Η Εθνική Λυρική Σκηνή κάνει ντεμπούτο στο Carnegie Hall της Νέας Υόρκης με τη συναυλία “Nikos Kazantzakis: An Odyssey in Music”
Η Εθνική Λυρική Σκηνή (ΕΛΣ) ετοιμάζεται για ένα ιστορικό γεγονός, πραγματοποιώντας το πρώτο της ταξίδι στη Νέα Υόρκη με την Ορχήστρα της. Η ΕΛΣ θα παρουσιάσει μια ξεχωριστή συναυλία στο εμβληματικό Carnegie Hall (Stern Auditorium / Perelman Stage), αναδεικνύοντας σπουδαία έργα Ελλήνων συνθετών εμπνευσμένα από το σπουδαίο έργο και την πολυδιάστατη προσωπικότητα του Νίκου Καζαντζάκη. Στις 15 Οκτωβρίου 2026, η συναυλία Nikos Kazantzakis: An Odyssey in Music θα προσφέρει στο κοινό της Νέας Υόρκης ένα εκλεκτό πανόραμα της ελληνικής λόγιας μουσικής, με εμβληματικές συνθέσεις των Μάνου Χατζιδάκι, Μίκη Θεοδωράκη, Νίκου Σκαλκώτα, Δημήτρη Μητρόπουλου και Γιώργου Κουμεντάκη.
Τη διεύθυνση της ορχήστρας αναλαμβάνει ο διεθνώς καταξιωμένος Έλληνας μαέστρος και μουσικός διευθυντής της Όπερας του Γκρατς της Αυστρίας, Βασίλης Χριστόπουλος. Στη σκηνή θα βρίσκονται η διεθνώς αναγνωρισμένη μεσόφωνος Ανίτα Ρατσβελισβίλι και η διακεκριμένη Ελληνίδα υψίφωνος Μαρία Κωστράκη. Τη μουσική παράσταση θα πλαισιώσουν η Ορχήστρα της ΕΛΣ και το Σύνολο Μάνος Χατζιδάκις. Η υλοποίηση αυτής της σημαντικής συναυλίας καθίσταται εφικτή χάρη στη γενναιόδωρη δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ), η οποία στοχεύει στην ενίσχυση της καλλιτεχνικής εξωστρέφειας της ΕΛΣ. Η εκδήλωση εντάσσεται στις επετειακές δράσεις για τα 30 χρόνια φιλανθρωπικής προσφοράς του ΙΣΝ.
Ο Νίκος Καζαντζάκης, ο συγγραφέας με τις περισσότερες μεταφράσεις παγκοσμίως, αποτελεί μια από τις πιο δυναμικές και γόνιμες πηγές έμπνευσης για την ελληνική μουσική δημιουργία, τόσο του 20ού όσο και του 21ου αιώνα. Μέσω της μουσικής και του κινηματογράφου, το έργο του έχει ταξιδέψει σε κάθε γωνιά του πλανήτη, εδραιώνοντάς τον ως μια από τις πλέον αναγνωρίσιμες λογοτεχνικές μορφές. Έργα όπως Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά, Καπετάν Μιχάλης, Ο Χριστός ξανασταυρώνεται, Ο τελευταίος πειρασμός και η Ασκητική έχουν συμβάλει στην παγκόσμια διάδοση του ελληνικού πολιτισμού. Η γραφή του Καζαντζάκη, χαρακτηριζόμενη από βαθιά φιλοσοφία, τραγικότητα, αλλά και έντονο λαϊκό και βιωματικό στοιχείο, αγγίζει θεμελιώδη ζητήματα ελευθερίας, μοίρας, πίστης και ανθρώπινης υπέρβασης. Η ποιητική και δραματουργική του δύναμη προσέλκυσε κορυφαίους Έλληνες συνθέτες, οι οποίοι μέσω των μελοποιήσεών τους προσπάθησαν να αποδώσουν μουσικά την ένταση, τον στοχασμό και τον υπαρξιακό παλμό του καζαντζακικού κόσμου.
Η έμμεση συνεισφορά του Καζαντζάκη στο μουσικό ρεπερτόριο καλύπτει τουλάχιστον πέντε διαφορετικά είδη: συμφωνική μουσική, όπερα, μπαλέτο, μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο. Τα μουσικά έργα που αντλούν έμπνευση από τον Καζαντζάκη δεν λειτουργούν απλώς ως μουσικές μεταφορές των κειμένων, αλλά ως δημιουργικοί διάλογοι μεταξύ λογοτεχνίας και μουσικής, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διαμόρφωση της σύγχρονης ελληνικής μουσικής και ευρύτερα της καλλιτεχνικής ταυτότητας. Η παγκόσμια γλώσσα της μουσικής, χωρίς την ανάγκη «μετάφρασης», αποτελεί το ιδανικό μέσο για ένα συναρπαστικό μουσικό ταξίδι στον κόσμο του συγγραφέα.
Το πρόγραμμα της συναυλίας Nikos Kazantzakis: An Odyssey in Music, που θα παρουσιαστεί στο Carnegie Hall, δημιουργεί μια μοναδική μουσική γέφυρα που συνδέει διαφορετικές γενιές Ελλήνων συνθετών. Παρά τις αισθητικές και καλλιτεχνικές τους διαφορές, όλοι οι συνθέτες έχουν επηρεαστεί βαθιά από τον πνευματικό κόσμο του Νίκου Καζαντζάκη και το νησί της Κρήτης – είτε ως τόπο καταγωγής, είτε ως κληρονομιά, είτε ως συμβολική αναφορά.
Το μυθιστόρημα Καπετάν Μιχάλης του Νίκου Καζαντζάκη αποτέλεσε σημαντική πηγή έμπνευσης για τον Μάνο Χατζιδάκι (1925-1994). Το 1966, ο Χατζιδάκις συνέθεσε τη μουσική για την ομώνυμη θεατρική διασκευή του έργου. Οι καζαντζακικές θεματικές της ελευθερίας, της θυσίας και της εσωτερικής σύγκρουσης μετασχηματίζονται στη μουσική του Χατζιδάκι, όχι ως επική αφήγηση, αλλά ως λυρικό και υπαρξιακό σχόλιο. Η μουσική αυτή αναδεικνύει τον εσωτερικό κόσμο του ήρωα και συνομιλεί ουσιαστικά με τον λόγο του Καζαντζάκη, προσφέροντας μια αυτόνομη καλλιτεχνική ερμηνεία του έργου. Τη σύνθεση θα ερμηνεύσει η υψίφωνος Μαρία Κωστράκη, με τη συνοδεία του Συνόλου Μάνος Χατζιδάκις.
Η παγκοσμίως πιο αναγνωρίσιμη μουσική σύνδεση με τον Νίκο Καζαντζάκη είναι αναμφίβολα ο Ζορμπάς του Μίκη Θεοδωράκη (1925-2021). Μέσα από τη μουσική για την κινηματογραφική μεταφορά του Βίου και πολιτείας του Αλέξη Ζορμπά από τον Μιχάλη Κακογιάννη, ο Θεοδωράκης χάρισε στον ήρωα μια μοναδική μουσική ταυτότητα και φωνή, ιδιαίτερα με τον εμβληματικό «Χορό του Ζορμπά», ο οποίος ταυτίστηκε με το ελληνικό πνεύμα διεθνώς. Στη συναυλία, το έργο θα ερμηνεύσει η διάσημη μεσόφωνος Ανίτα Ρατσβελισβίλι.
Ο Γιώργος Κουμεντάκης (γενν. 1959) αντλεί έμπνευση από τη φιλοσοφία και το πνεύμα του Καζαντζάκη στο συμφωνικό του έργο Amor Fati (2007). Ο ίδιος προσεγγίζει την κρητική μουσική και τις χαρακτηριστικές «κοντυλιές» μέσω μιας αφαιρετικής ορχηστρικής γραφής, χωρίς τη χρήση παραδοσιακών μουσικών οργάνων. Γραμμένο για την πεντηκοστή επέτειο από τον θάνατο του συγγραφέα, το Amor Fati, όπως υποδηλώνει και ο τίτλος, αποτυπώνει την καζαντζακική αποδοχή της μοίρας και τη βαθιά σύνδεση του συνθέτη με την κρητική μουσική ταυτότητα. Το Amor Fati θα κάνει την αμερικανική του πρεμιέρα στην επικείμενη συναυλία.
Επιπλέον, η συναυλία θα παρουσιάσει δύο μοναδικά έργα της ελληνικής λόγιας μουσικής, εμπνευσμένα από την πλούσια ιστορία και τον λαϊκό πολιτισμό της Κρήτης, του νησιού που διαμόρφωσε τόσο καθοριστικά τον Καζαντζάκη.
Οι τρεις Κρητικοί χοροί του Νίκου Σκαλκώτα (1904-1949) αντλούν έμπνευση από την Κρήτη και την κρητική μουσική. Ο Σκαλκώτας, ως κορυφαία μορφή της νεοελληνικής μουσικής, συνέθεσε έργα που εκτείνονται από την Εθνική Σχολή και τον νεοκλασικισμό έως την ατονικότητα και τον δωδεκαφθογγισμό. Το πλέον εμβληματικό του έργο, οι 36 Ελληνικοί χοροί, βασίζονται σε δημοτικά τραγούδια και παραδοσιακούς σκοπούς από όλη την Ελλάδα, αναδεικνύοντας τα ιδιαίτερα μουσικά χαρακτηριστικά και την ποικιλομορφία του ελληνικού τοπίου.
Ο Δημήτρης Μητρόπουλος (1896-1960), γοητευμένος από την κρητική κουλτούρα, συνέθεσε το έργο Κρητική γιορτή το 1919. Ο κορυφαίος Έλληνας μαέστρος του 20ού αιώνα, ο οποίος διατηρούσε φιλική σχέση με τον Νίκο Καζαντζάκη, ξεκίνησε τη διεθνή του σταδιοδρομία από τη Φιλαρμονική του Βερολίνου και διέγραψε μια σπουδαία πορεία στην Αμερική, υπηρετώντας μεταξύ άλλων και ως μουσικός και καλλιτεχνικός διευθυντής της Φιλαρμονικής της Νέας Υόρκης. Η Κρητική γιορτή αποτελεί ένα από τα πρώτα αξιόλογα νεανικά του έργα για πιάνο, το οποίο αργότερα ενορχήστρωσε για ορχήστρα ο Νίκος Σκαλκώτας.
Η συναυλία της 15ης Οκτωβρίου 2026 στο Carnegie Hall εντάσσεται στο πλαίσιο της διεθνούς εξωστρέφειας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, ακολουθώντας τις εξαιρετικά επιτυχημένες περιοδείες της σε Ευρώπη, Ασία, Αυστραλία και Αφρική. Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας στη Νέα Υόρκη και της Ελληνικής Ορθόδοξης Αρχιεπισκοπής της Αμερικής.
Επίσημος εταιρικός συνεργάτης για το ντεμπούτο της ΕΛΣ στο Carnegie Hall είναι η εταιρεία Capital Clean Energy Carriers και ο Ευάγγελος Μαρινάκης, ο οποίος στηρίζει ενεργά το έργο του Νίκου Καζαντζάκη ως Μέγας Χορηγός του Μουσείου Καζαντζάκη στο Ηράκλειο της Κρήτης.
Η πολυετής στήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος προς την Εθνική Λυρική Σκηνή έχει αποφέρει σημαντικά αποτελέσματα, τόσο στην ενίσχυση της διεθνούς καλλιτεχνικής της εξωστρέφειας όσο και στην ανάπτυξη του κοινού της και τη διαμόρφωση της καλλιτεχνικής της ταυτότητας. Η συναυλία της ΕΛΣ στο Carnegie Hall, η οποία εντάσσεται στις εορταστικές εκδηλώσεις για τα 30 χρόνια φιλανθρωπικής δράσης του ΙΣΝ, αποτελεί μια εξαιρετική επισφράγιση των καρπών αυτής της επιτυχημένης συνεργασίας.
Εθνική Λυρική Σκηνή: Nikos Kazantzakis: An Odyssey in Music
15 Οκτωβρίου 2026 | Ώρα έναρξης: 20:00
Carnegie Hall – Stern Auditorium / Perelman Stage
Πρόγραμμα:
- Μάνος Χατζιδάκις, Καπετάν Μιχάλης
- Μίκης Θεοδωράκης, Ζορμπάς (αποσπάσματα)
- Νίκος Σκαλκώτας, Τρεις Κρητικοί χοροί
- Δημήτρης Μητρόπουλος, Κρητική γιορτή
- Γιώργος Κουμεντάκης, Amor Fati
Μουσική διεύθυνση: Βασίλης Χριστόπουλος
Ερμηνεύουν: Ανίτα Ρατσβελισβίλι, Μαρία Κωστράκη
Με την Ορχήστρα της ΕΛΣ και το Σύνολο Μάνος Χατζιδάκις
Η προπώληση των εισιτηρίων πραγματοποιείται από το CarnegieHall.org.
Επίσημος εταιρικός συνεργάτης για το ντεμπούτο της ΕΛΣ στο Carnegie Hall
