Το Ψηφιακό Ευρώ: Απορρήτο Συναλλαγών Ακόμα και από την Εφορία, Σύμφωνα με το Σχέδιο της ΕΚΤ

Οι συναλλαγές με το ψηφιακό ευρώ θα παραμένουν απόρρητες, ακόμα και από τις φορολογικές αρχές, όπως διαφαίνεται από το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), το οποίο βρίσκεται στην τελική φάση ανάπτυξης. Παρά τις επιφυλάξεις και τις αντιδράσεις από εμπορικές τράπεζες, που εκφράζουν ανησυχίες για τον ανταγωνισμό και πιθανές απώλειες προμηθειών, η ΕΚΤ προχωράει στο εγχείρημα.

Σύμφωνα με την έκθεση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, το ψηφιακό ευρώ «θα εισαγάγει νέες δυνατότητες χρήσης, όπως οι εκτός σύνδεσης (offline) πληρωμές».

Με την υιοθέτηση του αντίστοιχου κανονισμού, κάθε πολίτης θα έχει τη δυνατότητα να ανοίξει έναν λογαριασμό ψηφιακού ευρώ απευθείας στην Τράπεζα της Ελλάδος, παρακάμπτοντας τις εμπορικές τράπεζες. Αυτός ο λογαριασμός θα μπορεί να τροφοδοτείται με ένα ποσό έως 3.000 ευρώ, το οποίο θα μπορεί να χρησιμοποιείται ισοδύναμα με μετρητά. Η «οροφή» των 3.000 ευρώ θα ισχύει διαρκώς. Αυτό σημαίνει ότι αν κάποιος δαπανήσει 500 ευρώ από τα 3.000, θα μπορεί να προσθέσει άλλα 500 ευρώ, εφόσον επιθυμεί, για να φτάσει ξανά στο ανώτατο όριο.

Το άνοιγμα λογαριασμού στην Τράπεζα της Ελλάδος θα είναι δωρεάν, χωρίς προμήθειες στις συναλλαγές. Το ποσό που θα υπάρχει στον λογαριασμό δεν θα παράγει τόκο, ενώ δεν θα επιβάλλονται χρεώσεις ούτε για το άνοιγμα, ούτε για το κλείσιμο του λογαριασμού. Η τροφοδότηση των λογαριασμών δεν θα γίνεται μέσω των ταμείων της Τράπεζας της Ελλάδος, αλλά μέσω εξειδικευμένων παρόχων (providers). Αυτοί θα είναι ιδιωτικές διεθνείς πλατφόρμες με υψηλή τεχνογνωσία στις ψηφιακές συναλλαγές, οι οποίες θα επιλέγονται μέσω ανοιχτών διαγωνιστικών διαδικασιών.

Απόρρητες Πληρωμές, Όπως τα Μετρητά

Το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο που λειτουργούν και τα φυσικά μετρητά. Όπως ακριβώς σήμερα ο ένας πολίτης πληρώνει τον άλλον με μετρητά (π.χ. 200, 1.000 ή 3.000 ευρώ) χωρίς να παρακολουθείται η συναλλαγή από τρίτους, έτσι ακριβώς αναμένεται να λειτουργεί και το ψηφιακό ευρώ. Σύμφωνα με το τρέχον σχέδιο:

• Ο κάτοχος ενός λογαριασμού Ψηφιακού Ευρώ στην Τράπεζα της Ελλάδος θα μπορεί να μεταφέρει χρήματα σε άλλο φυσικό πρόσωπο που διαθέτει επίσης «πορτοφόλι» στην Τράπεζα της Ελλάδος. Επίσης, θα μπορεί να πραγματοποιεί πληρωμές για αγορές αγαθών ή παροχή υπηρεσιών, όπως ακριβώς θα έκανε με μετρητά ή μέσω POS.
• Η εκτέλεση της πληρωμής θα είναι άμεση, με το ποσό να εμφανίζεται αμέσως στον λογαριασμό του αποδέκτη, χωρίς καμία προμήθεια για κανέναν από τους δύο εμπλεκόμενους.
• Οι πληρωμές μέσω του Ψηφιακού Ευρώ θα χαρακτηρίζονται από πλήρες απόρρητο. Κάθε μεταφορά χρημάτων θα είναι γνωστή μόνο στον αποστολέα και τον αποδέκτη, αποκλείοντας κάθε τρίτο, συμπεριλαμβανομένων των providers, της Τράπεζας της Ελλάδος, αλλά και της εφορίας.

Μια κρίσιμη παράμετρος, που αναμένεται να συμβάλει στην ευρεία υιοθέτηση του ψηφιακού ευρώ και προκαλεί ανησυχία στις τράπεζες, είναι η αδυναμία πρόσβασης της ΑΑΔΕ στην πλατφόρμα. Αυτό, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα πραγματοποίησης συναλλαγών εκτός σύνδεσης στο διαδίκτυο (offline), διασφαλίζει ότι τα ποσά που μεταφέρονται μεταξύ φυσικών ή νομικών προσώπων θα είναι γνωστά αποκλειστικά στους άμεσα εμπλεκόμενους.

Τα Βήματα προς την Εφαρμογή

Σύμφωνα με την έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος, τα βασικά βήματα μέχρι την ένταξη του ψηφιακού ευρώ στην καθημερινότητα των πολιτών είναι τα ακόλουθα:

• Πιλοτική Άσκηση (Σεπτέμβριος 2027 – Σεπτέμβριος 2028): Εφόσον η σχετική νομοθετική δέσμη υιοθετηθεί έως το τέλος του 2026, προβλέπεται η διεξαγωγή μιας 12μηνης πιλοτικής άσκησης. Κατά τη διάρκεια αυτής, επιλεγμένοι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών θα συνεργαστούν με το Ευρωσύστημα για τη δοκιμασία της τεχνικής, λειτουργικής και επιχειρησιακής ετοιμότητας του συστήματος σε ελεγχόμενο περιβάλλον.
• Ενδεχόμενη Έκδοση Ψηφιακού Ευρώ (2029 και μετά): Οι τελικές αποφάσεις για την επίσημη κυκλοφορία του ψηφιακού ευρώ θα ληφθούν από τα αρμόδια όργανα που θα προβλέπονται από τη νομοθεσία, εφόσον αυτή τεθεί σε ισχύ. Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ θα λάβει την τελική απόφαση για την έκδοση μόνο μετά την έναρξη ισχύος της σχετικής νομοθεσίας.

Το ψηφιακό ευρώ, με την ενσωμάτωσή του στην οικονομία, αναμένεται να αποτελέσει ένα σύγχρονο μέσο πληρωμής, σχεδιασμένο να καλύπτει τις ανάγκες όλων των Ευρωπαίων πολιτών στην ψηφιακή εποχή, προσφέροντας ταυτόχρονα:

• Προσβασιμότητα σε όλους τους πολίτες της ζώνης του ευρώ, με ίσους όρους απόκτησης και χρήσης.
• Καθολική αποδοχή για πληρωμές σε όλη τη ζώνη του ευρώ και, υπό σαφείς προϋποθέσεις, και σε άλλες χώρες, εντός ή εκτός ΕΕ.
• Αξιοποίηση στο μέγιστο βαθμό των υφιστάμενων υποδομών και τεχνικών προτύπων για την αποδοχή και τον διακανονισμό, ελαχιστοποιώντας το κόστος προσαρμογής της αγοράς.
• Ενίσχυση του ανταγωνισμού στο ευρωπαϊκό τοπίο πληρωμών, μειώνοντας παράλληλα την εξάρτηση από μη ευρωπαϊκούς παρόχους.
• Νέες δυνατότητες χρήσης, όπως οι εκτός σύνδεσης (offline) πληρωμές.
• Κίνητρο στις τράπεζες και τους λοιπούς παρόχους υπηρεσιών πληρωμών να αναπτύξουν καινοτόμα προϊόντα σε συνδυασμό με το ψηφιακό ευρώ.
• Λειτουργία με τα αυστηρότερα πρότυπα ασφάλειας και σε πλαίσιο που προστατεύει τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών.

Η σημασία του ψηφιακού ευρώ για το μέλλον της Ευρώπης είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς ενισχύει τη νομισματική κυριαρχία στη ζώνη του ευρώ και την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού χώρου πληρωμών. Προσφέρει μια αξιόπιστη δημόσια εναλλακτική λύση έναντι των ιδιωτικών μέσων πληρωμών, στηρίζοντας την καινοτομία. Παράλληλα, συμβάλλει στην χρηματοοικονομική ένταξη, δίνοντας τη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες να συμμετέχουν ενεργά στην ψηφιακή οικονομία.