Χειμώνας με Πιθανώς Υψηλές Τιμές Ενέργειας: Καύσιμα και Ρεύμα στο Επίκεντρο
Εναν ακριβό ενεργειακά χειμώνα προεξοφλούν πλέον οι αγορές, μετά τη νέα κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και τη διεύρυνση των διαταραχών στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου. Βεβαίως, όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής, με έναν απρόβλεπτο Ντόναλντ Τραμπ από τη μία πλευρά και ένα ιρανικό καθεστώς έτοιμο για όλα προκειμένου να διατηρηθεί στην εξουσία από την
Οι αγορές πλέον προεξοφλούν έναν ακριβό ενεργειακά χειμώνα, μετά την πρόσφατη κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και τις διαταραχές που πλήττουν την παγκόσμια αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αν και κάθε πρόβλεψη για την εξέλιξη της κρίσης παραμένει επισφαλής, λόγω των απρόβλεπτων παραγόντων όπως η πολιτική των ΗΠΑ και η στάση του Ιράν, οι αγορές τιμολογούν ήδη ένα δυσμενές σενάριο για τους επόμενους μήνες. Τρεις βασικοί παράγοντες τροφοδοτούν αυτή την ανησυχία:
- Η επέκταση της γεωπολιτικής απειλής προς την Ερυθρά Θάλασσα.
- Η πρωτοφανής στενότητα στη διεθνή δυναμικότητα διύλισης.
- Η εκ νέου εκτίναξη των τιμών του φυσικού αερίου, σε μια κρίσιμη περίοδο για τον ανεφοδιασμό των ευρωπαϊκών αποθηκών.
1. Νέο Μέτωπο στην Ερυθρά Θάλασσα
Η επέκταση της σύγκρουσης με το Ιράν προς την Ερυθρά Θάλασσα, μετά τις απειλές των Χούθι για ναυτικό αποκλεισμό των σαουδαραβικών εξαγωγών και τα πρόσφατα χτυπήματα σε πετρελαιοφόρα, έχει θέσει υπό απειλή τη δεύτερη σημαντικότερη οδό μεταφοράς πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο. Η Σαουδική Αραβία χρησιμοποιεί το Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ ως εναλλακτική διαδρομή για τις εξαγωγές της, μειώνοντας την εξάρτησή της από τα Στενά του Ορμούζ. Μέσω αυτής της διαδρομής μεταφέρονται 4-5 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως.
Οι απειλές για αποκλεισμό της διόδου πυροδότησαν νέο ράλι στην αγορά, με την τιμή του Brent να ξεπερνά τα 100 δολάρια το βαρέλι. Αυτό ανέτρεψε τις προσδοκίες για σταδιακή αποκλιμάκωση και επιστροφή των πετρελαϊκών ροών στην κανονικότητα. Η αβεβαιότητα έχει επεκταθεί σε ένα ευρύτερο τμήμα της εφοδιαστικής αλυσίδας της Μέσης Ανατολής, αυξάνοντας το γεωπολιτικό ασφάλιστρο στις τιμές του πετρελαίου.
2. Η Κρίση Μεταφέρεται στα Διυλιστήρια
Στις απώλειες της Μέσης Ανατολής προστίθεται μια νέα, δυνητικά πιο επίμονη κρίση: αυτή των διυλιστηρίων. Το πρόβλημα μετατοπίζεται από την παραγωγή και τη μεταφορά του αργού πετρελαίου στη δυνατότητα μετατροπής του σε τελικά προϊόντα, όπως βενζίνη και ντίζελ. Σημαντικός αριθμός διυλιστηρίων στον Κόλπο έχει πληγεί, χωρίς σαφή εικόνα για τον χρόνο επαναλειτουργίας τους.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα έχει μειώσει αισθητά τη δραστηριότητα διύλισης, περιορίζοντας την παραγωγή της και τις εξαγωγές βενζίνης και ντίζελ, προκειμένου να προστατεύσει την εσωτερική αγορά. Ακόμη μεγαλύτερη πίεση, ιδιαίτερα στην αγορά του ντίζελ, προκαλεί η διακοπή των ρωσικών εξαγωγών. Η Ρωσία, δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας ντίζελ παγκοσμίως, αντιμετωπίζει προβλήματα στην εσωτερική αγορά λόγω ουκρανικών επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές. Δέκα ρωσικά διυλιστήρια έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας, ασκώντας ισχυρές πιέσεις στις τιμές.
Τα πολλαπλά μέτωπα έχουν δημιουργήσει ένα τεράστιο έλλειμμα στην παγκόσμια αγορά διύλισης. Η παγκόσμια δυναμικότητα διύλισης υπολείπεται κατά περίπου 8,5 εκατ. βαρέλια αργού ημερησίως σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα. Αυτή η στενότητα εξηγεί τη δυσανάλογη άνοδο της τιμής του ντίζελ σε σχέση με τη βενζίνη και το αργό πετρέλαιο. Η αύξηση της τιμής Platts του ντίζελ κίνησης έχει υπάρξει σημαντικά μεγαλύτερη από αυτή της βενζίνης και του Brent.
3. Το Μέτωπο του Φυσικού Αερίου
Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή έχει εντείνει τις πιέσεις στην αγορά LNG, εκτοξεύοντας τις τιμές στον ολλανδικό κόμβο TTF, που αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου. Οι τιμές του TTF βρίσκονται σε επίπεδα υπερδιπλάσια από αυτά πριν από την έναρξη του πολέμου, και τα προθεσμιακά συμβόλαια παραμένουν υψηλά μέχρι και τον Ιανουάριο του 2027.
Αυτό συμβαίνει σε μια δυσμενή συγκυρία για την Ευρώπη. Οι αποθήκες φυσικού αερίου είχαν αδειάσει περισσότερο από το συνηθισμένο μετά τον προηγούμενο χειμώνα. Αν και βρίσκονται σε χαμηλότερα από τον ιστορικό μέσο όρο επίπεδα πληρότητας, η Ευρώπη είναι υποχρεωμένη να αναπληρώσει σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου σε μια αγορά πολύ ακριβότερη από ό,τι αναμενόταν. Το αυξημένο κόστος της αναπλήρωσης των αποθεμάτων θα μετακυλιστεί αναπόφευκτα και στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για έναν ακόμη ακριβό ενεργειακά χειμώνα.
Η νέα κρίση βρίσκει την Ευρώπη –και την Ελλάδα– στην ίδια δομικά ευάλωτη θέση, με υψηλή ενεργειακή εξάρτηση και μεγάλη έκθεση στις διεθνείς τιμές. Η διατήρηση των τιμών σε υψηλά επίπεδα θα επαναφέρει πληθωριστικές πιέσεις, θα αυξήσει το κόστος παραγωγής και μεταφορών και θα δοκιμάσει τις αντοχές νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Το αρμόδιο κυβερνητικό επιτελείο καλείται να αντιμετωπίσει το διπλό μέτωπο τιμών καυσίμων και ηλεκτρικού ρεύματος, με το βάρος να δίνεται στο ντίζελ κίνησης ως τον βασικό παράγοντα που μπορεί να πυροδοτήσει νέο κύκλο ανατιμήσεων. Οι τιμές και των δύο προϊόντων βρίσκονται μια ανάσα από τα 2 ευρώ/λίτρο, τιμή που θα είχαν ξεπεράσει χωρίς την επιδότηση των διυλιστηρίων. Ο πρόεδρος του ΣΕΕΠΕ, Γιάννης Αληγιζάκης, επισημαίνει τη συνδρομή των διυλιστηρίων στη συγκράτηση των τιμών, αν και η διυλιστηριακή τιμή του ντίζελ έχει αυξηθεί περισσότερο λόγω της μεγαλύτερης αύξησης της τιμής Platts και της μικρότερης επιδότησης.
Την Πέμπτη, 23 του μηνός, η μέση πανελλαδική τιμή του ντίζελ ξεπέρασε αυτή της βενζίνης, φτάνοντας περίπου τα 1,998 ευρώ/λίτρο. Σε τουριστικούς νομούς οι τιμές και στα δύο προϊόντα έχουν ήδη ξεπεράσει τα 2 ευρώ.
Οι τιμές ρεύματος στη χονδρεμπορική αγορά κινούνται τον Ιούλιο πάνω από 22% υψηλότερα από τις τιμές του Ιουνίου, προεξοφλώντας αυξήσεις στα τιμολόγια του Αυγούστου. Οι αυξητικές τάσεις του φυσικού αερίου προοιωνίζονται υψηλές τιμές ρεύματος για τη χειμερινή περίοδο.
