Η Καβάλα: Σταυροδρόμι Ειρήνης και Συνεργασίας για την Ανατολική Μεσόγειο – Το 5ο Διεθνές Θερινό Σχολείο

Η στρατηγική γεωγραφική θέση της Καβάλας, ως φυσικό σταυροδρόμι μεταξύ Ανατολικής Μακεδονίας, Θράκης, Βαλκανίων και Ανατολικής Μεσογείου, θέτει τις βάσεις για έναν ουσιαστικό διεθνή διάλογο, εστιάζοντας στις σχέσεις καλής γειτονίας, τη συμφιλίωση, την ειρήνη και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή. Σε αυτό το πνεύμα, από τις 24 έως τις 28 Αυγούστου, η πόλη φιλοξενεί το 5ο Διεθνές Θερινό Σχολείο Καβάλας (5th Kavala International Summer School), με κεντρικό άξονα τη θεματική «Γεωπολιτική, Συμφιλίωση και Σχέσεις Καλής Γειτονίας στην Ανατολική Μεσόγειο».

Η φετινή διοργάνωση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις σχέσεις Ελλάδας, Τουρκίας και Κύπρου, καθώς και σε ευρύτερα θέματα που αφορούν την ασφάλεια, τη γεωπολιτική, τη διπλωματία και την οικοδόμηση σχέσεων αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Ακαδημαϊκοί, ερευνητές, διπλωμάτες, επαγγελματίες και φοιτητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό προσκαλούνται να ανταλλάξουν απόψεις και να εξερευνήσουν διαφορετικές προσεγγίσεις, με στόχο ο διάλογος να λειτουργήσει ως καταλύτης για την κατανόηση και την περιφερειακή συνεργασία.

Το 5ο Διεθνές Θερινό Σχολείο Καβάλας, που φέτος θα διεξαχθεί στο ιστορικό και εμβληματικό κτίριο της Μεγάλης Λέσχης, συνδιοργανώνεται από το Αμερικανικό Πανεπιστήμιο ΑΝΑΤΟΛΙΑ (ΝΠΠΕ), το Ινστιτούτο Εξωτερικών Υποθέσεων (Foreign Affairs Institute – FAINST) και το γερμανικό πανεπιστήμιο Friedrich Schiller University of Jena. Οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν στην αγγλική γλώσσα και απευθύνονται κυρίως σε προχωρημένους προπτυχιακούς φοιτητές, μεταπτυχιακούς, υποψήφιους διδάκτορες, καθώς και επαγγελματίες από τους τομείς της πολιτικής επιστήμης, των διεθνών σχέσεων, της νομικής, της ιστορίας και της διπλωματίας.

«Στόχος μας είναι να προσεγγίζουμε σύνθετα και απαιτητικά ζητήματα εξωτερικής πολιτικής μέσω μιας ήπιας, γόνιμης διαδικασίας διαλόγου και επικοινωνίας», δηλώνει ο Θεόδωρος Θεοδώρου, Πληρεξούσιος Υπουργός Α’ ε.τ. και ανώτερος σύμβουλος του Ινστιτούτου Εξωτερικών Υποθέσεων.

Όπως εξηγεί, η φετινή διοργάνωση εστιάζει ιδιαίτερα στις σχέσεις Ελλάδας, Τουρκίας και Κύπρου, καθώς οι τρεις αυτές χώρες, σύμφωνα με την προσέγγιση που αναπτύσσεται στο 5th Kavala International Summer School, μπορούν να διαμορφώσουν ένα «τρίγωνο σταθερότητας» για την ευρύτερη περιοχή. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στον τουρισμό, όχι μόνο ως οικονομική δραστηριότητα, αλλά και ως μορφή ήπιας πολιτικής και ως μέσο επικοινωνίας μεταξύ ανθρώπων και πολιτισμών.

Η επιλογή της Καβάλας ως τόπου διεξαγωγής συνδέεται άμεσα με τη γεωπολιτική και γεωγραφική της σημασία. «Η βόρεια Ελλάδα είχε πάντα έναν κεντρικό ρόλο στη σύνδεση Ανατολής και Δύσης, ενώ η Καβάλα αποτελεί ένα κομβικό σημείο με άμεση πρόσβαση στη θάλασσα και την ευρύτερη περιοχή. Η πόλη είναι στρατηγικής σημασίας, με κάθετους άξονες να διέρχονται από αυτήν και εύκολη θαλάσσια πρόσβαση. Στην περιοχή λειτουργούν τρία λιμάνια: το επιβατικό εντός της πόλης, το εμπορικό στη Νέα Καρβάλη και εκείνο στη Νεά Περαμο. Το κύριο λιμάνι, ιδιαίτερα, βρίσκεται πολύ κοντά στον κεντρικό οδικό άξονα και διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα έναντι άλλων λιμένων της βόρειας Ελλάδας», τονίζει ο κ. Θεοδώρου.

Επιπλέον, η εύκολη πρόσβαση από την Ανατολική Μακεδονία και κυρίως τη Θράκη διευκολύνει τη συμμετοχή νέων ανθρώπων από αυτές τις περιοχές.

Από τη Συμφιλίωση στην Ασφάλεια, τη Διπλωματία και τη Συνύπαρξη

Το πρόγραμμα του 5ου Διεθνούς Θερινού Σχολείου Καβάλας ξεκινά με την κεντρική ομιλία του Prof. Dr. Martin Leiner, διευθυντή του Κέντρου Μελετών Συμφιλίωσης της Ιένας (JCRS), με θέμα «Συμφιλίωση σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο». Στη συνέχεια, ο Δρ. Παύλος Κοκτσίδης θα εξετάσει τις προοπτικές και τις προκλήσεις για τη δημιουργία μηχανισμών ειρήνης και ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στις 25 Αυγούστου, ο Δρ. Μιχάλης Σαρλής θα αναλύσει το ζήτημα της ανθεκτικής συνύπαρξης σε περιόδους συγκρούσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, ενώ η Δρ. Τίνα Μαυρίκου θα εστιάσει στον ρόλο της Ελλάδας ως κομβικού μικρού κράτους και ως πυλώνα ήπιας ισχύος στην περιοχή. Τη δεύτερη κεντρική ομιλία της ημέρας θα εκφωνήσει η Δρ. Laura Villanueva, ιδρύτρια και διευθύντρια του Satoyama for Peace, η οποία θα συνδέσει τη συμφιλίωση με τα οικοσυστήματα.

Στις 26 Αυγούστου, η Δρ. Μαρία Κυριακίδου θα μιλήσει για τον ρόλο των γυναικών στην οικοδόμηση της ειρήνης, ενώ ο Δρ. Χρήστος Αλιπράντης θα εξετάσει τον εξελισσόμενο ρόλο των μεγάλων δυνάμεων στη γεωπολιτική της Ανατολικής Μεσογείου. Ο καθηγητής Ιωάννης Σαριδάκης θα αναλύσει τους τρόπους διαμόρφωσης του λόγου περί του «άλλου», εστιάζοντας στις έννοιες της εχθροποίησης, του εξανθρωπισμού και της προσέγγισης.

Την τελευταία ημέρα, ο Δρ. Κωνσταντίνος Γώγος θα παρουσιάσει θεωρητικές και εμπειρικές προσεγγίσεις για το μέλλον του Ισλάμ και των μουσουλμάνων στην Ευρώπη, ενώ η καθηγήτρια Zuhal Mert-Uzuner θα αναφερθεί στους δρόμους της διπλωματίας για την περιφερειακή συμφιλίωση, με έμφαση στη διπλωματία δεύτερου επιπέδου και στους διαύλους διαλόγου μεταξύ των λαών.

Η τελευταία ημέρα των εργασιών θα περιλαμβάνει μια ειδική δημόσια εκδήλωση στην ελληνική γλώσσα, ώστε να δώσει τη δυνατότητα και στην τοπική κοινωνία να συμμετάσχει. Η χρήση της ελληνικής γλώσσας σε αυτή την παράλληλη δράση, σύμφωνα με τον κ. Θεοδώρου, αποσκοπεί στη διεύρυνση της πρόσβασης στη συζήτηση πέρα από το αγγλόφωνο ακαδημαϊκό πλαίσιο του Kavala International Summer School.

Διάλογος, Εκπαίδευση και Δράση

Η φετινή διοργάνωση αποτελεί συνέχεια μιας προσπάθειας που ξεκίνησε το 2022. Την πρώτη χρονιά, οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν σε ζητήματα μειονότητας και εφαρμογής της Συνθήκης της Λοζάνης. Τη δεύτερη χρονιά, εξετάστηκαν θέματα σχετικά με τη σημασία και τη διαχείριση του νερού. Στην τρίτη διοργάνωση, συζητήθηκε η παρουσία και ο ρόλος της Κύπρου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, καθώς και η συνεργασία που αναπτύχθηκε μετά την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο κ. Θεοδώρου υπογραμμίζει: «Κοινό χαρακτηριστικό όλων των διοργανώσεων είναι η επιλογή μιας ήπιας προσέγγισης στα δύσκολα ζητήματα, επιτρέποντας στους ομιλητές, προερχόμενους από τον ακαδημαϊκό, διπλωματικό και επιχειρηματικό χώρο, να παρουσιάζουν ελεύθερα τις θέσεις τους και να ακολουθεί ανοιχτή συζήτηση με τους συμμετέχοντες».

Οι διοργανωτές δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη σύνδεση της εκπαίδευσης με την πρακτική διάσταση της εξωτερικής πολιτικής. «Το μεγάλο ζητούμενο για εμάς δεν είναι μόνο ο διάλογος, είναι και η δράση», τονίζει ο κ. Θεοδώρου, επισημαίνοντας την ανάγκη οι συζητήσεις και τα συμπεράσματα να οδηγούν σε πρωτοβουλίες και αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών εργαλείων και του ευρωπαϊκού θεσμικού και νομικού πλαισίου.

Στο τέλος των εργασιών, συντάσσεται διακήρυξη με τα συμπεράσματα, η οποία αποστέλλεται σε κρατικούς φορείς, κυβερνήσεις και πρεσβείες χωρών που έχουν συμμετάσχει στο Kavala International Summer School.

Η διοργάνωση στηρίζεται αποκλειστικά σε ιδιωτική χρηματοδότηση, χωρίς τη χρήση δημόσιων κρατικών πόρων. Η συνεργασία των τριών εκπαιδευτικών και ερευνητικών φορέων (Αμερικανικό Πανεπιστήμιο ΑΝΑΤΟΛΙΑ, Ινστιτούτο Εξωτερικών Υποθέσεων και Friedrich Schiller University of Jena) αποτελεί τον πυρήνα αυτής της προσπάθειας.

Με επίκεντρο την Ανατολική Μεσόγειο και με τη συμμετοχή διαφορετικών γενεών και ειδικοτήτων, το 5ο Διεθνές Θερινό Σχολείο Καβάλας επιδιώκει να μεταφέρει τη συζήτηση για τη γεωπολιτική από το επίπεδο της αντιπαράθεσης στο πεδίο της γνώσης, του διαλόγου και της αναζήτησης πρακτικών δρόμων συνεργασίας.