Νέο Νομοσχέδιο για Καταναλωτικά Δάνεια: Πλαφόν στο Κόστος, Αυστηροί Κανόνες και Προστασία Καταναλωτή

Νέο Νομοσχέδιο Φέρνει Ριζικές Αλλαγές στα Καταναλωτικά Δάνεια και τις Πιστώσεις

Ένα νέο νομοσχέδιο, που στοχεύει σε ένα «ριζικό λίφτινγκ» στο πλαίσιο των συμβάσεων για τα καταναλωτικά δάνεια, τις πιστωτικές κάρτες και τις αγορές με δόσεις τύπου «Buy Now – Pay Later», επεξεργάζεται ο Υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος. Παράλληλα, αναβαθμίζεται το υφιστάμενο ρυθμιστικό πλαίσιο, λαμβάνοντας υπόψη την ψηφιοποίηση των συναλλαγών, την ανάπτυξη νέων χρηματοδοτικών προϊόντων και τη χρήση ψηφιακών πλατφορμών. Η προστασία των καταναλωτών ενισχύεται σημαντικά μέσω επικαιροποιημένων κανόνων για τις συμβάσεις πίστωσης και την παροχή χρηματοοικονομικών υπηρεσιών εξ αποστάσεως, με έμφαση στη διαφάνεια, την πληροφόρηση, τη διαδικασία σύναψης και το δικαίωμα υπαναχώρησης.

Πεδίο Εφαρμογής των Νέων Διατάξεων

Οι διατάξεις του νέου νομοσχεδίου εφαρμόζονται σε συμβάσεις πίστωσης που δεν απαιτούν εμπράγματη εξασφάλιση. Αυτές περιλαμβάνουν:

• Καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες
• Πίστωση από εμπόρους
• «Buy Now – Pay Later» (Αγορά τώρα, πληρωμή αργότερα)
• Leasing με δικαίωμα εξαγοράς
• Επισκευαστικά δάνεια

Επιπλέον, το νέο θεσμικό πλαίσιο καλύπτει και συμβάσεις πίστωσης οι οποίες μέχρι σήμερα δεν υπάγονταν σε διατάξεις περί διαφάνειας και προστασίας δικαιωμάτων καταναλωτή. Για τον σκοπό αυτό, καταργείται το κατώτατο όριο των 200 ευρώ για τις μικροπιστώσεις, ενώ διευρύνεται το ανώτατο όριο για τα δάνεια στα 100.000 ευρώ, με την κατάργηση του σημερινού ανώτατου ορίου. Έτσι, το νέο πλαίσιο μπορεί να εφαρμοστεί ακόμη και σε δάνεια 100.000 ευρώ, όπως για παράδειγμα για ανακαίνιση κατοικίας χωρίς εμπράγματη εξασφάλιση.

Αυξημένη Διαφάνεια και Προστασία στην Προσυμβατική Ενημέρωση

Το νομοσχέδιο εισάγει νέες διατάξεις για την αξιολόγηση, τη διαφάνεια και την προστασία του καταναλωτή, θέτοντας νέο πλαίσιο για την προσυμβατική ενημέρωση σε καταναλωτικά δάνεια και μικροπιστώσεις. Ενισχύεται η ανάγκη για κατανοητή και αναλυτική ενημέρωση, μέσω ενός πληρέστερου τυποποιημένου εντύπου με τους κύριους όρους και τις υποχρεώσεις του δανείου. Εισάγεται επίσης η υποχρεωτική προβολή σε όλες τις διαφημίσεις για καταναλωτικά δάνεια του μηνύματος: «Προσοχή! Ο δανεισμός χρημάτων κοστίζει χρήματα».

Πλαφόν στο Κόστος Δανείων και Πιστώσεων

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία του νομοσχεδίου είναι η επιβολή πλαφόν στο συνολικό κόστος των δανείων και πιστώσεων. Θα οριστεί το συνολικό κόστος πίστωσης στο 30% έως 50% του κεφαλαίου πίστωσης, που σημαίνει ότι το κόστος αποπληρωμής δεν θα υπερβαίνει αυτά τα ποσοστά. Ο καθορισμός των ανώτατων ορίων θα γίνεται με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης, μετά από γνωμοδότηση της Τράπεζας της Ελλάδος.

Ενημέρωση Οφειλέτη και Δωρεάν Συμβουλευτικές Υπηρεσίες

Καθιερώνεται η υποχρεωτική ενημέρωση του οφειλέτη σε περιπτώσεις καθυστέρησης πληρωμής δόσεων για τρεις συνεχόμενες περιόδους. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο καταναλωτής θα ενημερώνεται για τη δυνατότητα προσφυγής σε δωρεάν συμβουλευτικές υπηρεσίες από την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, καθώς και από Ενώσεις Καταναλωτών.

Αλλαγές στις Σύγχρονες Εξ Αποστάσεως Συναλλαγές και τα «Dark Patterns»

Αλλάζει το πλαίσιο για τις σύγχρονες εξ αποστάσεως συναλλαγές (apps, web banking), όπως η χορήγηση online δανείων, συμβάσεις χρηματοοικονομικών υπηρεσιών εξ αποστάσεως και ψηφιακές πιστωτικές κάρτες. Αυστηροποιούνται οι διατάξεις για τα «Dark Patterns», αθέμιτες πρακτικές που χειραγωγούν ή εξαπατούν τους καταναλωτές, όπως:

• Προεπιλεγμένες επιλογές («Συμφωνώ με την ασφάλεια του δανείου»)
• Κρυφές χρεώσεις («Δωρεάν για 30 ημέρες μετά αυτόματη χρέωση» με δυσανάγνωστα γράμματα)
• Ψευδής πίεση χρόνου («Η προσφορά ισχύει για 5 λεπτά»)

Ψηφιακό Κουμπί Υπαναχώρησης και Δεδομένα Υγείας

Στις ηλεκτρονικές συναλλαγές, εισάγεται το ψηφιακό κουμπί υπαναχώρησης για άμεση και απλή ακύρωση συμβάσεων που συνάφθηκαν εξ αποστάσεως. Η φιλοσοφία είναι «όσο εύκολα συνάπτεις, τόσο εύκολα αποχωρείς».

Επιπλέον, τίθεται ανώτατο όριο τα 15 έτη στη χρήση ογκολογικών δεδομένων σε ασφαλιστικές συμβάσεις με συμβάσεις πίστωσης, μετά τη λήξη της ιατρικής περίθαλψης. Θα υπάρξει διαπραγμάτευση του Υπουργείου Ανάπτυξης με τον Ιατρικό Σύλλογο και τον ασφαλιστικό κλάδο για τον καθορισμό του ορίου, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και την πρόγνωση βάσει του είδους του καρκίνου.