το φυσικό αέριο, δίνοντας προτεραιότητα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Η κατάρρευση της ζήτησης

Ο πόλεμος στο Ιράν έχει οδηγήσει σε σημαντική μείωση της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου: Τον Μάρτιο, η ζήτηση μειώθηκε κατά 2,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Τον Απρίλιο, ο αριθμός έφτασε τα 4,3 εκατομμύρια βαρέλια, ενώ τον Μάιο ανήλθε στα 5,6 εκατομμύρια.

Όπως επισημαίνει το CNN, ο πλανήτης δεν έχει φτάσει ακόμη στη μείωση της ζήτησης κατά 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως που προκάλεσε η πανδημία, αλλά πλησιάζει.

Αυτή η μείωση της ζήτησης θα αναστραφεί σε μεγάλο βαθμό, αλλά όχι πλήρως.

Σύμφωνα με τον IEA, η ζήτηση αναμένεται να είναι κατά μέσο όρο 418.000 βαρέλια πετρελαίου και προϊόντων διύλισης λιγότερα την ημέρα μέχρι το τέλος του έτους. Από τα 180.000 βαρέλια ημερησίως που «εξατμίστηκαν» από τη ζήτηση βενζίνης στην κινεζική αγορά, η JP Morgan προβλέπει ότι το 70% δεν θα επιστρέψει ποτέ.

«Μόλις οι καταναλωτές στραφούν σε ηλεκτρικά οχήματα, η αλλαγή τείνει να είναι μόνιμη», εξηγεί η Kaneva.

Αυτή τη στιγμή, δεν είναι σαφές πότε θα επαναλειτουργήσουν τα Στενά του Ορμούζ. Όσο περισσότερο παραμένουν κλειστά, τόσο πιο μόνιμες θα είναι πολλές από τις αλλαγές.

«Οι προηγούμενες κρίσεις εφοδιασμού και οι πόλεμοι έχουν διδάξει στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις μαθήματα που δεν θα ξεχάσουν σύντομα», αναφέρει ο Joe Brusuelas, επικεφαλής οικονομολόγος της RSM US. «Βρισκόμαστε εν μέσω μιας προσαρμογής που πραγματοποιείται σε πραγματικό χρόνο».

Ασφαλώς, το πετρέλαιο δεν πρόκειται να εξαφανιστεί από την παγκόσμια οικονομία. Εργοστάσια και σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής χρειάζονται πετρέλαιο για να λειτουργήσουν, καθιστώντας τη ζήτηση αρκετά ανελαστική σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.

Επιπλέον, ένα μέρος της μείωσης της ζήτησης αναμένεται να αναστραφεί τα επόμενα 1-2 χρόνια, καθώς οι χώρες θα προσπαθούν να αποκαταστήσουν τα στρατηγικά τους αποθέματα μόλις ανοίξουν ξανά τα Στενά. Σύμφωνα με τον Dan Pickering, ιδρυτή και επικεφαλής επενδύσεων της Pickering Energy Partners, αυτή η προσπάθεια θα προσθέσει πάνω από 1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως στη ζήτηση έως το 2028.

Οι τελικές αλλαγές στην καταναλωτική συμπεριφορά ίσως να φανούν στα στοιχεία της αγοράς πετρελαίου μόνο την επόμενη δεκαετία. Ωστόσο, καθώς θα είναι μόνιμες, θα γίνουν σίγουρα αισθητές και στα στοιχεία της παγκόσμιας οικονομίας.

moneyreview.gr
Διαβάστε επίσης:
Aδειάζουν τα αμερικανικά αποθέματα πετρελαίου – Ανησυχία για τον εφοδιασμό της Ευρώπης
Βαθαίνει η παγκόσμια κρίση εφοδιασμού: Απειλή για ανάπτυξη και θέσεις εργασίας
Μείωση κατανάλωσης στη βενζίνη, αύξηση στο ντίζελ κίνησης τον Μάιο

Ακολουθήστε το Money Review στο Google News