«Fuel EU Maritime»: Οδηγός Εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Κανονισμού – Δηλώσεις Γκίκα: Καμία Δημιουργία Νέου Φόρου

Ο Υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Στέφανος Γκίκας, παρείχε αναλυτικές απαντήσεις σχετικά με την εφαρμογή του ευρωπαϊκού κανονισμού «Fuel EU Maritime», ο οποίος αφορά στη χρήση ανανεώσιμων και χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών καυσίμων στις θαλάσσιες μεταφορές. Οι τοποθετήσεις του πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο σχετικών διατάξεων (μέρος Ζ’) που ενσωματώνονται στο νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης, το οποίο αποσκοπεί στην προστασία των καταναλωτών από καταχρηστικές τραπεζικές πρακτικές.

Σύμφωνα με τον κ. Γκίκα, η εφαρμογή του Κανονισμού 1805-2023, γνωστού ως «Fuel EU Maritime», απαιτεί τη διαμόρφωση ενός εθνικού πλαισίου για την αποτελεσματική, δίκαιη και αναπτυξιακή εφαρμογή του.

Πρώτον, όσον αφορά την ανησυχία για τη θέσπιση ενός επιπλέον περιβαλλοντικού φόρου, ο κ. Γκίκας διασαφήνισε ότι «δεν θεσπίζεται νέος εθνικός φόρος». Τα προβλεπόμενα ποσά προκύπτουν απευθείας από τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό, λειτουργώντας ως μηχανισμός συμμόρφωσης για πλοία που παρουσιάζουν έλλειμμα συμμόρφωσης. Το εθνικό πλαίσιο δεν επιβάλλει νέα επιβάρυνση, αλλά ρυθμίζει αποκλειστικά τον τρόπο είσπραξης, διαχείρισης και αξιοποίησης πόρων που ήδη ορίζονται από το Ενωσιακό Δίκαιο. «Οι πόροι αυτοί δεν κατευθύνονται στον κρατικό προϋπολογισμό», τόνισε ο υφυπουργός, «επιστρέφουν στην ναυτιλία και επενδύονται σε δράσεις που υπηρετούν την “Πράσινη Μετάβαση” του κλάδου».

Δεύτερον, για την χρηματοδότηση ναυτιλιακών επιχειρήσεων, ο κ. Γκίκας επεσήμανε ότι «δεν μιλάμε για γενικές ή ανεξέλεγκτες επιδοτήσεις». Οι χρηματοδοτήσεις θα αφορούν συγκεκριμένες δράσεις ευθυγραμμισμένες με τους στόχους του «Fuel EU maritime», όπως η χρήση καθαρότερων καυσίμων, η ενεργειακή αναβάθμιση πλοίων, η υιοθέτηση καινοτόμων τεχνολογιών, η βελτίωση λιμενικών υποδομών, καθώς και η εκπόνηση τεχνικών και περιβαλλοντικών μελετών. Δυνητικοί δικαιούχοι δεν είναι μόνο οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις, αλλά και οργανισμοί λιμένων, πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και άλλοι φορείς που συμβάλλουν στην ενεργειακή και τεχνολογική μετάβαση της ναυτιλίας. Σκοπός είναι η επιτάχυνση επενδύσεων με περιβαλλοντικό, τεχνολογικό και αναπτυξιακό όφελος, όχι η ενίσχυση επιχειρηματικών συμφερόντων.

Τρίτον, αναφορικά με ενδεχόμενες «φωτογραφικές» χρηματοδοτήσεις, το πλαίσιο περιλαμβάνει «συγκεκριμένες θεσμικές εγγυήσεις». Τα χρηματοδοτικά προγράμματα θα βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια, όπως η συνάφεια με τους στόχους του κανονισμού, η συμβατότητα με τις εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές ενέργειας και κλίματος, η τεχνική και οικονομική βιωσιμότητα των έργων, η διαχειριστική ικανότητα των φορέων υλοποίησης και η συμμόρφωση με το πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων.

Τέταρτον, όσον αφορά την πιθανότητα να μην υπάρχουν επαρκώς ώριμα έργα για χρηματοδότηση, ο κ. Γκίκας ανέφερε ότι «το πλαίσιο προβλέπει ένα ιδιαίτερα ευρύ φάσμα επιλέξιμων δράσεων»: εναλλακτικά καύσιμα, τεχνολογίες μείωσης εκπομπών, ηλεκτροδότηση από ξηράς, αναβάθμιση λιμενικών εγκαταστάσεων, ενεργειακή απόδοση πλοίων, ερευνητικά έργα, μελέτες, συμβουλευτικές υπηρεσίες και καινοτόμες εφαρμογές. Η δημιουργία ειδικού λογαριασμού διασφαλίζει τη διαθεσιμότητα των πόρων για τους σκοπούς του Fuel EU, επιτρέποντας την αξιοποίησή τους όταν οι συνθήκες της αγοράς και η τεχνολογική ωριμότητα το επιτρέψουν.

Τέλος, στην ερώτηση για την μη επιλογή δημιουργίας νέου ανεξάρτητου φορέα, η απάντηση είναι «πρακτική αλλά και ουσιαστική». Η ίδρυση νέου οργανισμού θα συνεπαγόταν πρόσθετο διοικητικό κόστος, νέο προσωπικό, νέες διαδικασίες και δομές, καθώς και σημαντικό χρόνο προσαρμογής. Αντιθέτως, επιλέγεται η αξιοποίηση του Πράσινου Ταμείου, ενός υφιστάμενου δημόσιου φορέα με εμπειρία στη διαχείριση περιβαλλοντικών πόρων και χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Παράλληλα, διασφαλίζεται η ενεργός συμμετοχή του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων για τους πόρους του Fuel EU.

Σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, η ουσία του προτεινόμενου πλαισίου, όπως κατέληξε ο κ. Γκίκας, είναι ότι «η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει την εφαρμογή του Fuel EU Maritime ως μία απλή υποχρέωση συμμόρφωσης. Τη μετατρέπει σε αναπτυξιακή ευκαιρία». Δημιουργείται ένας μηχανισμός που συνδυάζει αποτελεσματική εφαρμογή, θεσμική λογοδοσία, περιβαλλοντική στόχευση και αναπτυξιακή προοπτική. Ένας μηχανισμός που επιτρέπει στους πόρους να επιστρέφουν στη ναυτιλία, να στηρίζουν επενδύσεις στην καινοτομία και στις καθαρές τεχνολογίες, και να ενισχύουν τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της ελληνικής ναυτιλιακής κοινότητας.