Η Τουρκία ανησυχεί: Η Κύπρος και η Κάρπαθος στην πρώτη γραμμή, οι κινήσεις της Ελλάδας προκαλούν αντιδράσεις

Στις αρχές Μαρτίου, μετά την επίθεση στις βρετανικές βάσεις, ελληνικά πολεμικά πλοία και τέσσερα αναβαθμισμένα μαχητικά F-16 εγκαταστάθηκαν στην Κύπρο, ενώ μια συστοιχία του αντιαεροπορικού συστήματος Patriot αναπτύχθηκε στην Κάρπαθο. Αυτές οι κινήσεις της ελληνικής πλευράς αιφνιδίασαν την Τουρκία, η οποία αντιλήφθηκε τη διαμόρφωση ενός πρωτόγνωρου για τις επιδιώξεις της σκηνικού στην ανατολική Μεσόγειο. Ο εκνευρισμός της Άγκυρας φάνηκε ξεκάθαρα με την επιστολή που απέστειλε σε ΝΑΤΟ, ΗΠΑ και Ε.Ε., διαμαρτυρόμενη για την ενίσχυση της άμυνας των ελληνικών νησιών, με έμφαση στην Κάρπαθο, και επαναφέροντας το θέμα της αποστρατιωτικοποίησής τους.

Επιπλέον, η ενίσχυση των ελληνικών δυνάμεων στην Κύπρο προκάλεσε σφοδρή ενόχληση στην Άγκυρα, η οποία απάντησε με καθυστέρηση, αποστέλλοντας έξι μαχητικά στα Κατεχόμενα.

Δηλώσεις Ομάρ Τσελίκ

Η μεγαλύτερη ανησυχία των Τούρκων, οι οποίοι επιθυμούν τα νησιά να παραμένουν ανοχύρωτα, εστιάζεται στην Κύπρο. Η τουρκική δυσφορία εκδηλώνεται ποικιλοτρόπως, όπως φάνηκε και την περασμένη εβδομάδα με τις δηλώσεις του Ομάρ Τσελίκ, αντιπροέδρου του κυβερνώντος κόμματος (AKP). Σχετικά με τα τουρκικά F-16 που βρίσκονται στα κατεχόμενα, ο κ. Τσελίκ δήλωσε ότι «αυτά θα διασφαλίσουν την ασφάλεια της ‘τουρκικής δημοκρατίας της βόρειας Κύπρου’ (σ.σ. όπως αποκαλούν οι Τούρκοι τα κατεχόμενα), καθώς και την ασφάλεια όλων των ανθρώπων στο νησί». Παράλληλα, άσκησε κριτική στα ευρωπαϊκά κράτη που έστειλαν στρατιωτικές δυνάμεις στην Κύπρο μετά την επίθεση στις βρετανικές βάσεις, αναρωτώμενος: «Στην εξίσωση που προέκυψε, μετά την παράνομη επίθεση στο Ιράν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, δηλώνουν ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει μεγαλύτερη ανάγκη για ασφάλεια στη Μεσόγειο και πρόκειται να υποστηρίξουν την ελληνοκυπριακή πλευρά. Αλλά πώς ονομάζεται η επαίσχυντη συμμαχία που έκανε η ελληνοκυπριακή πλευρά με το Ισραήλ πριν από αυτά τα γεγονότα;». Ο κ. Τσελίκ προσέθεσε ότι «οι επικρίσεις που προέρχονται από την ελληνοκυπριακή πλευρά, τον ευρωπαϊκό Τύπο ή τους Ευρωπαίους πολιτικούς δεν έχουν καμία σημασία. Αυτά είναι αποτελέσματα θεσμοθετημένης υποκρισίας».

Ισορροπίες Δυνάμεων

Η παρουσία ελληνικών και ευρωπαϊκών δυνάμεων στην Κύπρο προκαλεί ανησυχία στους Τούρκους, καθώς θεωρούν ότι αυτές οι δυνάμεις ήρθαν για να παραμείνουν και ότι, ειδικά η Ελλάδα, άδραξε την ευκαιρία για να αλλάξει τις ισορροπίες στην Κύπρο και στην ανατολική Μεσόγειο. Την ανησυχία αυτή φαίνεται να συμμερίζεται και το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, με την τουρκική αεροπορία να προσπαθεί πλέον να «διαβάσει» τον βαθμό ετοιμότητας των ελληνικών δυνάμεων σε σχεδόν εβδομαδιαία βάση. Ενώ τους τελευταίους μήνες οι παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου ήταν σποραδικές, μετά τις εξελίξεις στην ανατολική Μεσόγειο και την ισχυρή παρουσία των ελληνικών οπλικών συστημάτων, αυτές πυκνώθηκαν και απέκτησαν σταθερή συχνότητα. Συγκεκριμένα, δύο ημέρες μετά την εγκατάσταση των Patriot στην Κάρπαθο, στις 5 Μαρτίου, επτά τουρκικά αεροσκάφη (δύο ζεύγη F-16, ένα αεροσκάφος ναυτικής συνεργασίας ATR-72, ένα κατασκοπευτικό CN-235 και ένα μη επανδρωμένο UAV) προχώρησαν σε οκτώ παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου και σε οκτώ παραβάσεις των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών, στο βορειοανατολικό και νοτιοανατολικό Αιγαίο. Οι Τούρκοι επανήλθαν στις 26 Μαρτίου με εννέα παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου (δύο ζεύγη F-16, ένα κατασκοπευτικό CN-235 και δύο UAV), ενώ την Τρίτη, 31 Μαρτίου, ένα τουρκικό κατασκοπευτικό αεροσκάφος τύπου CN-235 πραγματοποίησε έξι παραβιάσεις και μία παράβαση, και ένα τουρκικό UAV προχώρησε σε τρεις παραβάσεις.

Σχεδιασμός και Ετοιμότητα

Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι αυτά τα περιστατικά υποδηλώνουν σχεδιασμό και προγραμματισμό με στόχο τη δοκιμή των αντοχών και της ετοιμότητας των ελληνικών δυνάμεων, καθώς και τη διατήρηση της ελληνικής αεράμυνας σε συνεχή συναγερμό. Οι Τούρκοι, που δεν διαθέτουν χερσαία ή θαλάσσια συστήματα αεράμυνας εφάμιλλα αυτών της Ελλάδας, επιδιώκουν μέσω αυτών των ενεργειών να καταγράψουν τις δυνατότητες και την ισχύ των ελληνικών συστημάτων, ιδίως των Patriot στην Κάρπαθο και των ελληνικών ναυτικών μονάδων στην Κύπρο.

«Περικύκλωση»

Όλα αυτά συμβαίνουν σε ένα περιβάλλον όπου κορυφώνεται η αντιπαλότητα μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ, με πολιτικούς και αναλυτές και από τις δύο πλευρές να μιλούν ανοιχτά για την εχθρότητα που μπορεί να οδηγήσει σε σύγκρουση. Σε αυτό το πλαίσιο, οι Τούρκοι έχουν πειστεί ότι η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν συμμαχήσει με το Ισραήλ και ότι η Τουρκία είτε βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με κίνδυνο «περικύκλωσης» είτε επιδιώκεται ο αποκλεισμός της από όλες τις εξελίξεις και τα ενεργειακά έργα στην ανατολική Μεσόγειο. Αυτή η ανησυχία αποτελεί μόνιμο θέμα στις τουρκικές αναλύσεις τον τελευταίο μήνα, οι οποίες προσπαθούν να παρουσιάσουν την αναθεωρητική Τουρκία ως «δύναμη σταθερότητας» και να πείσουν ότι το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος προκαλούν αναταραχές στην περιοχή.