Ιός Δυτικού Νείλου: Ο ΕΟΔΥ προειδοποιεί για μια από τις δυσκολότερες περιόδους μετάδοσης

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει και φέτος σημαντική επιβάρυνση από τον ιό του Δυτικού Νείλου, με τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) να εκτιμά ότι η τρέχουσα περίοδος μετάδοσης αναμένεται να είναι μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων ετών, όσον αφορά στον αριθμό των κρουσμάτων. Η έντονη κυκλοφορία του ιού, ιδιαίτερα στην Αττική, και η ταχεία αύξηση των κρουσμάτων από νωρίς, έχουν θέσει τις υγειονομικές αρχές σε αυξημένη εγρήγορση. Ωστόσο, ο ΕΟΔΥ διευκρινίζει ότι δεν υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις για αλλαγή στη συμπεριφορά ή αυξημένη μεταδοτικότητα του ιού σε σχέση με προηγούμενες περιόδους.

Η φετινή εικόνα αποδίδεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων που επηρεάζουν τους πληθυσμούς των κουνουπιών. Η αυξημένη θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις συνδέονται στενά με τις εποχικές εξάρσεις του ιού, όπως αναφέρει η Δανάη Περβανίδου, MD, MPH, προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές του ΕΟΔΥ, σε συνέντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. «Ο θερμός χειμώνας του 2025-2026 στην Αττική, ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών, πιθανώς συνέβαλε στην τρέχουσα επιδημιολογική κατάσταση», σημειώνει.

Ακολουθεί το κείμενο της συνέντευξης της κ. Περβανίδου:

Ερ.: Ποια είναι σήμερα η επιδημιολογική εικόνα του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα;
Απ: Στη χώρα μας, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καταγράφονται κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου κάθε χρόνο από το 2010 και μετά, σχεδόν σε ετήσια βάση, κατά την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών. Συνεπώς, εκτιμάται ότι ο ιός έχει εγκατασταθεί στη χώρα μας και η επανεμφάνιση περιστατικών είναι αναμενόμενη σε κάθε περίοδο μετάδοσης.

Ο ΕΟΔΥ είχε ήδη ενημερώσει τον Μάιο 2026 τους επαγγελματίες υγείας πανελλαδικά για την ανάγκη εγρήγορσης για έγκαιρη διάγνωση, καθώς και το κοινό, σχετικά με την αναμενόμενη επανεμφάνιση περιστατικών και τα συνιστώμενα μέτρα προστασίας. Μέχρι τις 12 Αυγούστου 2026, έχουν καταγραφεί 110 κρούσματα, εκ των οποίων 81 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα και 29 ήπιες εκδηλώσεις. Τα κρούσματα εντοπίζονται σε 39 Δήμους, 14 Περιφερειακές Ενότητες και τις Περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου. Αναμένεται η διάγνωση περαιτέρω κρουσμάτων, τόσο στις ίδιες όσο και σε νέες περιοχές. Ιδιαίτερα στην Αττική, παρατηρείται φέτος έντονη κυκλοφορία του ιού με αυξημένο αριθμό κρουσμάτων σε συγκεκριμένες περιοχές.

Ερ: Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών της Ευρώπης με τα περισσότερα κρούσματα. Πώς αξιολογεί ο ΕΟΔΥ τη φετινή έξαρση;
Απ: Η Ελλάδα, μαζί συνήθως με την Ιταλία και άλλες χώρες της κεντρικής Ευρώπης και των Βαλκανίων, συγκαταλέγεται κάθε χρόνο στις πιο προσβεβλημένες χώρες της Ευρώπης όσον αφορά στον αριθμό κρουσμάτων και την επίπτωση της νόσου. Η επιδημιολογική επιτήρηση στη χώρα μας είναι ενισχυμένη και οι ιατροί είναι ευαισθητοποιημένοι, με αποτέλεσμα να διαγιγνώσκεται μεγάλο ποσοστό των σοβαρών περιστατικών. Μέσω του συστήματος ενεργητικής εργαστηριακής επιτήρησης, όλα τα διαγνωσμένα περιστατικά δηλώνονται καθημερινά στον ΕΟΔΥ, κάτι που σημαίνει ότι δεν υπάρχει υποδήλωση για αυτό το νόσημα. Κατά την τρέχουσα περίοδο μετάδοσης, καταγράφεται έντονη κυκλοφορία του ιού, ιδίως στην Αττική, με τον αριθμό κρουσμάτων να ξεπερνά μέχρι στιγμής αυτόν των προηγούμενων ετών για την αντίστοιχη χρονική περίοδο. Τα αίτια των εποχικών εξάρσεων είναι σύνθετα και πολυπαραγοντικά.

Ερ: Υπάρχει κάποια ένδειξη ότι ο ιός παρουσιάζει διαφορετική συμπεριφορά ή μεγαλύτερη μεταδοτικότητα σε σχέση με προηγούμενες περιόδους ή η αύξηση αποδίδεται κυρίως στις περιβαλλοντικές συνθήκες;
Απ: Δεν υπάρχουν, επί του παρόντος, επιστημονικές ενδείξεις διαφορετικής μεταδοτικής ικανότητας ή συμπεριφοράς του ιού. Η επιδημιολογία του ιού είναι σύνθετη και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως οι μεταναστευτικές οδοί των πτηνών (δεξαμενή του ιού), οι πληθυσμοί, η ποικιλομορφία και η ανοσία των άγριων πτηνών, οι πληθυσμοί των κουνουπιών-διαβιβαστών και οι περιβαλλοντικές/κλιματικές παράμετροι. Ως εκ τούτου, η ένταση της κυκλοφορίας και η γεωγραφική κατανομή του ιού δεν μπορούν να προβλεφθούν εύκολα. Μετεωρολογικές και κλιματικές παράμετροι, όπως η αυξημένη θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις, επιδρούν στους πληθυσμούς των κουνουπιών και στην ικανότητά τους να μεταδίδουν τον ιό. Ο θερμός χειμώνας του 2025-2026 στην Αττική (ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών) πιθανώς συνέβαλε στην τρέχουσα επιδημιολογική εικόνα.

Ερ: Πόσο ανησυχεί τον ΕΟΔΥ η αυξημένη κυκλοφορία του ιού στην Αττική, δεδομένου του μεγάλου πληθυσμού και της πυκνότητας κατοίκησης;
Απ: Ο φετινός αυξημένος ρυθμός καταγραφής κρουσμάτων, ιδίως στην Αττική, υποδηλώνει κίνδυνο συνέχισης της καταγραφής αυξημένου αριθμού περιστατικών τις επόμενες εβδομάδες, λόγω της έντονης κυκλοφορίας του ιού σε κουνούπια σε περιοχές με υψηλή πληθυσμιακή πυκνότητα. Εάν ο ρυθμός αυτός συνεχιστεί, η φετινή περίοδος αναμένεται να είναι μία από τις δυσκολότερες. Απαιτείται εγρήγορση και γρήγορη ανταπόκριση από τις τοπικές αρχές για την εφαρμογή των συνιστώμενων δράσεων, καθώς και ευαισθητοποίηση του κοινού για τη λήψη μέτρων ατομικής προστασίας.

Ερ: Πότε αναμένεται η κορύφωση της φετινής περιόδου μετάδοσης;
Απ: Βάσει ιστορικών δεδομένων, η κορύφωση της εποχικής έξαρσης της λοίμωξης συμβαίνει συνήθως στο δεύτερο μισό του Αυγούστου, από τα μέσα έως τέλη Αυγούστου και έως τις αρχές-μέσα Σεπτεμβρίου.

Ερ: Τι προβλέπει ο σχεδιασμός του ΕΟΔΥ για τις επόμενες εβδομάδες και ποια επιπλέον μέτρα θα μπορούσαν να ληφθούν εφόσον συνεχιστεί η αυξητική τάση;
Απ: Η επιδημιολογική επιτήρηση του ΕΟΔΥ είναι από τις πιο ενισχυμένες στην Ευρώπη. Όλα τα διαγνωσμένα κρούσματα δηλώνονται άμεσα στον ΕΟΔΥ, ο οποίος διερευνά τα κρούσματα εντός 24-48 ωρών και ενημερώνει τις αρμόδιες αρχές. Ενημερώνονται Δήμοι και Περιφέρειες για τα κρούσματα και το Επίπεδο Κινδύνου, ενώ υπάρχει εθνικό Σχέδιο Δράσης με συνιστώμενες δράσεις πρόληψης και απόκρισης. Ο ΕΟΔΥ ενημερώνει επίσης τις τοπικές Μονάδες Υγείας, τους επαγγελματίες υγείας και το κοινό μέσω εβδομαδιαίων εκθέσεων και Δελτίων Τύπου. Η επιτήρηση και η απόκριση λειτουργούν ήδη στο μέγιστο επίπεδο. Τα «επιπλέον μέτρα» αφορούν κυρίως στη συνεχιζόμενη, συστηματική και έκτακτη, απόκριση των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης για την εντατικοποίηση των δράσεων διαχείρισης κουνουπιών και ενημέρωσης του κοινού.

Ερ: Ποιο είναι το μήνυμα του ΕΟΔΥ προς τους πολίτες;
Απ: Οι πολίτες πρέπει να τηρούν με συνέπεια τα μέτρα ατομικής προστασίας από τα κουνούπια. Να χρησιμοποιούν εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά, σήτες, κουνουπιέρες, κλιματιστικά/ανεμιστήρες και να φορούν μακριά ρούχα, ιδίως από το σούρουπο και μετά. Να παρακολουθούν και να ενημερώνονται για τις περιοχές με κρούσματα και να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί εάν διαμένουν ή επισκέπτονται αυτές τις περιοχές. Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ανοσοκατεσταλμένοι ή με χρόνιες παθήσεις πρέπει να τηρούν τα μέτρα με ιδιαίτερη συνέπεια, καθώς κινδυνεύουν περισσότερο. Ένα σημαντικό μέτρο πρόληψης είναι η απομάκρυνση εστιών στάσιμου νερού σε ιδιωτικούς χώρους (αυλές, κήπους, βεράντες), όπου τα κουνούπια αναπαράγονται. Αντικείμενα που συγκεντρώνουν νερό πρέπει να είναι αναποδογυρισμένα ή καλυμμένα, ή το νερό τους να ανανεώνεται εβδομαδιαίως. Πρέπει να καθαρίζονται υδρορροές, φρεάτια και λούκια, και να καλύπτονται με σήτα οι αγωγοί εξαερισμού βόθρων. Είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε τον ρόλο των κουνουπιών ως φορέων νοσημάτων και να λαμβάνουμε τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης. Δεν χρειάζεται ανησυχία, αλλά ενημέρωση, εγρήγορση και συνέπεια στην εφαρμογή των μέτρων προστασίας.