Κρίσιμη δίκη αύριο για την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων: Τα σενάρια που εξετάζονται

Περίπου 440.000 συνταξιούχοι περιμένουν με αγωνία την απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με το ύψος των κρατήσεων της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) και εάν αυτή η απόφαση θα ανοίξει τον δρόμο για τη διεκδίκηση αναδρομικών ποσών.

Της ΑΡΓΥΡΩΣ Κ. ΜΑΥΡΟΥΛΗ – ΠΗΓΗ: Realnews

Από την 1η Ιανουαρίου 2027, τα εισοδηματικά κλιμάκια της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) θα αυξηθούν κατά 2,8%. Αυτή η αναπροσαρμογή αποσκοπεί στο να μην επιβαρυνθούν περίπου 440.000 συνταξιούχοι με υψηλότερους συντελεστές παρακράτησης, εξαιτίας της ετήσιας αύξησης των συντάξεών τους. Η προσαρμογή των ορίων αποτελεί την πρώτη προσαρμογή για το νέο έτος, ενώ στις 4 Νοεμβρίου, μετά από δύο αναβολές, αναμένεται να εκδικαστεί στην ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου η προσφυγή που αφορά τον τρόπο υπολογισμού της εισφοράς. Η απόφαση αυτή είναι πιθανό να σηματοδοτήσει αλλαγές στις κρατήσεις και να δώσει τη δυνατότητα για διεκδίκηση αναδρομικών.

Σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης εξετάζονται διάφορα εναλλακτικά σενάρια. Αυτά θα αξιολογηθούν λαμβάνοντας υπόψη και την επικείμενη δικαστική απόφαση και περιλαμβάνουν πιθανές μειώσεις της ΕΑΣ κατά 30% ή 50%, αλλαγή της βάσης υπολογισμού της, ακόμη και την κατάργησή της στις επικουρικές συντάξεις.

Αναλυτικά τα ποσά

Με την προβλεπόμενη αναπροσαρμογή κατά 2,8%, το πρώτο όριο επιβολής της ΕΑΣ στις κύριες συντάξεις θα αυξηθεί από τα 1.468,01 ευρώ στα 1.509,11 ευρώ. Παρόμοια, τα υπόλοιπα κλιμάκια θα αναπροσαρμοστούν, ώστε η αύξηση των συντάξεων να μην οδηγεί αυτόματα τους δικαιούχους σε υψηλότερο συντελεστή παρακράτησης.

Ειδικότερα, από την 1η Ιανουαρίου 2027, η εισφορά 3% θα επιβάλλεται σε συντάξεις από 1.509,11 ευρώ και άνω. Το όριο για τον συντελεστή 6% θα ανέβει στα 1.832,49 ευρώ. Για τον συντελεστή 7%, το νέο όριο θα είναι 2.155,87 ευρώ, ενώ για το 9% θα φτάσει τα 2.479,25 ευρώ. Αντίστοιχα, το όριο για την εισφορά 10% θα αυξηθεί στα 2.802,64 ευρώ, για το 12% στα 3.126,01 ευρώ, για το 13% στα 3.449,39 ευρώ και για τον ανώτατο συντελεστή 14% στα 3.772,78 ευρώ.

Η τιμαριθμοποίηση είναι ιδιαίτερα σημαντική για όσους βρίσκονται κοντά στα όρια αλλαγής κλιμακίου, καθώς αποτρέπει την υπαγωγή τους σε υψηλότερο συντελεστή μόνο και μόνο λόγω της ετήσιας αύξησης.

Για παράδειγμα, ένας συνταξιούχος με κύρια σύνταξη 1.780 ευρώ και παρακράτηση ΕΑΣ 3% (δηλαδή 53,40 ευρώ μηνιαίως) θα δει τη σύνταξή του να αυξάνεται στα 1.829,84 ευρώ, εφόσον εφαρμοστεί αύξηση 2,8%.

Με τα αναπροσαρμοσμένα όρια, θα εξακολουθεί να υπάγεται στο κλιμάκιο του 3%, αντί να κινδυνεύει να μεταφερθεί σε υψηλότερη κλίμακα λόγω της αύξησης.

Ωστόσο, η διατήρηση του ίδιου συντελεστή δεν σημαίνει ότι το ποσό της κράτησης παραμένει αμετάβλητο. Στο παραπάνω παράδειγμα, η παρακράτηση θα αυξηθεί από 53,40 ευρώ σε περίπου 54,90 ευρώ, καθώς το ποσοστό εξακολουθεί να εφαρμόζεται στο συνολικό ποσό της σύνταξης.

Η κρίσιμη συνεδρίαση

Το ενδιαφέρον περίπου 440.000 συνταξιούχων στρέφεται στην ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, καθώς η απόφαση για τον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ θα κρίνει εάν δικαιούνται αναδρομικά ποσά από εισφορές που έχουν παρακρατηθεί τα προηγούμενα χρόνια. Η προσφυγή θα συζητηθεί ως πρότυπη δίκη, μετά από δύο αναβολές μέσα σε τέσσερις μήνες.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο καλείται να εξετάσει κατά πόσο είναι συνταγματικά αποδεκτή η επιβολή της ΕΑΣ στο σύνολο της σύνταξης και όχι μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το όριο κάθε κλιμακίου, μια πρακτική που μπορεί να προκαλεί δυσανάλογες επιβαρύνσεις.

Εάν κριθεί ότι ο σημερινός τρόπος υπολογισμού δεν είναι σύννομος, ενδέχεται να ανοίξει ο δρόμος για αλλαγές στις μηνιαίες κρατήσεις και για τη διεκδίκηση αναδρομικών. Αντίθετα, εάν κριθεί νόμιμος, η συγκεκριμένη απόφαση δεν θα δημιουργήσει δικαίωμα επιστροφής διαφορών λόγω μη κλιμακωτού υπολογισμού.

Ακόμη και σε περίπτωση ευνοϊκής απόφασης, πάντως, η καταβολή αναδρομικών δεν θα είναι αυτομάτως εξασφαλισμένη για όλους. Καθοριστικό ρόλο θα παίξουν το περιεχόμενο της απόφασης, οι προθεσμίες παραγραφής και οι προϋποθέσεις διεκδίκησης. Η δικαστική απόφαση εκτιμάται ότι θα εκδοθεί εντός του 2027.

Οι εναλλακτικές λύσεις

Παράλληλα με τη δικαστική εκκρεμότητα, στο υπουργείο Εργασίας διερευνώνται εναλλακτικές παρεμβάσεις για τον περιορισμό των κρατήσεων που επιβάλλονται στους συνταξιούχους. Στο τραπέζι βρίσκονται τέσσερις βασικές επιλογές, οι οποίες διαφέρουν ως προς το εύρος της ελάφρυνσης και το κόστος για το ασφαλιστικό σύστημα.

Κοινός παρονομαστής των σεναρίων είναι η ανάγκη περιορισμού των επιβαρύνσεων, με ταυτόχρονη διασφάλιση των εσόδων από την ΕΑΣ, τα οποία στηρίζουν τη χρηματοδότηση του ασφαλιστικού συστήματος.

Το πρώτο σενάριο προβλέπει μείωση των κρατήσεων της ΕΑΣ κατά 30%. Αυτό θα μπορούσε να εφαρμοστεί οριζόντια στους υφιστάμενους συντελεστές ή στα ποσά παρακράτησης, ανάλογα με την επιλεγείσα μορφή. Εάν η μείωση εφαρμοστεί στο τελικό ποσό της εισφοράς, ένας συνταξιούχος που σήμερα επιβαρύνεται με 100 ευρώ μηνιαίως, θα καταβάλλει 70 ευρώ, εξασφαλίζοντας ετήσιο όφελος 360 ευρώ.

Το δεύτερο σενάριο προβλέπει μεγαλύτερη μείωση, της τάξης του 50%. Σε αυτή την περίπτωση, μια σημερινή μηνιαία κράτηση 100 ευρώ θα περιοριστεί στα 50 ευρώ, με ετήσιο όφελος 600 ευρώ. Το σενάριο αυτό συνεπάγεται μεγαλύτερη ελάφρυνση για τους συνταξιούχους, αλλά και υψηλότερο κόστος για τον ασφαλιστικό προϋπολογισμό.

Το τρίτο σενάριο αφορά την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της εισφοράς, ώστε να μην επιβάλλεται στο σύνολο της σύνταξης, αλλά μόνο στο τμήμα που υπερβαίνει ένα συγκεκριμένο όριο. Μία από τις προτάσεις που εξετάστηκαν προβλέπει την εξαίρεση των πρώτων 1.400 ευρώ από τη βάση υπολογισμού της ΕΑΣ, με την εισφορά να επιβάλλεται αποκλειστικά στο υπερβάλλον ποσό. Σύμφωνα με ενδεικτικές εκτιμήσεις, μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να οδηγήσει σε ελαφρύνσεις περίπου 30 ευρώ μηνιαίως για συντάξεις από 1.450 έως 1.650 ευρώ, ενώ σε υψηλότερες συντάξεις το όφελος θα μπορούσε να ξεπεράσει ακόμη και τα 100 ευρώ τον μήνα.

Το τέταρτο σενάριο αφορά την πλήρη κατάργηση της ΕΑΣ στις επικουρικές συντάξεις. Αυτή η παρέμβαση θα μπορούσε να μειώσει τις συνολικές κρατήσεις για όσους λαμβάνουν τόσο κύρια όσο και επικουρική σύνταξη και επιβαρύνονται με εισφορά και στις δύο παροχές.