ΕΚΤ: Οι τράπεζες της Ευρωζώνης αποδεικνύονται ανθεκτικές στα stress tests για γεωπολιτικούς κινδύνους

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έδωσε σήμερα στη δημοσιότητα τα αποτελέσματα του θεματικού stress test 2026, το οποίο εστίασε στον γεωπολιτικό κίνδυνο και στο οποίο συμμετείχαν 110 τράπεζες της Ευρωζώνης που τελούν υπό την άμεση εποπτεία της.

Η εν λόγω άσκηση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ευρύτερης εποπτικής στρατηγικής της ΕΚΤ για τη διαχείριση του γεωπολιτικού κινδύνου, ο οποίος έχει οριστεί ως βασική εποπτική προτεραιότητα για την περίοδο 2026-2028. Ο κεντρικός στόχος είναι η ενίσχυση των δυνατοτήτων των τραπεζών να διαχειρίζονται αποτελεσματικά κινδύνους και να διεξάγουν προσανατολισμένα στο μέλλον stress tests, σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα. Στο πλαίσιο της άσκησης, οι συμμετέχουσες τράπεζες κλήθηκαν να πραγματοποιήσουν αντίστροφη προσομοίωση ακραίων καταστάσεων, χρησιμοποιώντας ρεαλιστικά γεωπολιτικά σενάρια, ικανά να επηρεάσουν ουσιαστικά την κεφαλαιακή τους επάρκεια.

Τα αποτελέσματα της έρευνας καταδεικνύουν ότι οι δείκτες ρευστότητας των τραπεζών παρέμειναν σε γενικές γραμμές πάνω από τα εποπτικά όρια, ακόμη και κατά τη διάρκεια της άσκησης που εστίασε στους γεωπολιτικούς κινδύνους. Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι οι τράπεζες επέδειξαν ικανότητα να αναπτύξουν οικονομικά σημαντικά σενάρια ακραίων καταστάσεων, με βαθιά κατανόηση των μηχανισμών και των διαύλων μέσω των οποίων οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι θα μπορούσαν να επηρεάσουν την κερδοφορία, τη φερεγγυότητα και τη ρευστότητά τους. Ωστόσο, η άσκηση αποκάλυψε ορισμένες ασυνέπειες στον τρόπο με τον οποίο κάποιες τράπεζες αξιολόγησαν τον αντίκτυπο των σοκ στους δείκτες κεφαλαίων και ρευστότητάς τους.

Οι τομείς που χρήζουν περαιτέρω βελτίωσης περιλαμβάνουν:

• Την εμβάθυνση της ανάλυσης και την αξιολόγηση της ευαισθησίας των εκτιμήσεων κινδύνου.
• Τη διασφάλιση της συνέπειας μεταξύ των υποθέσεων των σεναρίων και του πώς αυτές μεταφράζονται σε επιπτώσεις στη φερεγγυότητα και τη ρευστότητα.
• Τον ρεαλισμό των μέτρων μετριασμού, ειδικά σε συνθήκες συστημικής κρίσης που προκαλούνται από ενισχυμένες γεωπολιτικές εντάσεις.
• Τη δομή των αλληλεπιδράσεων μεταξύ φερεγγυότητας και ρευστότητας στα πλαίσια των stress tests.

Η άσκηση του 2026 υιοθέτησε μια αντίστροφη μεθοδολογία σε σύγκριση με τα παραδοσιακά stress tests. Συγκεκριμένα, τέθηκε ως στόχος για τις τράπεζες η μείωση του δείκτη κεφαλαίου κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 (CET1) κατά 300 μονάδες βάσης, και τους ζητήθηκε να σχεδιάσουν σενάρια γεωπολιτικού κινδύνου που θα οδηγούσαν σε αυτό το αποτέλεσμα. Αυτή η προσέγγιση διαφέρει σημαντικά από τις κλασικές ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, όπως η άσκηση σε επίπεδο ΕΕ που διεξάγεται κάθε δύο χρόνια υπό την καθοδήγηση της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών. Στις παραδοσιακές ασκήσεις, όλες οι τράπεζες αντιμετωπίζουν ένα κοινό σενάριο, με έμφαση στην ποσοτική μέτρηση των επιπτώσεων στην κεφαλαιακή τους θέση.

Σενάρια και Υποθέσεις Γεωπολιτικού Κινδύνου

Οι τράπεζες ανέπτυξαν ένα ευρύ φάσμα υποθέσεων γεωπολιτικού κινδύνου, καλύπτοντας μεταξύ άλλων στρατιωτικές συγκρούσεις, διαταραχές στο εμπόριο, την ενέργεια και τις αλυσίδες εφοδιασμού, κυρώσεις, μακροοικονομικές διαταραχές και κυβερνοεπιθέσεις. Η ποικιλομορφία αυτή υπογραμμίζει την ικανότητα των τραπεζών να προσαρμόζουν τα πλαίσια προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων στα ιδιαίτερα επιχειρηματικά τους μοντέλα και προφίλ κινδύνου.

Καθώς ο γεωπολιτικός κίνδυνος αποτελεί έναν κίνδυνο διατομεακού χαρακτήρα, ικανό να επηρεάσει άμεσα ή έμμεσα τόσο χρηματοπιστωτικούς όσο και μη χρηματοπιστωτικούς κινδύνους, οι τράπεζες έπρεπε να διακρίνουν τρεις βασικούς διαύλους μετάδοσης: τον δίαυλο των χρηματοπιστωτικών αγορών, τον δίαυλο της πραγματικής οικονομίας και τον δίαυλο της προστασίας και ασφάλειας.

Η πλειονότητα των τραπεζών παρουσίασε τον δίαυλο της πραγματικής οικονομίας ως τον κυριότερο δίαυλο μετάδοσης κινδύνων, ακολουθούμενο από τον αντίκτυπο στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Σε σενάρια που αφορούσαν στρατιωτικές συγκρούσεις και κυβερνοεπιθέσεις, ο δίαυλος της ασφάλειας και προστασίας – ο οποίος περιλαμβάνει φυσικούς κινδύνους, καθώς και κυβερνοαπειλές και υβριδικές απειλές – αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα μετάδοσης κινδύνων.

Μέτρα Μετριασμού

Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του αντίστροφου stress test ήταν η ανάγκη να καθοριστούν συγκεκριμένα μέτρα διαχείρισης που θα εφάρμοζε κάθε τράπεζα στο σενάριο γεωπολιτικού κινδύνου. Αυτά περιλάμβαναν την άντληση κεφαλαίων, την πώληση τραπεζικών τομέων, τη μείωση του κόστους και την προσαρμογή των δεικτών διανομών. Συνολικά, τα μέτρα που προτάθηκαν ήταν σε γενικές γραμμές εύλογα και συναφή με τα αντίστοιχα σενάρια.

Ωστόσο, η ΕΚΤ εντόπισε περιπτώσεις όπου οι υποθέσεις φάνηκαν υπερβολικά αισιόδοξες. Παραδείγματα περιλαμβάνουν την υπόθεση ότι είναι δυνατή η πώληση χαρτοφυλακίων δανείων ή η άντληση κεφαλαίων σε φιλόδοξες αποτιμήσεις, ακόμη και υπό δυσμενείς συνθήκες της αγοράς. Οι εποπτικές αρχές θα αναλάβουν περαιτέρω δράσεις σε συνεργασία με τις εν λόγω τράπεζες, στο πλαίσιο του συνεχιζόμενου διαλόγου σχετικά με τον κεφαλαιακό σχεδιασμό και τον σχεδιασμό εξυγίανσης.

Περαιτέρω Εποπτικές Ενέργειες

Τα αποτελέσματα της άσκησης θα ληφθούν υπόψη στον συνεχιζόμενο εποπτικό διάλογο με τις τράπεζες και ενδέχεται να ενσωματωθούν στις ποιοτικές αξιολογήσεις στο πλαίσιο της Διαδικασίας Εποπτικού Ελέγχου και Αξιολόγησης (Supervisory Review and Evaluation Process – SREP).

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ