Κλιματική Κρίση: Η Επίδραση του Ελ Νίνιο στην Παγκόσμια Υπερθέρμανση και τα Ακραία Καιρικά Φαινόμενα

Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) παρουσίασε νέα, ανησυχητικά δεδομένα για την πορεία του πλανήτη. Η τρέχουσα παρουσία του φαινομένου Ελ Νίνιο στον Ειρηνικό Ωκεανό αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω την παγκόσμια θερμοκρασία, προσθέτοντας 0,1°C έως 0,2°C. Αυτή η αύξηση αναμένεται να διαμορφώσει εξαιρετικά θερμές συνθήκες για το υπόλοιπο του έτους και τουλάχιστον έως τις αρχές του 2027.

Οι παραπάνω εκτιμήσεις περιλαμβάνονται στην ετήσια έκθεση του οργανισμού του ΟΗΕ για το κλίμα, η οποία δημοσιοποιήθηκε τη Δευτέρα, παράλληλα με την έναρξη της διεθνούς διάσκεψης COP31 που διεξάγεται στην Τουρκία.

Οι Επιστημονικές Μετρήσεις της Υπερθέρμανσης και τα Σενάρια του ΟΗΕ

Το έτος 2026 διαγράφεται ως μία από τις θερμότερες χρονιές που έχουν καταγραφεί ποτέ. Μέχρι στιγμής, στο διάστημα Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου, η μέση παγκόσμια θερμοκρασία έχει παρουσιάσει αύξηση 1,47°C (2,65°F) σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.

Η Γενική Γραμματέας του WMO, Σελέστ Σαούλο, τόνισε ότι οι ανθρώπινες δραστηριότητες επιδεινώνουν τα υφιστάμενα καιρικά φαινόμενα. Το φαινόμενο Ελ Νίνιο, όπως επεσήμανε, λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής κινδύνων, ωθώντας τις κλιματικές συνθήκες στα όριά τους.

Επιπλέον, στοιχεία από την ευρωπαϊκή υπηρεσία Copernicus επιβεβαιώνουν ότι η αύξηση της θερμοκρασίας το 2026 πιθανόν να υπερβεί το όριο των 1,5°C πάνω από την προβιομηχανική εποχή. Το όριο αυτό είχε ήδη σημειωθεί το 2024, το οποίο αναδείχθηκε ως το θερμότερο έτος στην ιστορία. Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι αυτή η υπέρβαση μπορεί να παγιωθεί και σε μακροπρόθεσμη βάση, με δύο κύρια σενάρια:

• Ευνοϊκό σενάριο: Προβλέπει άνοδο της θερμοκρασίας κατά 1,8°C εντός του αιώνα. Αυτό το σενάριο απαιτεί δραστικότερες περικοπές στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σε σύγκριση με τις τρέχουσες δεσμεύσεις.

• Βασικό σενάριο: Με βάση τις υφιστάμενες εθνικές δεσμεύσεις, ο πλανήτης οδεύει προς υπερθέρμανση 2,6°C.

Το Ισχυρότερο Ελ Νίνιο και η Επιταχυνόμενη Άνοδος της Στάθμης των Ωκεανών

Σύμφωνα με αναλύσεις που παραθέτει το Bloomberg, το τρέχον Ελ Νίνιο χαρακτηρίζεται ως το ισχυρότερο που έχει καταγραφεί ποτέ. Ο WMO εκτιμά ότι το φαινόμενο θα διατηρηθεί έως τον Φεβρουάριο, προκαλώντας σημαντικές αποκλίσεις έως και 3,7°C στις θερμοκρασίες των υδάτων στο κεντρικό και ανατολικό τμήμα του Ισημερινού Ειρηνικού, σε αντίθεση με την ασήμαντη απόκλιση 0,2°C που σημειώθηκε τον Μάρτιο.

Αυτές οι συνθήκες επιταχύνουν τις επιπτώσεις στις θαλάσσιες περιοχές:

• Στάθμη της θάλασσας: Κατά την περίοδο 2017-2026, η μέση ετήσια άνοδος της στάθμης των ωκεανών ανήλθε σε 3,9 χιλιοστά, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τα 2,4 χιλιοστά που καταγράφονταν την περίοδο 1993-2002.

• Θερμότητα ωκεανών: Η συνεχής συσσώρευση θερμότητας στους ωκεανούς συμβάλλει στην θερμική διαστολή των υδάτων.

• Λιώσιμο πάγων: Τον Μάρτιο, ο θαλάσσιος πάγος της Αρκτικής παρουσίασε μία από τις δύο χαμηλότερες μέγιστες εκτάσεις στην ιστορία των μετρήσεων.

Επιπτώσεις στην Ενεργειακή Αγορά και Πρόοδος στα Συστήματα Έγκαιρης Προειδοποίησης

Οι ακραίες κλιματικές συνθήκη επηρέασαν ποικιλοτρόπως τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τη ζήτηση για ενέργεια κατά το 2025:

• Ευρώπη: Η παραγωγή ηλιακής ενέργειας παρουσίασε αύξηση, ξεπερνώντας τον μέσο όρο. Αντίθετα, η αιολική παραγωγή υποχώρησε, ενώ η ζήτηση για ηλεκτρικό ρεύμα, λόγω των θερμοκρασιών, παρέμεινε χαμηλότερη από το συνηθισμένο.

• Κεντρική και Νότια Αφρική: Οι περιορισμένες βροχοπτώσεις άσκησαν πίεση στην υδροηλεκτρική παραγωγή, την ίδια στιγμή που η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια παρουσίασε αύξηση.

Παράλληλα με αυτές τις προκλήσεις, καταγράφεται σημαντική πρόοδος στον τομέα της πρόληψης. Ο αριθμός των χωρών που διαθέτουν συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για κλιματικά φαινόμενα αυξήθηκε σε 136 το 2025, από μόλις 56 πριν από μία δεκαετία. Αυτή η εξέλιξη φέρνει την παγκόσμια κοινότητα πιο κοντά στην επίτευξη του στόχου του ΟΗΕ για πλήρη κάλυψη του παγκόσμιου πληθυσμού με τέτοια συστήματα μέχρι το τέλος του επόμενου έτους.