Η ΠΟΜΙΔΑ Υποστηρίζει την Αναδρομική Δυνατότητα Ανάκλησης Αποποιήσεων Κληρονομιών
Η ΠΟΜΙΔΑ εκφράζει την έντονη ικανοποίησή της για την πρωτοβουλία του Υπουργείου Δικαιοσύνης, η οποία στοχεύει στη δημιουργία ενός νέου νομοθετικού πλαισίου και μιας ψηφιακής πλατφόρμας για την καταγραφή του ενεργητικού κάθε κληρονομιάς. Σκοπός είναι να δοθεί η δυνατότητα στους κληρονόμους να ενημερώνονται υπεύθυνα και άμεσα για τυχόν κληρονομικά χρέη.
Η πρωτοβουλία αυτή, όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση, καθίσταται απολύτως απαραίτητη μετά την ουσιαστική αλλαγή που επέφερε το νέο Κληρονομικό Δίκαιο. Η ρύθμιση αυτή ορίζει ότι ο κληρονόμος ευθύνεται για τα χρέη του κληρονομούμενου μόνο μέχρι του ύψους της αξίας της κληρονομικής περιουσίας, και όχι με την υπόλοιπη προσωπική του περιουσία.
Στόχος της συγκεκριμένης ρύθμισης είναι η οριστική εξάλειψη των αιτιών που οδήγησαν στη δημιουργία του κινήματος «Δεν Κληρονομώ», το οποίο αποτέλεσε σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης.
Μόνο μέσω της θέσπισης ενός σύγχρονου και αποτελεσματικού μηχανισμού για την έγκαιρη και ακριβή διαπίστωση του ύψους των χρεών της κληρονομιάς, μπορεί να καταστεί εφικτή η εφαρμογή αυτής της σημαντικής διάταξης. Διαφορετικά, οι κληρονόμοι θα παραμένουν για χρόνια σε αβεβαιότητα σχετικά με την ύπαρξη αφανών ή μελλοντικών χρεών. Αυτή η αβεβαιότητα θα τους εμποδίζει να αναλάβουν τη διαχείριση και αξιοποίηση της κληρονομικής περιουσίας, κάτι που θα τους καθιστούσε αυτομάτως υπεύθυνους για όλα τα χρέη.
Η ΠΟΜΙΔΑ θεωρεί επιτακτική ανάγκη η νέα νομοθετική ρύθμιση να περιλαμβάνει επίσης τη δυνατότητα, για διάστημα έξι μηνών, αναδρομικής ανάκλησης των αποποιήσεων κληρονομιών που έγιναν από την 1η Ιανουαρίου 2010 (έναρξη των μνημονίων) έως τις 15 Σεπτεμβρίου 2026. Επιπλέον, προτείνεται η αντίστοιχη προθεσμία για την καταγραφή και αναβίωση χρεών, ακόμη και αν αυτά είχαν παραγραφεί, υπό την προϋπόθεση ότι δεν είχαν παραγραφεί κατά τον χρόνο της αποποίησης. Σε αυτή την περίπτωση, τα χρέη θα αναβιώσουν χωρίς τόκους για το διάστημα από την αποποίηση έως σήμερα. Αυτό θα επιτρέψει στους κληρονόμους, ιδίως όσων κληρονομούν ακίνητα πρώτης κατοικίας, οι οποίοι κατέκλυσαν τα Γραφεία Αποποιήσεων των Ειρηνοδικείων, να αποδεχτούν νόμιμα τις κληρονομιές βάσει του νέου Κληρονομικού Δικαίου και να τις δηλώσουν στο Κτηματολόγιο. Έτσι, θα αποφευχθεί η εγκατάλειψη των ακινήτων ή η διαμονή σε αυτά χωρίς νόμιμη αποδοχή και φορολογική συμμόρφωση.
Η θέσπιση αυτής της ρύθμισης αναμένεται να επιλύσει ένα χρόνιο κοινωνικό πρόβλημα και να φέρει στην αγορά χιλιάδες κλειστά διαμερίσματα, αποτελώντας μια σημαντική βοήθεια στην τρέχουσα στεγαστική κρίση.
Όπως ανακοίνωσε το Υπουργείο Δικαιοσύνης, βασικοί στόχοι της νέας ρύθμισης είναι η πλήρης διαφάνεια, η μείωση της γραφειοκρατίας και η προστασία των πολιτών από απρόβλεπτα χρέη κληρονομιάς.
Συγκεκριμένα, η ανακοίνωση του Υπουργείου Δικαιοσύνης αναφέρει τα εξής:
«Μέχρι σήμερα, η διερεύνηση της πραγματικής οικονομικής κατάστασης ενός κληρονομούμενου αποτελούσε μια χρονοβόρα και περίπλοκη διαδικασία, η οποία συχνά οδηγούσε τους κληρονόμους στον κίνδυνο ακούσιας αποδοχής χρεών. Με το νέο νομικό πλαίσιο, θα εισαχθούν ψηφιακά εργαλεία και ενιαίες διαδικασίες που θα εξασφαλίζουν την ταχεία απεικόνιση της περιουσιακής κατάστασης.
Για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, το Υπουργείο Δικαιοσύνης ανέθεσε σε μια ομάδα εργασίας, αποτελούμενη από διακεκριμένους νομικούς, δικαστικούς λειτουργούς και υπηρεσιακά στελέχη, υπό την προεδρία του καθηγητή της Νομικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Γεωργίου Λέκκα, τη διαμόρφωση ενός κατάλληλου νομικού πλαισίου. Στόχος είναι οι πολίτες, μέσω ταχέων και αποτελεσματικών διαδικασιών, να μπορούν να ενημερώνονται για το ενεργητικό και το παθητικό της κληρονομίας.
Οι βασικοί άξονες της νέας νομοθεσίας θα περιλαμβάνουν:
Δημιουργία κεντρικής ψηφιακής πλατφόρμας κληρονομιάς: Οι πιστοποιημένοι κληρονόμοι θα έχουν, με μία μόνο αίτηση, πρόσβαση σε μια ενιαία ψηφιακή πύλη. Η πλατφόρμα θα συγκεντρώνει δεδομένα από τη φορολογική διοίκηση, τις τράπεζες, τα ασφαλιστικά ταμεία και τα υποθηκοφυλακεία/κτηματολογικά γραφεία.
Καθολική απεικόνιση ενεργητικού και παθητικού: Οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να λαμβάνουν πληροφορίες που θα καλύπτουν:
- Ενεργητικό: Ακίνητη περιουσία, τραπεζικούς λογαριασμούς, επενδυτικά προϊόντα και εταιρικά μερίδια.
- Παθητικό: Οφειλές προς το Δημόσιο (ΑΑΔΕ, e-ΕΦΚΑ), δάνεια και πιστωτικές κάρτες σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, καθώς και λοιπά βεβαιωμένα χρέη προς τρίτους.
Αυστηρά πρωτόκολλα ασφάλειας και προστασίας δεδομένων: Οι νέες διαδικασίες θα είναι πλήρως εναρμονισμένες με τις αυστηρότερες προδιαγραφές προστασίας προσωπικών δεδομένων (GDPR).
Με αυτή τη μεταρρύθμιση, το Υπουργείο Δικαιοσύνης κάνει ένα ακόμη αποφασιστικό βήμα προς τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, προσφέροντας έμπρακτη στήριξη στους πολίτες. Στοχεύει στην ενίσχυση της διαφάνειας, την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών και την εμπέδωση της ασφάλειας δικαίου στις κληρονομικές σχέσεις, προσαρμόζοντας το κληρονομικό δίκαιο στις σύγχρονες κοινωνικές απαιτήσεις μέσω της αξιοποίησης σύγχρονων τεχνολογικών δυνατοτήτων.»
