Καταγγελίες “Greenwashing” εναντίον Shell, TotalEnergies, Eni και Engie: Η EKΠOΙΖΩ στο πλευρό των καταναλωτών

Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Καταναλωτών (BEUC), μαζί με δώδεκα (12) ενώσεις καταναλωτών από έντεκα Ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της ΕΚΠΟΙΖΩ, προχώρησαν σήμερα στην υποβολή καταγγελιών στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο Δίκτυο Συνεργασίας για την Προστασία των Καταναλωτών της Ε.Ε. και στις αρμόδιες εθνικές αρχές. Οι καταγγελίες στρέφονται κατά των εταιρειών “ENGIE”, “Eni Plenitude”, “Shell” και “TotalEnergies”, εξαιτίας της χρήσης αθέμητων και παραπλανητικών “πράσινων” ισχυρισμών, όπως αποκαλύπτει σχετική έρευνα, παραβιάζοντας το δίκαιο προστασίας του καταναλωτή.

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, η εν λόγω έρευνα, που διεξήχθη από τις ενώσεις καταναλωτών που συμμετείχαν στην πρωτοβουλία, εστιάζει σε εταιρείες ενέργειας που δραστηριοποιούνται σε εθνικό επίπεδο. Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι η πρακτική των παραπλανητικών “οικολογικών” ισχυρισμών αποτελεί ένα διαδεδομένο πρόβλημα σε ολόκληρο τον κλάδο της ενέργειας.

Οι ισχυρισμοί των εταιρειών ενέργειας που καταγγέλλονται είναι οι εξής:

• Γενικοί παραπλανητικοί περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί: Οι εταιρείες προβάλλουν αφηρημένους ισχυρισμούς ποιότητας και βιωσιμότητας, τους οποίους οι καταναλωτές αποδέχονται χωρίς κριτική σκέψη. Διαφημίζουν “πράσινα” ενεργειακά προϊόντα που περιέχουν φυσικό αέριο, ενώ ταυτόχρονα προβάλλουν την “πράσινη” τους εικόνα μέσω επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι οποίες είναι αμελητέες σε σχέση με τη συνολική τους δραστηριότητα και δεν συνοδεύονται από σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων.
• Ισχυρισμοί για μελλοντικές περιβαλλοντικές επιδόσεις: Παρά τις συνεχείς μεγάλες επενδύσεις στην επέκταση των ορυκτών καυσίμων, οι εταιρείες διατυπώνουν ισχυρισμούς για μελλοντικούς στόχους, όπως οι μηδενικές καθαρές εκπομπές.
• Ισχυρισμοί αντιστάθμισης άνθρακα: Εταιρείες όπως η ENGIE ισχυρίζονται ότι οι εκπομπές από το φυσικό αέριο αντισταθμίζονται με επενδύσεις σε έργα σχετιζόμενα με το κλίμα (π.χ. δασικές φυτείες). Ωστόσο, αυτοί οι ισχυρισμοί στερούνται επιστημονικής εγκυρότητας.
• Παραπλανητικοί συγκριτικοί ισχυρισμοί: Η TotalEnergies, για παράδειγμα, διαφημίζει το φυσικό αέριο ως “πράσινο” ή με χαμηλότερες εκπομπές CO2 σε σύγκριση με άλλα ορυκτά καύσιμα. Η εταιρεία παραλείπει να αναφέρει ότι η καύση του φυσικού αερίου εκπέμπει σημαντικές ποσότητες CO2, ενώ η παραγωγή και μεταφορά του οδηγούν σε διαρροές μεθανίου, ενός εξαιρετικά ισχυρού αερίου του θερμοκηπίου. Ο συνολικός αντίκτυπος στο κλίμα μπορεί να είναι εφάμιλλος ή και μεγαλύτερος από αυτόν του άνθρακα ή του πετρελαίου.

Η πρακτική του “greenwashing”, όπως σκόπιμα την εφαρμόζουν οι εταιρείες, έχει τις εξής σοβαρές συνέπειες:

• Επιβραδύνει την ενεργειακή μετάβαση.
• Παγιδεύει τους καταναλωτές σε υψηλές και ευμετάβλητες τιμές ορυκτών καυσίμων, ιδιαίτερα σε περίοδο ενεργειακής κρίσης.
• Δίνει τη δυνατότητα στις εταιρείες να χρεώνουν τους καταναλωτές επιπλέον για “πράσινα” προϊόντα που κοστίζουν περισσότερο.
• Παραπλανά τους καταναλωτές σχετικά με τις πραγματικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, καθιστώντας δύσκολη τη διάκριση των προμηθευτών που εγκαταλείπουν πραγματικά τα ορυκτά καύσιμα.
• Αποθαρρύνει τη χρήση “πράσινων” τεχνολογιών, όπως ηλιακοί συλλέκτες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
• Θέτει σε μειονεκτική θέση εταιρείες που υιοθετούν πρακτικές βιωσιμότητας στη στρατηγική τους μέσω υπεύθυνης εταιρικής διακυβέρνησης.

Ιστορικό
Οι καταναλωτές εκφράζουν αυξανόμενη ανησυχία για τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και επιθυμούν να αναλάβουν δράση και να ακουστεί η φωνή τους. Σύμφωνα με έρευνα της BEUC του 2023, το 79% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι καταβάλλει προσπάθειες για τη μείωση του περιβαλλοντικού του αποτυπώματος, συμπεριλαμβανομένης της κατανάλωσης ενέργειας, και δίνει πλέον μεγαλύτερη προσοχή στους παραπλανητικούς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς.

Επιπλέον, οι προμηθευτές ενέργειας χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο το “πράσινο” μάρκετινγκ για να επηρεάσουν τις καταναλωτικές επιλογές. Δεδομένου ότι ο ενεργειακός τομέας είναι υψηλής ρύπανσης, οι προμηθευτές οφείλουν να είναι ιδιαιτέρως προσεκτικοί με τους ισχυρισμούς βιωσιμότητας, καθώς οι δραστηριότητές τους εξακολουθούν να έχουν σημαντικό αρνητικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο, λόγω της έντονης εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα που συμβάλλουν στην κλιματική αλλαγή.

Αιτήματα
Οι οργανώσεις καταναλωτών καλούν τις αρχές:

• Να απαιτήσουν από τις εταιρείες να σταματήσουν τη χρήση παραπλανητικών περιβαλλοντικών ισχυρισμών, ελέγχοντας αυστηρά τη χρήση τους και επιβάλλοντας πρόστιμα σε περίπτωση συνέχισης.
• Να ζητήσουν από τις εταιρείες να αποζημιώσουν τους καταναλωτές για την επιπλέον χρέωση “πράσινων” συμβολαίων ή προϊόντων ορυκτών καυσίμων που βασίζονται σε παραπλανητικούς “οικολογικούς” ισχυρισμούς.
• Να ενημερώσουν τους καταναλωτές ότι οι επενδύσεις των εταιρειών σε έργα προστασίας του κλίματος δεν μπορούν να παρουσιάζονται ως αντιστάθμιση ή αποζημίωση για τις εκπομπές αερίων από τις δραστηριότητες ή τα προϊόντα τους από ορυκτά καύσιμα.

Συμπερασματικά, η καταπολέμηση των παραπλανητικών περιβαλλοντικών ισχυρισμών, ώστε οι καταναλωτές να λαμβάνουν αξιόπιστες και σύννομες πληροφορίες, πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα για την Ε.Ε., τις εθνικές κυβερνήσεις και τις εταιρείες. Επιπλέον, είναι επιτακτική η ανάγκη ενδυνάμωσης και ενημέρωσης των καταναλωτών σχετικά με την πράσινη μετάβαση, με τη θέσπιση ειδικών κανόνων στο δίκαιο της Ένωσης για την προστασία τους από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές που τους παραπλανούν και εμποδίζουν τη λήψη βιώσιμων καταναλωτικών αποφάσεων.