Λίνα Μενδώνη: «Η εγγραφή των Μινωικών Ανακτόρων στην UNESCO αποτελεί μια τεράστια εθνική επιτυχία»

Στο Μινωικό Ανακτορικό Κέντρο των Μαλίων ξεκίνησαν οι εορταστικές εκδηλώσεις στην Κρήτη, με αφορμή την εμβληματική εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, προέβη στην αποκάλυψη της πρώτης αναμνηστικής πινακίδας του διεθνούς οργανισμού, παρουσία διακεκριμένων προσκεκλημένων, όπως εκπροσώπων της Περιφέρειας Κρήτης, της τοπικής αυτοδιοίκησης, στελεχών του Υπουργείου Πολιτισμού και πλήθους κόσμου. Η εκδήλωση συνέπεσε χρονικά με την επίσημη παράδοση ενός έργου ζωτικής σημασίας για τον αρχαιολογικό χώρο: της αντιπλημμυρικής θωράκισης, προστασίας και συνολικής αναβάθμισης του ανακτόρου. Οι παρεμβάσεις αυτές θωρακίζουν τον χώρο από τα ακραία καιρικά φαινόμενα και τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, βελτιώνοντας παράλληλα κατά πολύ την εμπειρία των επισκεπτών.

Στον χαιρετισμό της, η Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε τον Ιούλιο του 2025 «ημερομηνία ορόσημο για την πατρίδα μας, την Κρήτη και τον ελληνικό πολιτισμό». Τόνισε, επιπλέον, ότι με την ένταξη των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, ο μινωικός πολιτισμός, ένας από τους πλέον λαμπρούς πολιτισμούς του προϊστορικού Αιγαίου, αποκτά την παγκόσμια αναγνώριση και καθιέρωση που του αξίζει. Τα μινωικά ανάκτορα δεν υπήρξαν μόνο διοικητικά και οικονομικά κέντρα, αλλά και εστίες πολιτισμού, τέχνης και τεχνολογικής καινοτομίας, αναδεικνύοντας ανεπτυγμένα συστήματα γραφής και διοίκησης, καθώς και ισχυρές εμπορικές σχέσεις με τους λαούς της Ανατολικής Μεσογείου. Η ανάδειξη του μινωικού πολιτισμού μας προσφέρει τη δυνατότητα να κατανοήσουμε βαθύτερα τις απαρχές του ευρωπαϊκού πολιτιστικού γίγνεσθαι, εδραιώνοντας την Κρήτη ως κοιτίδα πολιτισμού παγκόσμιας εμβέλειας.

Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά δεδομένα, το ανάκτορο στα Μάλια χρονολογείται περίπου μεταξύ 1900 και 1700 π.Χ. Θεωρείται, μάλιστα, πιθανό να προηγήθηκε χρονικά των ανακτόρων της Κνωσού και της Φαιστού. Η αποκάλυψη της πινακίδας της UNESCO στα Μάλια σηματοδοτεί την έναρξη μιας σειράς εκδηλώσεων που θα ακολουθήσουν στην Κνωσό και τη Ζώμινθο, αναδεικνύοντας τον ενιαίο χαρακτήρα της σειριακής εγγραφής των έξι μινωικών ανακτορικών κέντρων.

Η Υπουργός έκανε ειδική μνεία «στην ανάγκη προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής κρίσης». Υπογράμμισε ότι το Υπουργείο Πολιτισμού εργάζεται συστηματικά προς αυτή την κατεύθυνση από το 2019. Ο Πρωθυπουργός, έχοντας ιδιαίτερη ευαισθησία στα περιβαλλοντικά θέματα, έδωσε τις κατευθυντήριες οδηγίες για τη σύνταξη μιας εθνικής πολιτικής απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Σήμερα, η Ελλάδα ανήκει στις λίγες χώρες που διαθέτουν εθνική στρατηγική για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.

Αναφερόμενη στα Μάλια, η Λίνα Μενδώνη υπενθύμισε ότι «ο αρχαιολογικός χώρος είχε υποστεί σοβαρές φθορές από τα ακραία καιρικά φαινόμενα και τις πλημμύρες του 2019, γεγονός που κατέστησε αναγκαία την υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου έργου αντιπλημμυρικής προστασίας και αποκατάστασης». Εξέφρασε τις ευχαριστίες της στον προϊστάμενο της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων, Θέμη Βλαχούλη, και τους συνεργάτες του για την ωρίμαση και ολοκλήρωση του έργου, καθώς και στον Περιφερειάρχη Κρήτης, Σταύρο Αρναουτάκη, για τη διαρκή συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού. Σημείωσε, επίσης, ότι «αυτή τη στιγμή υλοποιούνται στην Κρήτη πολιτιστικά έργα συνολικού ύψους περίπου 100 εκατομμυρίων ευρώ».

Ιδιαίτερη μνεία έκανε η Υπουργός στη Διευθύντρια Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Έλενα Κουντούρη, και την ομάδα της για την προετοιμασία και την επιτυχή ολοκλήρωση του φακέλου υποψηφιότητας προς την UNESCO, μια προσπάθεια που, όπως ανέφερε, «αποτελούσε εθνικό σκοπό» για την Κρήτη και το Υπουργείο Πολιτισμού επί δεκαετίες. Κλείνοντας τον χαιρετισμό της, η Υπουργός υπογράμμισε ότι «η Κρήτη πρωτίστως, η Περιφέρεια και το Υπουργείο Πολιτισμού μπορούν να σεμνύνονται για μια τεράστια εθνική επιτυχία».

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη

Το έργο αντιπλημμυρικής προστασίας που παραδόθηκε στα Μάλια αποτελεί μία ολοκληρωμένη παρέμβαση συνολικού προϋπολογισμού 3,5 εκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτούμενη από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηρακλείου. Οι εργασίες περιέλαβαν την κατασκευή σύγχρονου αποστραγγιστικού δικτύου και έργων διευθέτησης ομβρίων υδάτων, με στόχο την αποτροπή φαινομένων κατολισθήσεων και πλημμυρών. Επίσης, αντικαταστάθηκαν τα παλαιά στεγάστρα προστασίας με νέες κατασκευές υψηλής ανθεκτικότητας. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν εργασίες στερέωσης και συντήρησης των αρχαίων δομών του ανακτόρου.

Το έργο συνοδεύτηκε και από σημαντικές παρεμβάσεις αναβάθμισης της επισκεψιμότητας του χώρου. Δημιουργήθηκαν νέες, ασφαλείς διαδρομές περιήγησης, οργανωμένοι χώροι στάσης και σύγχρονο ενημερωτικό υλικό. Ιδιαίτερη μέριμνα δόθηκε στην προσβασιμότητα, με την κατασκευή ειδικής ράμπας για την εξυπηρέτηση ατόμων με αναπηρία.

Το Ανάκτορο των Μαλίων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του μινωικού πολιτισμού και του προϊστορικού Αιγαίου. Η συστηματική αρχαιολογική έρευνα, που ξεκίνησε το 1915 σε συνεργασία με τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή, έχει φέρει στο φως σημαντικά ευρήματα που τεκμηριώνουν τη διαχρονική σημασία του χώρου.