Ο Υφυπουργός Εργασίας, Κώστας Καραγκούνης, αναλύει την Ενίσχυση της Αγοράς Εργασίας σε Περίοδο Μετασχηματισμών: Προκλήσεις και Στρατηγικές

Σε μία περίοδο σημαντικών οικονομικών, τεχνολογικών και δημογραφικών αλλαγών, η αγορά εργασίας υφίσταται έναν δυναμικό μετασχηματισμό, όπως επισημαίνει σε άρθρο του ο υφυπουργός Εργασίας, Κώστας Καραγκούνης. Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, αυτές οι εξελίξεις δημιουργούν νέες ευκαιρίες για ανάπτυξη και καινοτομία, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύουν σημαντικές ανισότητες και προκλήσεις που απαιτούν στοχευμένες πολιτικές και συντονισμένη δράση. Ένα κεντρικό ζήτημα είναι η διασφάλιση μιας αγοράς εργασίας χωρίς αποκλεισμούς. Ομάδες όπως οι νέοι που δεν συμμετέχουν στην εκπαίδευση ή την απασχόληση (NEETs), οι μακροχρόνια άνεργοι, τα άτομα με αναπηρίες ή προβλήματα υγείας, καθώς και όσοι επιβαρύνονται με ευθύνες φροντίδας, συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια στην πρόσβαση στην εργασία.

Ο υφυπουργός εξηγεί ότι η προσπάθεια του Υπουργείου Εργασίας επικεντρώνεται σε στοχευμένες παρεμβάσεις και πολιτικές με μετρήσιμα αποτελέσματα. Τα τελευταία χρόνια, η ανεργία μειώθηκε σε πρωτοφανή επίπεδα, από 17,8% τον Ιούλιο του 2019 στο 7,7% τον Ιανουάριο του 2026. Ειδικότερα, η ανεργία των νέων μειώθηκε κατά 53,6%, από 37% το 2019 σε 16% το 2026.

Υιοθετήθηκαν πολιτικές που έφεραν σημαντικά αποτελέσματα, όπως:

• Οι «Ημέρες Καριέρας» που διεξάγονται σε όλη τη χώρα.
• Η ενίσχυση των Σχολών Επαγγελματικής Μαθητείας (ΕΠΑΣ) και των Ινστιτούτων Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ) στο πλαίσιο της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ).
• Ποικίλα επιδοτούμενα προγράμματα απασχόλησης που παρέχουν κίνητρα στους εργοδότες για την πρόσληψη και εκπαίδευση νέων στον χώρο εργασίας.

Όσον αφορά τα άτομα με αναπηρία, οι εργαζόμενοι μπορούν πλέον να λαμβάνουν συντάξεις αναπηρίας χωρίς να διακόπτουν την εργασία τους, εξαλείφοντας το δίλημμα μεταξύ απασχόλησης και κρατικής στήριξης. Έχουν θεσπιστεί πολλά προγράμματα απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένου ειδικού προγράμματος επιδοτήσεων για την πρόσληψη 2.000 ανέργων από ευάλωτες ομάδες, μεταξύ των οποίων άτομα με αναπηρίες. Αναλήφθηκαν πρωτοβουλίες επιχορήγησης επιχειρήσεων για την προώθηση της απασχόλησης 3.000 ανέργων από ευάλωτα περιβάλλοντα. Επίσης, καταρτίστηκε ειδικό πρόγραμμα απασχόλησης στον δημόσιο τομέα για 2.000 άτομα με αναπηρίες, προσφέροντας θέσεις εργασίας σε δήμους και κυβερνητικούς φορείς.

Αξίζει να σημειωθεί η άρση των θεσμικών εμποδίων για τη συμμετοχή των συνταξιούχων στην αγορά εργασίας, μια πολιτική που αύξησε σημαντικά τον αριθμό των εργαζόμενων συνταξιούχων από περίπου 35.000 σε πάνω από 270.000. Προβλέφθηκαν επίσης προγράμματα επιδότησης για την πρόσληψη ανέργων ηλικίας 55+ (34.527 δικαιούχοι μέχρι σήμερα). Χρηματοδοτήθηκαν επιχειρήσεις για την υποστήριξη της απασχόλησης 10.000 ανέργων ηλικίας 45+ σε περιοχές με υψηλή ανεργία για 18 μήνες. Επιπλέον, καταρτίστηκαν προγράμματα υποστήριξης επιχειρηματικότητας για ανέργους ηλικίας 30-59 ετών, με έμφαση στην προώθηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας.

Στοχευμένες πολιτικές υλοποιούνται και για τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας. Η ενίσχυση πολιτικών ισότητας, η στήριξη της οικογενειακής ζωής και η αναβάθμιση της ποιότητας της εργασίας αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για την πλήρη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού. Από το 2019, η ανεργία των γυναικών μειώθηκε κατά 52,5% μέσω εξατομικευμένων πολιτικών παρεμβάσεων. Θεσπίστηκαν:

• Παράταση της άδειας μητρότητας και των σχετικών παροχών από έξι σε εννέα μήνες.
• Δυνατότητα μεταφοράς έως και επτά μηνών άδειας μητρότητας στους πατέρες.
• Άδεια πατρότητας μετ’ αποδοχών.
• Φοροαπαλλαγές για εργοδότες που παρέχουν παροχές σε νέους γονείς.
• Μεγαλύτερη ευελιξία στην οργάνωση του χρόνου εργασίας για ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.

Παράλληλα, η επένδυση στις δεξιότητες και στη διά βίου μάθηση είναι καθοριστική για την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της οικονομίας. Οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις και οι μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας καθιστούν αναγκαία την προσαρμογή των εκπαιδευτικών συστημάτων και την ανάπτυξη ευέλικτων προγραμμάτων κατάρτισης. Στην Ελλάδα, η ζήτηση εστιάζει σε ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες, καθώς και σε οριζόντιες ικανότητες όπως η προσαρμοστικότητα και η επίλυση προβλημάτων. Η συνεργασία κράτους, επιχειρήσεων και εκπαιδευτικών φορέων είναι απαραίτητη για την κάλυψη των κενών δεξιοτήτων. Η ΔΥΠΑ προσφέρει περισσότερα από 630.000 προγράμματα κατάρτισης σε πράσινες και ψηφιακές δεξιότητες από το 2019.

Σύμφωνα με έκθεση του ΟΟΣΑ, οι πρωτοβουλίες του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και η υιοθέτηση ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας στην Ελλάδα είναι αποτελεσματικές. Σε προγράμματα κατάρτισης, οι ωφελούμενοι έχουν τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες να απασχοληθούν δώδεκα μήνες μετά τη συμμετοχή τους (86,4% έναντι 27,7%). Αντίστοιχα, στα επιδοτούμενα προγράμματα απασχόλησης, οι ωφελούμενοι έχουν 62% περισσότερες πιθανότητες να απασχοληθούν.

Η ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των ψηφιακών τεχνολογιών μεταβάλλει ριζικά την εργασία. Η αύξηση της παραγωγικότητας και η δημιουργία νέων ευκαιριών συνυπάρχουν με προκλήσεις όπως η αλγοριθμική μεροληψία, η παρακολούθηση εργαζομένων και η προστασία εργασιακών δικαιωμάτων. Η διαφάνεια, η ανθρώπινη εποπτεία και ένα σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο είναι πιο επιτακτικά από ποτέ. Το Υπουργείο Εργασίας δίνει προτεραιότητα στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση, με 38 πρωτοποριακές ειδικότητες στις ΕΠΑΣ της ΔΥΠΑ, όπως τεχνικοί πληροφορικής, ειδικοί ψηφιακής απεικόνισης, προσωπικό υποστήριξης κυβερνοασφάλειας, με αποτέλεσμα πλήρη απορρόφηση στην αγορά εργασίας.

Ο Μηχανισμός Διάγνωσης των Αναγκών Εργασίας αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για την αξιολόγηση και εφαρμογή πολιτικών. Καταγράφει, αναλύει και οπτικοποιεί τις τρέχουσες ανάγκες της αγοράς εργασίας σε επαγγέλματα και δεξιότητες, παρακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις και προβλέπει τις αναδυόμενες ανάγκες σε εργατικό δυναμικό.

Η εργασία μέσω ψηφιακών πλατφορμών προσφέρει ευκαιρίες ένταξης σε άτομα που δυσκολεύονται να ενταχθούν σε παραδοσιακές μορφές απασχόλησης. Ωστόσο, η επικράτηση μορφών απασχόλησης χωρίς πλήρη εργασιακά δικαιώματα δημιουργεί ανησυχίες. Η διασφάλιση δικαιωμάτων και η διαφάνεια στους μηχανισμούς αμοιβής είναι βασικές προϋποθέσεις για μια δίκαιη και βιώσιμη αγορά εργασίας.

Τέλος, η Τεχνητή Νοημοσύνη και η αυτοματοποίηση, παρά τις δυνατότητες που προσφέρουν, εγείρουν ζητήματα απασχόλησης και βιωσιμότητας. Η αντικατάσταση θέσεων εργασίας ρουτίνας συνοδεύεται από τη δημιουργία νέων, εξειδικευμένων ρόλων, απαιτώντας συνεχή προσαρμογή δεξιοτήτων. Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις καθιστούν αναγκαία την υιοθέτηση πολιτικών που συνδυάζουν καινοτομία και βιώσιμη ανάπτυξη. Αυτά τα ζητήματα αξιολογούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ το Υπουργείο Εργασίας εξειδικεύει τις πρωτοβουλίες του προς αυτήν την κατεύθυνση.

Συνολικά, η ενίσχυση της αγοράς εργασίας στην εποχή των μετασχηματισμών προϋποθέτει μια ολιστική προσέγγιση. Πολιτικές χωρίς αποκλεισμούς, επένδυση στη γνώση και τις δεξιότητες, ισχυρό ρυθμιστικό πλαίσιο και υπεύθυνη αξιοποίηση της τεχνολογίας, συνθέτουν το πλαίσιο για μια αγορά εργασίας ανθεκτική και δίκαιη.