Αλλαγές στη Διαχείριση Αιγιαλού και Παραλίας: Έλεγχοι με Drones, Νέες Διαδικασίες Οριοθέτησης και Παραχωρήσεις

e-conomia.gr

Νέες τεχνολογίες, όπως drones και δορυφορικές λήψεις, θα ενισχύσουν τους ελέγχους σε εκτεταμένες παράκτιες περιοχές, ενώ απλοποιούνται οι διαδικασίες οριοθέτησης αιγιαλού, παραλίας και παλαιού αιγιαλού. Παράλληλα, θεσπίζονται νέοι κανόνες για τις παραχωρήσεις απλής χρήσης σε επιχειρήσεις, Δήμους και σωματεία, με στόχο την επιτάχυνση και απλοποίηση των διαδικασιών. Οι αλλαγές αυτές στοχεύουν στην αντιμετώπιση πρακτικών ζητημάτων που ανέκυψαν κατά την εφαρμογή του ισχύοντος πλαισίου, ενισχύοντας τη λειτουργικότητα και την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης.

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Κωνσταντίνος Καρατσώλης, Δικηγόρος, Δρ στο Δίκαιο Περιβάλλοντος και Πολεοδομίας, της δικηγορικής εταιρίας «DTK Law Firm», οι νέες ρυθμίσεις επικεντρώνονται στην επιτάχυνση των διαδικασιών οριοθέτησης και παραχώρησης, στην αξιοποίηση της τεχνολογίας για αποτελεσματικότερους ελέγχους και στην επίλυση ειδικών πρακτικών θεμάτων. «Πρόκειται, συνεπώς, για στοχευμένες βελτιώσεις, που ενισχύουν τη λειτουργικότητα του υφιστάμενου πλαισίου, χωρίς να μεταβάλλουν τον βασικό προσανατολισμό του ως προς την προστασία και τη βιώσιμη διαχείριση του αιγιαλού και της παραλίας», αναφέρει.

Οι τροποποιήσεις και συμπληρώσεις στον νόμο 5092/2024 κατέστησαν δυνατές μέσω του «πολυνόμου» για τα μέτρα στήριξης, ο οποίος ψηφίστηκε πρόσφατα στη Βουλή, δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ (ν. 5313/2026, Α’ 106) και τίθεται άμεσα σε ισχύ.

Έλεγχοι με Drones και Τηλεπισκόπηση

Θεσμοθετείται η τεκμηρίωση παραβάσεων στον αιγιαλό και την παραλία με τη χρήση drones, τηλεπισκόπησης και δορυφορικών λήψεων. Αυτό διευρύνει το πεδίο των ελέγχων με απομακρυσμένα μέσα, συμπληρωματικά προς τις επιτόπιες αυτοψίες. Τα αρμόδια ελεγκτικά όργανα μπορούν πλέον να συντάσσουν πόρισμα με βάση επαρκή φωτογραφική τεκμηρίωση από απόσταση, χωρίς να απαιτείται υποχρεωτικά αυτοψία. Το πόρισμα επιδίδεται στον φερόμενο ως παραβάτη.

«Η σημαντικότερη καινοτομία είναι ότι, όταν η παράβαση τεκμηριώνεται επαρκώς με τα τεχνολογικά μέσα εξ αποστάσεως, δεν απαιτείται πλέον η διενέργεια επιτόπιας αυτοψίας, γεγονός που αναμένεται να επιταχύνει αισθητά τους ελέγχους ιδίως σε εκτεταμένες παράκτιες περιοχές», τονίζει ο κ. Καρατσώλης. Η αλλαγή αυτή αφορά πολίτες, επιχειρηματίες και παραχωρησιούχους, με στόχο την επιτάχυνση των ελέγχων, ιδιαίτερα σε μεγάλες παραλίες και περιοχές με πολλές παραχωρήσεις.

Νέα Διαδικασία Οριοθέτησης για Ταχύτητα και Απλότητα

Η διοικητική διαδικασία οριοθέτησης αιγιαλού, παραλίας και παλαιού αιγιαλού αναδιαμορφώνεται προς την κατεύθυνση της επιτάχυνσης και της απλοποίησης των αποφάσεων. Η διαδικασία αυτή είναι κρίσιμη για πολίτες, ιδιοκτήτες, επενδυτές και επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε παράκτιες ζώνες, καθώς αποτελεί προϋπόθεση για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και τη νόμιμη αξιοποίηση ακινήτων και παραχωρήσεων.

Ο καθορισμός των ορίων διενεργείται από Επιτροπή σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας, με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Στην Επιτροπή συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο προϊστάμενος της Κτηματικής Υπηρεσίας, μηχανικός, εκπρόσωπος της Λιμενικής Αρχής, γεωλόγος και υπάλληλος της αρμόδιας Διεύθυνσης Χωροταξίας και Περιβάλλοντος. Για την επιτάχυνση εξετάσεων, προβλέπεται η δυνατότητα σύστασης και δεύτερης επιτροπής.

«Για την οριοθέτηση χρησιμοποιούνται τα ορθοφωτογραφικά υπόβαθρα του Ελληνικού Κτηματολογίου, ώστε οι αποφάσεις να στηρίζονται σε κοινό σύστημα αναφοράς. Η ίδια διαδικασία εφαρμόζεται και στον επανακαθορισμό, όταν υπάρχει σφάλμα ή όταν η ακτογραμμή μεταβάλλεται από νόμιμα τεχνικά έργα ή φυσικά αίτια», εξηγεί ο κ. Καρατσώλης.

Επιπλέον, προβλέπεται ξεχωριστή διαδικασία για τον καθορισμό όχθης, παλαιάς όχθης και παρόχθιας ζώνης, με συμμετοχή υδραυλικού μηχανικού στην αρμόδια επιτροπή. Σε προστατευόμενες περιοχές, προβλέπεται η συμμετοχή εκπροσώπου του ΟΦΥΠΕΚΑ και του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Οι αποφάσεις μπορούν να προσβληθούν με ενδικοφανή προσφυγή και, στη συνέχεια, με αίτηση ακύρωσης στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ενώ οι οριστικοποιημένες αποφάσεις δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και στην ιστοσελίδα του υπουργείου Οικονομικών.

Νέοι Κανόνες για Παραχωρήσεις σε Επιχειρήσεις, Δήμους και Σωματεία

Το πλαίσιο για την απλή χρήση αιγιαλού και παραλίας προσαρμόζεται, αφορώντας ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, camping, καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, ναυταθλητικά σωματεία, Δήμους και Δημοτικές Ανώνυμες Εταιρείες.

Η κύρια αλλαγή αφορά τους όμορες επιχειρήσεις και τα ναυταθλητικά σωματεία, οι οποίοι εξακολουθούν να λαμβάνουν παραχώρηση χωρίς ηλεκτρονική πλειοδοτική διαδικασία ή δημοπρασία. Η σύμβαση έχει διάρκεια από ένα έως τρία έτη με την αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία, εφόσον η επιχείρηση ή το σωματείο λειτουργεί νόμιμα σε χώρο όμορο του αιτούμενου τμήματος.

Στο ίδιο καθεστώς εντάσσονται πλέον και οι δήμοι και οι δημοτικές ανώνυμες εταιρείες, οι οποίοι μπορούν να λαμβάνουν παραχώρηση απλής χρήσης για διάστημα ενός έως τριών ετών, χωρίς δημοπρασία. Ωστόσο, τίθεται όριο έως τρία τμήματα αιγιαλού και παραλίας για τον ίδιο Δήμο ή Δημοτική Εταιρεία, ενώ απαγορεύεται η περαιτέρω παραχώρησή τους σε τρίτους.

Μια νέα πρόβλεψη είναι η προσωρινή παραχώρηση απλής χρήσης για επιχειρήσεις και σωματεία που έχουν υποβάλει εμπρόθεσμα αίτηση και η εξέτασή της εκκρεμεί. «Η προσωρινή παραχώρηση χορηγείται με συμπληρωματική έντυπη αίτηση, μετά την παρέλευση τουλάχιστον δέκα ημερών από την αρχική αίτηση, και ισχύει μέχρι την υπογραφή της σύμβασης», εξηγεί ο κ. Καρατσώλης. Για την εξέταση της αίτησης απαιτείται παράβολο ίσο με το πρόστιμο για αυθαίρετη κατάληψη. Εάν η αρχική αίτηση εγκριθεί, το ποσό επιστρέφεται μέσω συμψηφισμού με το αντάλλαγμα, ενώ σε περίπτωση απόρριψης, καταπίπτει υπέρ του Δημοσίου.

Μεταβατικό Καθεστώς για το 2026 και Αυθαίρετες Καταλήψεις

Για τη θερινή περίοδο του 2026, ισχύει μεταβατικό καθεστώς στις παραχωρήσεις απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας. Επιχειρήσεις και ναυταθλητικά σωματεία που είχαν παραχώρηση το 2025 και υπέβαλαν εμπρόθεσμα νέα αίτηση για το ίδιο τμήμα, μπορούν να συνεχίσουν νόμιμα τη δραστηριότητά τους έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, ακόμη και πριν ολοκληρωθεί η εξέταση του φακέλου τους.

Η διάταξη αφορά όμορες επιχειρήσεις (ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, camping, καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος) και ναυταθλητικά σωματεία, και απαιτείται υπεύθυνη δήλωση για την τήρηση των νόμιμων προϋποθέσεων, καθώς και καταβολή προσωρινού ανταλλάγματος ίσου με το ετήσιο αντάλλαγμα της προηγούμενης σύμβασης. Το ποσό συμψηφίζεται με το συνολικό αντάλλαγμα εάν συναφθεί νέα σύμβαση. Σε περίπτωση αναληθούς δήλωσης, επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το τετραπλάσιο του προηγούμενου ετήσιου ανταλλάγματος και αποκλεισμός πέντε ετών από κάθε διαδικασία παραχώρησης.

Επιπλέον, επιχειρήσεις ή σωματεία που είχαν κυρώσεις για αυθαίρετη κατάληψη αιγιαλού ή παραλίας, μπορούν το 2026 να υποβάλουν νέα αίτηση, εφόσον εξοφλήσουν πλήρως το πρόστιμο. Οι παλαιοί αποκλεισμοί παύουν να ισχύουν για τις συμβάσεις του 2026, αλλά σε περίπτωση νέας παράβασης, εφαρμόζονται αυστηρότερες κυρώσεις υποτροπής, που κυμαίνονται από αναστολή λειτουργίας δέκα ημερών έως δεκαετή αποκλεισμό από παραχωρήσεις και διπλασιασμό του προστίμου.

Ειδική Ρύθμιση για Επιχειρήσεις Πληττόμενες από την Κακοκαιρία Daniel

Θεσμοθετήθηκε ειδικό καθεστώς για φυσικά και νομικά πρόσωπα, καθώς και οντότητες που επλήγησαν από την κακοκαιρία Daniel και εμπίπτουν στις σχετικές διατάξεις στήριξης. «Οι δικαιούχοι μπορούν να συμμετέχουν ξανά στις διαδικασίες παραχώρησης αιγιαλού και παραλίας, ακόμη και αν στο παρελθόν τους είχαν επιβληθεί διοικητικές κυρώσεις που οδηγούσαν σε αποκλεισμό από μελλοντικές παραχωρήσεις», εξηγεί ο κ. Καρατσώλης.

Με τη ρύθμιση, οι κυρώσεις αποκλεισμού που είχαν ήδη επιβληθεί παύουν να ισχύουν, ακόμα και αν προηγήθηκαν της νέας διάταξης. Ειδικά για το 2026, οι αιτήσεις παραχώρησης μπορούν να υποβάλλονται οποτεδήποτε στις αρμόδιες Κτηματικές Υπηρεσίες, σε έντυπη μορφή.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ