Βόρεια Μακεδονία: Η Αθήνα απαιτεί αλλαγές στα σχολικά βιβλία για «αλυτρωτικές» αναφορές, σύμφωνα με την Υφυπουργό Εξωτερικών
Το ζήτημα του περιεχομένου των σχολικών βιβλίων στη Βόρεια Μακεδονία επανέρχεται στο προσκήνιο, πυροδοτώντας έναν νέο γύρο συζητήσεων για την εφαρμογή της Συμφωνίας των Πρεσπών. Η ελληνική κυβέρνηση επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν αναφορές στα βιβλία που δεν ευθυγραμμίζονται με τις προβλέψεις της συμφωνίας.
Το θέμα προέκυψε στη Βουλή μέσω επίκαιρης ερώτησης του βουλευτή της Νίκης, Γιώργου Ρούντα, προς την υφυπουργό Εξωτερικών, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου. Ειδικότερη εστίαση δόθηκε σε ένα σχολικό βιβλίο για τη «μακεδονική γλώσσα», το οποίο, σύμφωνα με τον κ. Ρούντα, περιέχει διατυπώσεις που η ελληνική πλευρά κρίνει προβληματικές.
Οι Επίμαχες Αναφορές στα Σχολικά Βιβλία
Ο βουλευτής Γιώργος Ρούντας αναφέρθηκε συγκεκριμένα στις σελίδες 85 και 107 του εν λόγω βιβλίου. Όπως παρουσίασε στη Βουλή, εντοπίζονται αναφορές σε «πυρηνική Μακεδονία», ενώ σε άλλη ενότητα περιγράφεται η πατρίδα ως «υπόδουλη και βασανισμένη».
Επιπλέον, ο βουλευτής τόνισε ότι ο Μέγας Αλέξανδρος χαρακτηρίζεται στο ίδιο βιβλίο ως «Μακεδόνας», χωρίς, κατά την άποψή του, να διευκρινίζεται επαρκώς η διάκριση μεταξύ της ιστορικής ταυτότητας των αρχαίων Μακεδόνων και της σύγχρονης ταυτότητας των πολιτών της Βόρειας Μακεδονίας, όπως ορίζεται από τη Συμφωνία των Πρεσπών.
Με βάση αυτές τις επισημάνσεις, ο κ. Ρούντας ζήτησε από την κυβέρνηση να διευκρινίσει αν η Μεικτή Διεπιστημονική Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων, θεσμοθετημένη από τη Συμφωνία των Πρεσπών, έχει υποβάλει αίτημα για την αφαίρεση των εν λόγω αναφορών. Επίσης, ζήτησε να γίνει γνωστό πότε συζητήθηκε το θέμα και ποια ήταν η ανταπόκριση της πλευράς της Βόρειας Μακεδονίας.
Η Θέση της Αθήνας για τις Αλυτρωτικές Αναφορές
Η υφυπουργός Εξωτερικών, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, επιβεβαίωσε ότι το ζήτημα παραμένει αντικείμενο διαβούλευσης. Δήλωσε ότι η ελληνική πλευρά συνεχίζει να διεκδικεί την αφαίρεση διατυπώσεων που κρίνονται ως αναθεωρητικές ή αλυτρωτικές, αναμένοντας σχετική ανταπόκριση από την απέναντι πλευρά.
Η ίδια πρόσθεσε ότι η χρήση λανθασμένης ορολογίας, σύμφωνα με την ελληνική θέση, παραβιάζει όχι μόνο τη Συμφωνία των Πρεσπών, αλλά και το ίδιο το Σύνταγμα της Βόρειας Μακεδονίας.
Συνεχής Ενημέρωση
Η κ. Παπαδοπούλου επεσήμανε ότι η έγκριση των σχολικών βιβλίων αποτελεί αρμοδιότητα του αρμόδιου υπουργείου Παιδείας κάθε χώρας. Ωστόσο, τόνισε ότι η Ελλάδα «δεν θα σταματήσει να διεκδικεί και να καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια», ώστε τα σχολικά εγχειρίδια να απεικονίζουν με ακρίβεια την ιστορική πραγματικότητα, καθώς και την καταγωγή και τη δράση ιστορικών προσωπικοτήτων, όπως ο Μέγας Αλέξανδρος.
Τι Προβλέπει η Συμφωνία των Πρεσπών για τα Εκπαιδευτικά Υλικά
Η Συμφωνία των Πρεσπών θεσμοθετεί τη λειτουργία μιας Μεικτής Διεπιστημονικής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων, η οποία είναι επιφορτισμένη με την εξέταση των σχολικών εγχειριδίων, των χαρτών, των ιστορικών ατλάντων και άλλου εκπαιδευτικού υλικού και από τις δύο χώρες.
Σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η αφαίρεση αλυτρωτικών και αναθεωρητικών αναφορών. Το άρθρο 8 της Συμφωνίας ορίζει ρητώς ότι η Επιτροπή επιλαμβάνεται και των νέων εκδόσεων των σχολικών βιβλίων.
Από το 2019, σε κοινή ανακοίνωση της Επιτροπής, η Ελλάδα και η Βόρεια Μακεδονία είχαν δεσμευτεί ότι τα προγράμματα σπουδών, τα σχολικά βιβλία και το υποστηρικτικό εκπαιδευτικό υλικό θα πρέπει να είναι απαλλαγμένα από αλυτρωτικές και αναθεωρητικές αναφορές.
Παρά την αρχική συμφωνία, το θέμα εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο διαπραγματεύσεων στις διμερείς επαφές, επτά χρόνια μετά την υπογραφή της Συμφωνίας των Πρεσπών.
Οι Πρόσφατες Συνεδριάσεις της Επιτροπής
Η Μεικτή Διεπιστημονική Επιτροπή πραγματοποίησε την 11η συνεδρίασή της στην Αθήνα στις 12 Μαΐου 2026. Μετά τη συνεδρίαση, οι εκπρόσωποι των δύο χωρών δήλωσαν την πρόθεσή τους να συνεχίσουν να εργάζονται με βάση τη Συμφωνία των Πρεσπών και τα πρακτικά των προηγούμενων συνεδριάσεων.
Προηγήθηκε, τον Δεκέμβριο του 2025, η 10η συνεδρίαση, κατά την οποία οι δύο πλευρές αντάλλαξαν τα προγράμματα σπουδών για την πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Όπως ανέφερε η υφυπουργός Εξωτερικών, οι συνεδριάσεις της Επιτροπής διεξάγονται εναλλάξ στην Αθήνα και τα Σκόπια, ενώ οι εργασίες τους χαρακτηρίζονται από εχεμύθεια. Κύριος στόχος είναι η πιστή απεικόνιση της ιστορικής αλήθειας στα εκπαιδευτικά υλικά.
Η Συζήτηση στη Βουλή
Κατά τη δευτερολογία του, ο Γιώργος Ρούντας άσκησε κριτική στην κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πλευρά θα έπρεπε να είχε εντοπίσει και καταγγείλει αυτές τις αναφορές νωρίτερα.
Ζήτησε, επιπλέον, την κατάθεση επίσημων εγγράφων που να τεκμηριώνουν τις ελληνικές αντιδράσεις από το 2023 και μετά. Επανέλαβε, επίσης, τη σταθερή θέση του κόμματος της Νίκης υπέρ της κατάργησης της Συμφωνίας των Πρεσπών.
Σε απάντησή της, η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου αναφέρθηκε ξανά στη λειτουργία της Μεικτής Επιτροπής και στη διαδικασία που ορίζει η Συμφωνία, τονίζοντας ότι η Ελλάδα συνεχίζει να θέτει το ζήτημα των αναφορών που κρίνονται ως μη συμβατές με τις δεσμεύσεις της γειτονικής χώρας.
