ΕΛΣΤΑΤ: Τι δείχνει η έρευνα για εργαζόμενους γονείς που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξισορρόπηση εργασίας και οικογένειας

Μια νέα έρευνα από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ρίχνει φως στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι γονείς, αποκαλύπτοντας ότι το 33% των εργαζομένων με υποχρεώσεις φροντίδας παιδιών ή εξαρτώμενων συγγενών δηλώνει ότι η εργασία τους συγκρούεται με αυτές τις ευθύνες.

Αυτό σημαίνει ότι ένας στους τρεις εργαζόμενους βρίσκεται αντιμέτωπος με αυτή τη δυσκολία.

Η έρευνα, η οποία διεξήχθη καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025, βασίστηκε στις απαντήσεις ατόμων ηλικίας 18-74 ετών και ανέδειξε τα ακόλουθα βασικά ευρήματα:

<!– /118338042/Enikonomia.gr300×250Inline1 –>

• Συνολικά, το 29,8% του πληθυσμού αναφέρει ότι έχει υποχρεώσεις φροντίδας. Ειδικότερα, το 25,7% φροντίζει μόνο παιδιά, το 3,2% μόνο ενήλικες εξαρτώμενους, ενώ το 0,9% φροντίζει και τις δύο κατηγορίες.
• Η ηλικιακή ομάδα 35-44 ετών εμφανίζει το υψηλότερο ποσοστό πολιτών με υποχρεώσεις φροντίδας (65,7%), ποσοστό υπερδιπλάσιο του μέσου όρου. Η ίδια ομάδα παρουσιάζει επίσης το υψηλότερο ποσοστό σύγκρουσης εργασίας και φροντίδας (37,5%).

Η γονεϊκότητα και οι επαγγελματικές διακρίσεις

Η έρευνα υπογραμμίζει ένα σημαντικό χάσμα μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα όσον αφορά την αξιοποίηση της οικογενειακής άδειας.

Τα αποτελέσματα, που εστιάζουν σε οικογένειες με παιδιά που εργάζονται ή είχαν εργαστεί, δείχνουν τα εξής:

• Στον δημόσιο τομέα, το 80,9% των εργαζομένων έχει κάνει χρήση οικογενειακής άδειας, έναντι μόλις 27,4% στον ιδιωτικό τομέα.
• Αντίθετα, στον ιδιωτικό τομέα, το 70,7% των εργαζομένων δεν έχει λάβει ποτέ καμία μορφή οικογενειακής άδειας, ενώ στον δημόσιο τομέα το αντίστοιχο ποσοστό είναι μόλις 18%.
• Το 47,1% των δημοσίων υπαλλήλων συνδυάζει άδεια μητρότητας/πατρότητας με γονική άδεια ανατροφής, ποσοστό σχεδόν τριπλάσιο από τον ιδιωτικό τομέα (17,3%).
• Η γονική άδεια ανατροφής, χωρίς άλλη παράλληλη άδεια, είναι σχεδόν ανύπαρκτη στον ιδιωτικό τομέα (4,7%), ενώ στον δημόσιο τομέα ανέρχεται σε 26,6%. Αυτή η άδεια αφορά γονείς μέχρι το παιδί να κλείσει τα 6 έτη, μετά τη λήξη της άδειας μητρότητας/πατρότητας.
• Οι εργαζόμενοι του δημοσίου τομέα αναφέρουν ότι έχουν αναθρέψει κατά μέσο όρο 1,48 παιδιά, έναντι 1,07 στον ιδιωτικό τομέα, παρουσιάζοντας αύξηση σχεδόν 40%. Για σύγκριση, ο μέσος όρος για το σύνολο του πληθυσμού 18-54 ετών είναι 1,06 και για τους απασχολούμενους 1,15.

Δείτε παρακάτω τον σχετικό πίνακα της ΕΛΣΤΑΤ

<!– /118338042/Enikonomia.gr300×250Inline2 –>

Οι ώρες εργασίας και η εξάντληση

Σχεδόν 2 στους 3 εργαζόμενους (61,9%) που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, αποδίδουν το πρόβλημα στη διάρκεια και την ένταση της εργασίας τους. Οι κύριοι λόγοι που αναφέρονται είναι οι πολλές ώρες εργασίας (34,9%) και οι απαιτητικές ή εξαντλητικές θέσεις εργασίας (27%).

Τα απρόβλεπτα ωράρια και ο χρόνος μετακίνησης, που αφορούν περίπου το 13% ο καθένας, συνδυαστικά επιβαρύνουν έναν στους τέσσερις εργαζόμενους που δηλώνουν δυσκολία, ένα ποσοστό που δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Οι γυναίκες και η ισορροπία

Οι γυναίκες δηλώνουν συχνότερα σύγκρουση μεταξύ εργασίας και φροντίδας (35,4%) σε σύγκριση με το σύνολο (33%). Επίσης, έχουν συχνότερα υποχρεώσεις φροντίδας (31,9% έναντι 27,6% στους άνδρες).

Η ηλικία 35-44 ετών αποτελεί το σημείο μέγιστης πίεσης. Το 61,9% αυτής της ηλικιακής ομάδας φροντίζει αποκλειστικά παιδιά, ενώ ένα επιπλέον 2% φροντίζει ταυτόχρονα παιδιά και εξαρτώμενους ενήλικες. Στην ίδια ομάδα, το 37,5% δηλώνει ότι η εργασία του έρχεται σε σύγκρουση με αυτές τις υποχρεώσεις.

Οι απασχολούμενοι παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά υποχρεώσεων φροντίδας (35,2%) σε σύγκριση με τους ανέργους (28,9%) και όσους βρίσκονται εκτός εργατικού δυναμικού (20,8%). Αυτό υποδηλώνει ότι οι υποχρεώσεις φροντίδας επιβαρύνουν κατά κύριο λόγο όσους έχουν ήδη εργασία.

Επιπλέον, το 39,1% των πολιτών ηλικίας 45-54 ετών εξακολουθεί να έχει υποχρεώσεις φροντίδας. Στην ηλικιακή ομάδα 55-64 ετών, η φροντίδα εξαρτώμενων ενηλίκων φτάνει το 5,5%, το υψηλότερο ποσοστό που καταγράφεται σε όλες τις ηλικιακές ομάδες.

Η πρόσβαση στην άδεια

Είναι αξιοσημείωτο ότι στο 75% των ανδρών που έχουν αναθρέψει παιδιά, δεν έχει χορηγηθεί ποτέ οικογενειακή άδεια, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τις γυναίκες ανέρχεται στο 46,1%.

Σχετικά με την άδεια, το 51% των μητέρων έχει λάβει άδεια μητρότητας, γονική άδεια ή συνδυασμό των δύο, με τον συνδυασμό να επικρατεί (39,2%).

Από τους άνδρες που έλαβαν άδεια (24%), το 16,5% χρησιμοποίησε τη γονική άδεια, ενώ μόνο το 1,7% περιορίστηκε στην άδεια πατρότητας.

Το 85,3% των ανδρών που έλαβαν άδεια απουσίασε για διάστημα έως 6 μήνες, ενώ μόνο το 2,8% απουσίασε για περισσότερο από 1 χρόνο.

Αντίθετα, το 27,1% των γυναικών έλαβε άδεια για διάστημα από 6 μήνες έως 1 χρόνο, και το 30,5% για περισσότερο από 1 χρόνο.

Η πρόσβαση στις άδειες παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με το επίπεδο εκπαίδευσης και την ιθαγένεια:

• Άτομα με πτυχίο ΑΕΙ/ΤΕΙ: 59,2%, με μεταπτυχιακό: 58,7%
• Άτομα που ολοκλήρωσαν έως Γυμνάσιο: 9,2%
• Έλληνες πολίτες: 40,7%, αλλοδαποί: 14,3%

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ομάδες με τη μικρότερη πρόσβαση σε άδειες είναι αυτές που έχουν αναθρέψει τα περισσότερα παιδιά. Συγκεκριμένα, οι πολίτες που ολοκλήρωσαν έως Γυμνάσιο έχουν κατά μέσο όρο 1,61 παιδιά, ενώ οι αλλοδαποί 1,41.

Οι υπηρεσίες φροντίδας

Το 67,9% όσων φροντίζουν παιδιά κάτω των 15 ετών δεν χρησιμοποιεί καμία επαγγελματική υπηρεσία φροντίδας (όπως παιδικός σταθμός, ολοήμερο σχολείο ή μπέιμπι-σίτερ).

Μόνο το 25,5% χρησιμοποιεί τέτοιες υπηρεσίες για όλα τα παιδιά του.

Ως κύριο λόγο για αυτή την επιλογή, το 47,6% δηλώνει ότι προτιμά να φροντίζει τα παιδιά του μόνος/η του/της ή με τον/τη σύντροφό του/της.

Άλλοι λόγοι περιλαμβάνουν τη βοήθεια από συγγενείς και φίλους (19,4%) και το γεγονός ότι τα παιδιά είναι πλέον αυτάρκη (18,1%). Το 9,6% αποδίδει την επιλογή του σε προβλήματα των υπηρεσιών: 5,6% στο κόστος, 3% στη διαθεσιμότητα και 1% σε θέματα ποιότητας ή άλλα εμπόδια.

Το άτυπο δίκτυο υποστήριξης από συγγενείς παίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο για τους εργαζόμενους γονείς.

Το 23,1% των απασχολούμενων που δεν χρησιμοποιεί υπηρεσίες φροντίδας, βασίζεται σε συγγενείς και φίλους, έναντι 7,8% των ανέργων.

Η χρήση επαγγελματικών υπηρεσιών συνδέεται στενά με την εργασία. Τις χρησιμοποιεί, για όλα ή για ορισμένα παιδιά, το 34,9% των απασχολούμενων γονέων, σε σύγκριση με το 17% των ανέργων. Στα ζευγάρια με παιδιά, η χρήση ανέρχεται στο 31,7%, ενώ στους μόνους γονείς περιορίζεται στο 19,3%.