Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις σε Συνεχή Επιχειρησιακή Ετοιμότητα Λόγω του Παράνομου Τουρκολιβυκού Μνημονίου
Η επικύρωση του ανυπόστατου τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Λιβύης πυροδοτεί ραγδαίες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική διπλωματία αντιδρά σθεναρά, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση το απορρίπτει ως άκυρο. Ταυτόχρονα, το Πολεμικό Ναυτικό και οι Ένοπλες Δυνάμεις τίθενται σε διαρκή επιχειρησιακή ετοιμότητα στο πεδίο.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Σε μια εξέλιξη που επιβαρύνει επικίνδυνα το κλίμα στα νερά της Ανατολικής Μεσογείου, το κοινοβούλιο της Λιβύης προχώρησε στην επικύρωση του ανυπόστατου και νομικά ανύπαρκτου τουρκολιβυκού μνημονίου οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών. Αυτή η κίνηση, η οποία δίνει το πράσινο φως στην τακτική της Άγκυρας να σφετεριστεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, αποτελεί την επισημοποίηση μιας προσπάθειας επιβολής τετελεσμένων επί του πεδίου.
Στη Βεγγάζη και την Τρίπολη, το τουρκικό παρασκήνιο λειτούργησε μεθοδικά, πιέζοντας για την ακύρωση προγενέστερων αποφάσεων που είχαν μπλοκάρει το παράνομο σύμφωνο. Στόχος της τουρκικής πλευράς είναι να χρησιμοποιήσει τη Λιβύη ως όχημα για να εγκλωβίσει την ελληνική υφαλοκρηπίδα, επιχειρώντας να εξαφανίσει την επήρεια μεγάλων ελληνικών νησιών, όπως η Κρήτη, η Κάσος, η Κάρπαθος και η Ρόδος.
Στο ελληνικό Πεντάγωνο, οι επιτελείς του ΓΕΕΘΑ και του ΓΕΝ παρακολουθούσαν λεπτό προς λεπτό τις διεργασίες. Η αξιολόγηση των πληροφοριών ήταν άμεση: η επικύρωση αυτή δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα στο Διεθνές Δίκαιο, αλλά δίνει το έναυσμα στην Τουρκία να κλιμακώσει την αναθεωρητική της ρητορική και να αναζητήσει αφορμές για να βγάλει ερευνητικά σκάφη ή πλωτά τρυπάνια στην περιοχή.
Ακαριαία αντίδραση
Αμέσως μόλις έγινε γνωστή η απόφαση της λιβυκής Βουλής, το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε με αυστηρή και ξεκάθαρη ανακοίνωση. Η Αθήνα κατέστησε σαφές προς κάθε κατεύθυνση ότι η συγκεκριμένη ενέργεια στερείται οποιασδήποτε νομικής βάσης, παραβιάζει κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και ως εκ τούτου θεωρείται παντελώς ανυπόστατη, άκυρη και ανίσχυρη.
Διπλωματικές πηγές τονίζουν ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να δεχθεί καμία απολύτως αμφισβήτηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων. Το ελληνικό ΥΠΕΞ βρίσκεται σε συνεχή επαφή με συμμάχους και εταίρους, διαμηνύοντας ότι οποιαδήποτε προσπάθεια εφαρμογής του παράνομου μνημονίου στην πράξη συνιστά ευθεία παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας.
Παράλληλα, οι ελληνικές διπλωματικές αρχές ξεκαθαρίζουν ότι οι θαλάσσιες ζώνες της περιοχής δεν οριοθετούνται με αυθαίρετες συμφωνίες μεταξύ τρίτων χωρών που αγνοούν την ύπαρξη ελληνικών εδαφών, αλλά αποκλειστικά στη βάση των κανόνων της διεθνούς νομιμότητας.
Μήνυμα-καταπέλτης από την ΕΕ
Το θέμα έφτασε αμέσως στην κορυφή της ευρωπαϊκής πυραμίδας, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να παίρνει ξεκάθαρη θέση στο πλευρό της Αθήνας. Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν προχώρησαν σε κοινή γραπτή δήλωση, στέλνοντας ηχηρό μήνυμα στην Άγκυρα και την Τρίπολη.
Στην κοινή τους τοποθέτηση, οι δύο ανώτατοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υπογράμμισαν με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και παραμένει άκυρο και ανίσχυρο.
Επιπλέον, επανέλαβαν την πλήρη και αμέριστη αλληλεγγύη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Ελλάδα και την Κύπρο, υπενθυμίζοντας την πάγια θέση των «27» ενάντια σε κάθε μορφή εξωτερικής παρέμβασης στη Λιβύη που υπονομεύει την περιφερειακή σταθερότητα. Η ευρωπαϊκή αυτή κάλυψη προσφέρει ισχυρό διπλωματικό έρεισμα στην Αθήνα, καθιστώντας σαφές ότι τυχόν τουρκική αυθαιρεσία θα βρει απέναντί της ολόκληρη την Ευρώπη.
Η άσκηση ΕΥΝΟΜΙΑ
Ενώ η διπλωματική σκακιέρα παίρνει φωτιά, στο πεδίο η απάντηση δίνεται με τον πιο επιβλητικό τρόπο. Η τετραμερής διακλαδική άσκηση ΕΥΝΟΜΙΑ, στην οποία συμμετέχουν η Ελλάδα, η Κύπρος, η Γαλλία και η Ιταλία, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στα νερά της Ανατολικής Μεσογείου.
Μετά τις τελευταίες εξελίξεις με την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, η άσκηση αυτή προσλαμβάνει εντελώς διαφορετικές, επιχειρησιακές διαστάσεις. Το Αρχηγείο Στόλου έλαβε εντολή για μετάβαση σε κατάσταση εγρήγορσης διαρκείας. Οι ελληνικές φρεγάτες, τα υποβρύχια τύπου 214, οι πυραυλάκατοι αλλά και τα μαχητικά αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας δεν εκτελούν απλώς εκπαιδευτικά σενάρια, αλλά περιπολούν και χαρτογραφούν κάθε κίνηση στη θαλάσσια περιοχή νότια και ανατολικά της Κρήτης.
Η παρουσία των ισχυρών ναυτικών μονάδων των τεσσάρων συμμαχικών χωρών εκπέμπει ένα ξεκάθαρο μήνυμα αποτροπής. Ο Ελληνικός Στόλος αναπτύσσει την παρουσία του στην περιοχή με σκοπό να εξασφαλίσει ότι δεν θα υπάρξει κανένα περιθώριο για την Τουρκία να επιχειρήσει την προβολή των παράνομων αξιώσεών της πάνω στον ναυτικό χάρτη.
Οι «άγρυπνοι φρουροί»
Στα στρατηγεία του Πενταγώνου, ο σχεδιασμός είναι ήδη έτοιμος για κάθε ενδεχόμενο. Οι επιτελείς γνωρίζουν πολύ καλά ότι η Άγκυρα συνηθίζει να συνοδεύει τις πολιτικές της αποφάσεις με τακτικούς ελιγμούς στο πεδίο. Γι’ αυτόν τον λόγο, η εντολή που έχει δοθεί στις μονάδες κρούσης του Πολεμικού Ναυτικού είναι μία: καμία κίνηση δεν θα μείνει αναπάντητη.
Τα σενάρια που εξετάζονται, περιλαμβάνουν από την πιθανή αποστολή τουρκικού ερευνητικού σκάφους υπό τη συνοδεία πολεμικών πλοίων, μέχρι την απόπειρα διενέργειας παράνομων σεισμικών ερευνών εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Σε κάθε περίπτωση, οι Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν τα μέσα, την εμπειρία και την αποφασιστικότητα να στήσουν ένα αδιάπεραστο τείχος προστασίας των εθνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η εγρήγορση διαρκείας στην Ανατολική Μεσόγειο δεν είναι μια απλή διακήρυξη, αλλά μια επιχειρησιακή πραγματικότητα. Και το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι οι Έλληνες αξιωματικοί και τα πληρώματα των πολεμικών μας πλοίων βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, έτοιμοι να δώσουν άμεση, ηχηρή και αποτελεσματική απάντηση σε οποιονδήποτε διανοηθεί να αμφισβητήσει την κυριαρχία της πατρίδας.
