Η Λωρίδα της Γάζας Ξεχασμένη Στη Σκιά των Γεγονότων στη Μέση Ανατολή

«Όλος ο κόσμος έχει ξεχάσει τη Γάζα και την τραγωδία της», δηλώνει με πικρία ο Άχμεντ. Με την προσοχή της διεθνούς κοινότητας να εστιάζεται στις συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, η τύχη της Λωρίδας της Γάζας έχει υποβαθμιστεί σημαντικά.

«Από τότε που ξέσπασε η ένοπλη σύρραξη την 28η Φεβρουαρίου, με την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, κανείς δεν μας θυμάται πια», σημειώνει ο Άχμεντ Τζαμάλι, ένας 53χρονος Παλαιστίνιος που ζει σε καταυλισμό εκτοπισμένων στην πόλη της Γάζας. «Το Ισραήλ αλωνίζει: σκοτώνει, καταστρέφει και κατέχει τη Γάζα, και κανένας στον κόσμο δεν κάνει τίποτα», προσθέτει, μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Η πρωτοφανής επίθεση της παλαιστινιακής ισλαμιστικής οργάνωσης Χαμάς στο νότιο Ισραήλ, με περίπου 1.200 νεκρούς στις 7 Οκτωβρίου 2023, πυροδότησε τον καταστροφικό πόλεμο του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας. Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας της Χαμάς στον παλαιστινιακό θύλακα, ο αριθμός των νεκρών ξεπερνά τους 73.000, αριθμοί που ο ΟΗΕ θεωρεί αξιόπιστους. Αυτή η σύγκρουση, μέσω ενός πολύπλοκου πλέγματος συμμαχιών, οδήγησε άμεσα ή έμμεσα στις συγκρούσεις με το Ισραήλ, τη Χεζμπολά του Λιβάνου και τους Χούθι της Υεμένης. Παρόλο που το Ισραήλ εξασφάλισε μια εύθραυστη εκεχειρία στη Λωρίδα της Γάζας τον Οκτώβριο του 2025, μόλις τέσσερις μήνες αργότερα άνοιξε ένα νέο μέτωπο, από κοινού με τις ΗΠΑ, κατά του Ιράν. Η υπογραφή του «μνημονίου κατανόησης του Ισλαμαμπάντ» στα μέσα Ιουνίου μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης έθεσε τέλος στις εχθροπραξίες.

Προτεραιότητες

Αρχικά, η Τεχεράνη εξέφραζε την επιθυμία της για μια συμφωνία που θα κάλυπτε ολόκληρη την περιοχή. Ωστόσο, το τελικό κείμενο του «μνημονίου κατανόησης» δεν περιλαμβάνει καμία αναφορά στη Λωρίδα της Γάζας, όπου η Χαμάς ασκεί την εξουσία από το 2007. Αντιθέτως, εστιάζει ρητώς στον τερματισμό των εχθροπραξιών μεταξύ του ισραηλινού στρατού και της Χεζμπολά στον Λίβανο, μια προτεραιότητα για την Τεχεράνη.

Σύμφωνα με τον Χιου Λόβατ, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων, αυτό «αντανακλά την απώλεια της στρατηγικής αξίας της Χαμάς από την οπτική γωνία του Ιράν». Ο Εϊντό Χεχτ, ισραηλινός ειδικός σε στρατιωτικές υποθέσεις, διατείνεται: «Οι Ιρανοί δεν ενδιαφέρονται πραγματικά για τη Γάζα. Η Χαμάς ήταν σύμμαχος, αλλά όχι πιόνι του Ιράν, και τους πρόδωσε: (το Ιράν) δεν ήθελε πόλεμο το φθινόπωρο του 2023».

Ωστόσο, σύμφωνα με δυτική διπλωματική πηγή που ασχολείται με τον φάκελο της Γάζας, το ζήτημα «απουσιάζει από τη συμφωνία (ΗΠΑ-Ιράν) όχι επειδή ο πόλεμος τελείωσε, αλλά επειδή κανένας σήμερα δεν έχει αξιόπιστη πολιτική λύση για τη μεταπολεμική κατάσταση».

Σε αυτό το στάδιο, η κατάσταση παραμένει σε απόλυτο αδιέξοδο. Ο παλαιστινιακός θύλακας συνεχίζει να βρίσκεται σε ανθρωπιστική κρίση, παρά την επισφαλή κατάπαυση του πυρός, με το 60% του εδάφους του να τελεί υπό ισραηλινή κατοχή. Η ισραηλινή κυβέρνηση απαιτεί τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς πριν καν συζητήσει οποιαδήποτε πολιτική εξέλιξη στον θύλακα. Το κίνημα, από την πλευρά του, αρνείται να καταθέσει τα όπλα του, πόσο μάλλον χωρίς εγγυήσεις για την ανάληψη της εξουσίας από μια εναλλακτική παλαιστινιακή κυβέρνηση.

Στους διαδρόμους

Πρόσφατα, διεξάγονται συνομιλίες στο Κάιρο, με τη συμμετοχή παλαιστινιακών παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων στελεχών της Χαμάς, καθώς και απεσταλμένων του «Συμβουλίου Ειρήνης» του Ντόναλντ Τραμπ και χωρών όπως το Κατάρ και η Τουρκία. Γίνονται «μεγάλες προσπάθειες», με «επισκέψεις» και «πειραματισμούς», «για να δούμε αν θα έχουμε αποτέλεσμα», αλλά «πολλοί θέλουν να δουν να εξασφαλίζονται μέσα», σημείωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο μια πηγή που συμμετείχε σε κάποιες από αυτές τις επαφές, υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Οι συνομιλίες «προχωρούν», αλλά «είμαστε ακόμα μακριά από την ανοικοδόμηση» της Γάζας, μετριάζει ο κ. Λόβατ. Εν τω μεταξύ, συνεχίζουν να εκφράζονται φόβοι για επανέναρξη του πολέμου. Τα ισραηλινά αεροπορικά πλήγματα και οι σποραδικές συγκρούσεις ουδέποτε σταμάτησαν. Επιπλέον, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου απειλεί να αφοπλίσει τη Χαμάς διά της βίας. Κάποια ισραηλινά ΜΜΕ έχουν αναφέρει προετοιμασίες για πιθανή επίθεση κατά του παλαιστινιακού ισλαμιστικού κινήματος εντός του καλοκαιριού.

Ωστόσο, με τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ισραήλ να είναι οριακές και τον βασικό του σύμμαχο, τις ΗΠΑ, να φαίνεται ανυπόμονος να γυρίσει τη σελίδα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, «το Ισραήλ δεν έχει πολλούς μοχλούς, ούτε περιθώριο ελιγμών», κρίνει ο Μάικλ Μιλστάιν, ειδικός στις ισραηλινές στρατιωτικές υποθέσεις. Κατά την άποψή του, το εβραϊκό κράτος ενδέχεται να αναγκαστεί, υπό αμερικανική πίεση, να αποδεχτεί κάποιας μορφής προοδευτικό αφοπλισμό της Χαμάς και ένα πολιτικό σχήμα μετάβασης, το οποίο βρίσκεται ακόμη υπό συζήτηση.

Ωστόσο, καθώς πλησιάζουν οι βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ, στα τέλη Οκτωβρίου, η κυβέρνηση Νετανιάχου δεν αποκλείεται να επιλέξει τη «φυγή προς τα εμπρός», προτιμώντας να εμπλακεί σε μια νέα «περιπέτεια» διατάσσοντας νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις, συμπληρώνει ο κ. Μιλστάιν.