Η Τουρκία και ο Γεμάτος Αγκάθια Δρόμος για τα F-35: Ελληνική Υπεροχή στο Αιγαίο το 2030

Ένας Τούρκος αναλυτής αποκαλύπτει την περίπλοκη πορεία της Τουρκίας για την απόκτηση μαχητικών F-35, διαψεύδοντας τις πρόσφατες φήμες για άμεση άρση των αμερικανικών κυρώσεων και πώληση των S-400 σε χώρα του Κόλπου. Όπως τονίζεται, η συμφωνία για το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα παραμένει σε αμφιβολία, και ακόμη κι αν επιλυθεί, η Τουρκία θα δυσκολευτεί να παραλάβει τα δύο πρώτα F-35 που έχει ήδη πληρώσει πριν από το 2030.

Τουρκία: Διαπραγματεύσεις για το μέλλον των S-400 – Αναζητούνται «λύσεις» μέσω συνομιλιών «με τρίτες χώρες»
Του Χρήστου Μαζανίτη

Η δημόσια συζήτηση σχετικά με την πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα παραγωγής και προμήθειας μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35 έχει αναζωπυρωθεί, τροφοδοτούμενη από διπλωματικούς ελιγμούς και δηλώσεις προθέσεων, κυρίως από την τουρκική πλευρά.

Ωστόσο, πίσω από την πολιτική ρητορική και τις προσδοκίες της Άγκυρας για μια ταχεία διευθέτηση, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Όπως ανέλυσε εκτενώς ο Τούρκος Εργκούν Κιρλικοβαλί, ειδικός σε αμυντικά θέματα, στο CNN Turk, ο δρόμος για την τουρκική Πολεμική Αεροπορία είναι εξαιρετικά μακρύς, γεμάτος τεχνικές παγίδες και γραφειοκρατικά εμπόδια. Ακόμη κι αν επιτευχθεί ο πολιτικός συμβιβασμός για το ρωσικό σύστημα αεράμυνας S-400, η Τουρκία, στην καλύτερη περίπτωση, θα μπορέσει να παραλάβει μόνο τα έξι αεροσκάφη της αρχικής της παραγγελίας, τα οποία παραμένουν δεσμευμένα σε αμερικανικό έδαφος.

Η διαδικασία τεχνικής επαναφοράς αυτών των αεροσκαφών σε πτήσιμη κατάσταση είναι εξαιρετικά σύνθετη και χρονοβόρα, τοποθετώντας την όποια παράδοση το νωρίτερο στο 2030. Την ίδια χρονική στιγμή, η Ελλάδα θα εισέρχεται δυναμικά στην εποχή της αεροπορικής υπεροχής stealth, υποδεχόμενη στην 117 Πτέρυγα Μάχης στην Ανδραβίδα τα πρώτα έξι υπερσύγχρονα F-35 της δικής της παραγγελίας.

Η Ψευδαίσθηση των S-400

Η ρίζα του προβλήματος για την Άγκυρα παραμένει η απόκτηση του ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S-400. Αυτή η απόφαση οδήγησε στην αποβολή της Τουρκίας από το διεθνές πρόγραμμα των F-35 το 2019 και την επιβολή κυρώσεων μέσω του νόμου CAATSA από το αμερικανικό Κογκρέσο. Παρά τις συστηματικές προσπάθειες της τουρκικής διπλωματίας να βρει μια «μαγική φόρμουλα» — όπως η μεταβίβαση του συστήματος σε τρίτη χώρα, η τοποθέτησή του σε καθεστώς αποθήκευσης υπό την εποπτεία των Ηνωμένων Πολιτειών ή η αδρανοποίησή του εντός νατοϊκού πλαισίου — το θεσμικό πλέγμα των ΗΠΑ παραμένει εξαιρετικά αυστηρό.

Όπως επισημαίνει ο Εργκούν Κιρλικοβαλί, ακόμη κι αν η πολιτική βούληση στην Ουάσινγκτον άλλαζε αύριο το πρωί και βρισκόταν η νομική διέξοδος για την άρση των κυρώσεων, η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα δεν μπορεί να γίνει αυτόματα.

Η Άγκυρα έχει διαγραφεί από την αλυσίδα εφοδιασμού και παραγωγής εξαρτημάτων, ενώ η γραμμή παραγωγής του αεροσκάφους είναι ήδη δεσμευμένη για τα επόμενα χρόνια από παραγγελίες συμμάχων χωρών. Συνεπώς, η συζήτηση για μια μεγάλη τουρκική παραγγελία εκατό αεροσκαφών, όπως προβλεπόταν αρχικά, ανήκει στο μακρινό παρελθόν. Το μόνο ρεαλιστικό σενάριο που εξετάζεται αφορά αποκλειστικά τα έξι αεροσκάφη F-35A Block 3F, τα οποία είχαν κατασκευαστεί για την Τουρκία, είχαν εξοφληθεί οικονομικά, αλλά δεν παραδόθηκαν ποτέ λόγω του αμερικανικού εμπάργκο.

Η Επίπονη Διαδικασία «Αφύπνισης»

Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα και αποκαλυπτικά σημεία της ανάλυσης του Τούρκου ειδικού στο CNN Turk αφορά την τεχνική κατάσταση στην οποία βρίσκονται σήμερα αυτά τα 6 μαχητικά. Τα συγκεκριμένα αεροσκάφη, μετά την απόφαση αναστολής των παραδόσεων, μεταφέρθηκαν στην αεροπορική βάση Edwards στις ΗΠΑ και τέθηκαν σε καθεστώς μακροχρόνιας αποθήκευσης και συντήρησης αδράνειας. Η αντίληψη ότι τα αεροσκάφη αυτά βρίσκονται έτοιμα σε ένα υπόστεγο και περιμένουν απλώς να μπει ο πιλότος και να τα πετάξει στην Τουρκία συνιστά μια πλήρη ψευδαίσθηση.

Η διαδικασία επαναφοράς ενός μαχητικού stealth 5ης γενιάς από καθεστώς μακράς αποθήκευσης σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα — η λεγόμενη διαδικασία «αφύπνισης» — είναι μια εξαιρετικά επίπονη, εξειδικευμένη και χρονοβόρα τεχνική πρόκληση. Τα αεροσκάφη αυτά βρίσκονται ακινητοποιημένα για χρόνια, γεγονός που απαιτεί την πλήρη αποσυναρμολόγηση και τον επανέλεγχο κρίσιμων δομικών και μηχανικών συστημάτων πριν δοθεί οποιαδήποτε έγκριση πτησιμότητας.

Οι Αναβαθμίσεις

Η διαδικασία αφύπνισης των 6 καθηλωμένων F-35 περιλαμβάνει μια σειρά από αυστηρά καθορισμένα στάδια:

• Πρώτον, απαιτείται εκτεταμένος και ενδελεχής έλεγχος στους κινητήρες F135 της Pratt & Whitney. Οι κινητήρες πρέπει να αφαιρεθούν, να αποσυναρμολογηθούν σε ειδικά διαμορφωμένα εργαστήρια, να ελεγχθούν για τυχόν διαβρώσεις ή αλλοιώσεις λόγω της παρατεταμένης ακινησίας και να υποβληθούν σε εξαντλητικές δοκιμές στη συσκευή δοκιμών εδάφους.
• Δεύτερον, επιβάλλεται η πλήρης αντικατάσταση όλων των υγρών του αεροσκάφους, συμπεριλαμβανομένων των υδραυλικών υγρών, των ψυκτικών μέσων των ηλεκτρονικών συστημάτων και των καυσίμων, καθώς και η ολική αλλαγή των φίλτρων.
• Τρίτον, πραγματοποιείται μικροσκοπική εξέταση των στεγανοποιητικών υλικών, των ελαστικών συνδέσμων και των τσιμουχών σε ολόκληρο το σκάφος. Η πολυετής ακινησία προκαλεί φθορές και κινδύνους σκλήρυνσης ή ρωγμών στα συνθετικά υλικά, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε καταστροφικές διαρροές υπό τις ακραίες πιέσεις και θερμοκρασές της υπερηχητικής πτήσης.
• Τέταρτον, ιδιαίτερα απαιτητική είναι η επιθεώρηση και η πιθανή αποκατάσταση της ειδικής επικάλυψης χαμηλής παρατηρησιμότητας (RAM – Radar Absorbent Material). Η stealth επικάλυψη των F-35 είναι ευαίσθητη στις περιβαλλοντικές συνθήκες και απαιτεί συνεχή συντήρηση. Μετά από χρόνια αποθήκευσης, το εξωτερικό στρώμα πρέπει να σαρωθεί με ειδικά λέιζερ και να αποκατασταθεί πλήρως, προκειμένου το αεροσκάφος να διατηρήσει το ίχνος ραντάρ που το χαρακτηρίζει.
• Πέμπτον, και ίσως το πιο χρονοβόρο κομμάτι, είναι η αναβάθμιση των ηλεκτρονικών συστημάτων και του λογισμικού. Τα έξι τουρκικά αεροσκάφη κατασκευάστηκαν με παλαιότερες εκδόσεις λογισμικού και αρχιτεκτονικής υπολογιστών. Για να μπορέσουν να πετάξουν στο σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον, πρέπει να αναβαθμιστούν στο νεότερο πρότυπο Hardware και Software (όπως το Technology Refresh 3 και το Block 4). Αυτή η διαδικασία αντικατάστασης κεντρικών επεξεργαστών και επαναπρογραμματισμού των συστημάτων μάχης είναι εξαιρετικά πολύπλοκη και ούτε οι Αμερικανοί έχουν προκρίνει κάτι τέτοιο για τα δικά τους, πρώτης γενιάς.

Το Χρονοδιάγραμμα

Ο συνδυασμός των πολιτικών καθυστερήσεων, της τεχνικής διαδικασίας αφύπνισης, των δοκιμαστικών πτήσεων και της επανεκπαίδευσης του προσωπικού μεταθέτει την όποια πιθανή παράδοση αυτών των μόλις 6 αεροσκαφών στην Τουρκία το νωρίτερο για το 2030.

Η Ελληνική Υπεροχή

Η χρονική συγκυρία του 2030 αποκαλύπτει μια εντυπωσιακή ανατροπή στις αεροπορικές ισορροπίες της Ανατολικής Μεσογείου. Τον ίδιο χρόνο που η Τουρκία θα παλεύει — στην καλύτερη των περιπτώσεων — να εντάξει στη δύναμή της τα πρώτα έξι «αφυπνισμένα» F-35 πρώτης γενιάς, η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία θα εισέρχεται με πλήρη βηματισμό στην εποχή των μαχητικών πέμπτης γενιάς, στην τέταρτη και πιο φονική τους έκδοση.

Η Ελλάδα έχει ήδη τροχοδρομήσει με απόλυτη συνέπεια το δικό της πρόγραμμα απόκτησης των F-35. Βάσει του εγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος, το 2030 η Ελλάδα θα υποδέχεται στην 117 Πτέρυγα Μάχης στην Ανδραβίδα τα πρώτα 6 αεροσκάφη F-35A από την αρχική παραγγελία των συνολικά 20 μαχητικών. Η αεροπορική βάση της Ανδραβίδας μετασχηματίζεται ήδη σε ένα υπερσύγχρονο κέντρο αεροπορικών επιχειρήσεων, με την κατασκευή υποδομών υψηλής ασφαλείας, ειδικών υποστέγων συντήρησης και προηγμένων εξομοιωτών πτήσης.

Τα ελληνικά F-35 θα παραδοθούν απευθείας στην πλέον προηγμένη διαμόρφωση Block 4, εξοπλισμένα με τα τελευταίας τεχνολογίας συστήματα ραντάρ AESA, εξελιγμένα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και τη δυνατότητα μεταφοράς των πλέον σύγχρονων όπλων αέρος-αέρος και αέρος-επιφανείας.

Η διαφορά αυτή δεν είναι μόνο αριθμητική αλλά κυρίως ποιοτική: η Ελλάδα θα παραλάβει ολοκαίνουρια αεροσκάφη τελευταίας τεχνολογικής κοπής, με πλήρως εκπαιδευμένους πιλότους και τεχνικούς, ενταγμένα σε ένα σύγχρονο δίκτυο διοίκησης και ελέγχου.

Η Πραγματικότητα στο Αιγαίο

Η νηφάλια ανάλυση των τεχνικών δεδομένων καταρρίπτει τους επικοινωνιακούς μύθους περί ταχείας επιστροφής της Τουρκίας στους ουρανούς της περιοχής με F-35. Ακόμη κι αν ξεπεραστεί το ανυπέρβλητο μέχρι στιγμής πολιτικό εμπόδιο των S-400, η τουρκική Πολεμική Αεροπορία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια τεχνική και επιχειρησιακή υστέρηση που δεν μπορεί να γεφυρωθεί εύκολα. Η διαδικασία αφύπνισης των έξι αποθηκευμένων F-35 απαιτεί χρόνο, πόρους και αυστηρή αμερικανική εποπτεία.

Μέχρι το 2030, όταν η Άγκυρα θα προσπαθεί να καταστήσει επιχειρησιακά τα πρώτα έξι αεροσκάφη της, η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία θα διαθέτει ήδη στην Ανδραβίδα μια πλήρως συγκροτημένη Μοίρα stealth μαχητικών Block 4, η οποία σε συνδυασμό με τα 24 μαχητικά Rafale F3R και τα 120 (82 + 38) αναβαθμισμένα F-16 Viper θα σφραγίσει την αεροπορική υπεροχή της Ελλάδας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο για τις επόμενες δεκαετίες.