Σε κλίμα οδύνης η πολιτική κηδεία του Σπύρου Χαλβατζή – «Έζησες για έναν κόσμο που δεν πρόλαβες να δεις, αλλά πίστεψες βαθιά ότι θα έρθει»
Σε κλίμα συγκίνησης πραγματοποιήθηκε στο προαύλιο του ΣΦΕΑ, πίσω από το Πάρκο Ελευθερίας, η πολιτική κηδεία του ιστορικού στελέχους του ΚΚΕ και πρώην βουλευτή του κόμματος, Σπύρου Χαλβατζή.
Συγγενείς, φίλοι, σύντροφοι και εκπρόσωποι του πολιτικού κόσμου συγκεντρώθηκαν για να απευθύνουν το ύστατο «χαίρε» στον αγωνιστή και πρώην Γραμματέα της ΚΝΕ, ο οποίος έφυγε από τη ζωή το περασμένο Σάββατο, σε ηλικία 79 ετών.
Το φέρετρο του Σπύρου Χαλβατζή ήταν σκεπασμένο με την κόκκινη σημαία του ΚΚΕ και τον «Ριζοσπάστη».
Στη συγκέντρωση παρευρέθηκαν και πολιτικά πρόσωπα, όπως ο πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, ο Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωή Κωνσταντοπούλου, ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλης Κικίλιας, ο πρώην πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Σωκράτης Φάμελλος, ο αντιπρόεδρος της Βουλής, Πάρης Κουκουλόπουλος, ο πρώην πρόεδρος της Βουλής Απόστολος Κακλαμάνης, ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, και ο Νίκος Βούτσης.
Ο αποχαιρετισμός του Δημήτρη Κουτσούμπα στον Σπύρο Χαλβατζή
Σύντροφε Σπύρο,
Είναι δύσκολο σήμερα να βρούμε τα λόγια για να σε αποχαιρετήσουμε. Υπάρχουν άνθρωποι που η ζωή τους είναι τόσο δεμένη με μια υπόθεση μεγαλύτερη από τους ίδιους, που, όταν φεύγουν, νιώθεις πως αποχαιρετάς ένα κομμάτι της ίδιας της ιστορίας.
Εσύ Σπύρο ανήκεις σε αυτούς. Η ζωή σου δεν ξεχωρίζει εύκολα από την ιστορία του Κόμματος και της ΚΝΕ, από την ιστορία όλου του εργατικού-λαϊκού κινήματος.
ΣΥΝΕΧΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
Ο σύντροφος Σπύρος, από πολύ νέος έδωσε τη ζωή του στην υπόθεση της απελευθέρωσης της εργατικής τάξης, στην υπόθεση του ΚΚΕ.
Έζησε εποχές δύσκολες, εποχές μεγάλων αναμετρήσεων, διώξεων, παρανομίας, ανατροπών και υποχωρήσεων. Έζησε όμως και εκείνες τις μικρές και μεγάλες στιγμές που, μόνο όποιος έχει περπατήσει μέσα στον συλλογικό αγώνα, μπορεί να καταλάβει πόσο πολύτιμες είναι.
Γιατί, τελικά, η ζωή ενός κομμουνιστή δεν μετριέται μόνο με τα χρόνια. Μετριέται με τις μάχες που έδωσε. Με τις φορές που άντεξε όταν ήταν πιο εύκολο να λυγίσει, να φυγομαχήσει. Μετριέται με τους ανθρώπους που βοήθησε να σηκωθούν. Με το πόσο από τον εαυτό του έδωσε σε μια υπόθεση μεγαλύτερη από τον ίδιο. Και ο σύντροφος Σπύρος έδωσε πολλά.
Σε όποιο καθήκον κι αν βρέθηκες, όποια ευθύνη κι αν σου εμπιστεύτηκε το Κόμμα, παρέμεινες αυτό που ήσουν: κομμουνιστής, ακέραιος, βαθιά δεμένος με την εργατική τάξη και τον λαό.
Από τα νεανικά του χρόνια ο σύντροφος Σπύρος, στην Κοζάνη και την Καστοριά, από τότε που, παιδί ακόμη, γνώρισε τη δουλειά και τις στερήσεις μιας λαϊκής οικογένειας, μέχρι και τις μεγάλες μάχες της ζωής του, έμαθε από νωρίς, πως τίποτα δεν χαρίζεται στους ανθρώπους του μόχθου και πως ό,τι κατακτούν, το κατακτούν με αγώνα.
Μεγάλωσε μέσα σε μια οικογένεια αγωνιστών. Ο πατέρας του, τσαγκάρης, υπήρξε μαχητής του ΕΛΑΣ, γνώρισε τη Μακρόνησο και την εξορία. Η μητέρα του, επίσης μαχήτρια του ΕΛΑΣ και μέλος του ΚΚΕ. Από αυτούς έμαθε νωρίς πως υπάρχουν πράγματα που αξίζουν περισσότερο από το προσωπικό συμφέρον και τη βολή, πράγματα που αξίζει κανείς να υπερασπιστεί ακόμη και όταν ο δρόμος είναι δύσκολος. Αυτόν τον δρόμο διάλεξε να υπηρετήσει κι εκείνος.
Το 1962 ήρθε σε επαφή στην Καστοριά με στελέχη της ΕΔΑ και μαζί με άλλους νέους συγκρότησε την πρώτη ομάδα της νεολαίας της ΕΔΑ στην περιοχή, όπου αργότερα έγινε και γραμματέας της.
Μέχρι τις 21 Απριλίου του 1967 ήταν γραμματέας της Νεολαίας Λαμπράκη ν. Καστοριάς, όπου και πιάστηκε για πρώτη φορά και εξορίστηκε αρχικά στη Γυάρο, στο Λακκί της Λέρου και στον Ωρωπό, για να επιστρέψει ξανά στη Γυάρο και να απολυθεί τον Οκτώβρη του 1970.
Τον Φλεβάρη του 1968, ο σ. Σπύρος τάχθηκε υπέρ των Αποφάσεων της 12ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ, έδωσε την μάχη της υπεράσπισης του Κόμματος μαζί με πολλούς άλλους συντρόφους, όντας εξόριστοι στο Λακκί της Λέρου.
Με το πέρας της στρατιωτικής του θητείας, στις αρχές του 1973, χρεώθηκε στην οργάνωση της Αθήνας, στο Γραφείο Πόλης της ΚΝΕ και το καλοκαίρι του ίδιου έτους προσλήφθηκε στο Κεντρικό Συμβούλιο της ΚΝΕ. Τον Νοέμβρη του 1973, μία εβδομάδα μετά τον ξεσηκωμό του Πολυτεχνείου, συνελήφθη ξανά και εξορίστηκε στη Γυάρο.
Όταν απολύθηκε, εργάστηκε ως εργάτης στον Ασπρόπυργο. Πήρε μέρος στην Α’ Συνδιάσκεψη της ΚΟΑ και εκλέχτηκε μέλος της Επιτροπής Πόλης της ΚΟΑ τον Ιούνιο του 1975 μέχρι και το 1977. Τον Φεβρουάριο του 1975 εκλέχτηκε στο Γραφείο του ΚΣ της ΚΝΕ.
Στο 10ο Συνέδριο του ΚΚΕ, εκλέχτηκε τακτικό μέλος της ΚΕ και στο 2ο Συνέδριο της ΚΝΕ εκλέχτηκε Γραμματέας του ΚΣ και παρέμεινε έως το 1986. Λίγο μετά το 11ο Συνέδριο του ΚΚΕ εκλέχτηκε μέλος της Γραμματείας της ΚΕ. Το 1986, εκλέχτηκε αναπληρωματικό μέλος του ΠΓ της ΚΕ, όπου επανεκλέχτηκε στο 12ο Συνέδριο.
Ιδιαίτερη θέση στη διαδρομή του είχε η κρίσιμη μάχη των χρόνων 1989-1991. Ο σύντροφος Σπύρος βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της μάχης για την υπεράσπιση της αυτοτελούς ύπαρξης και του επαναστατικού χαρακτήρα του Κόμματος, κόντρα στην επιχείρηση διάλυσης του ΚΚΕ.
Στο 13ο Συνέδριο του Κόμματος, το Φεβρουάριο του 1991, όπου εκλέχτηκε μέλος της ΚΕ και του ΠΓ, έδωσε τη μάχη για την υπεράσπιση του ΚΚΕ, των αρχών λειτουργίας και δράσης του. Στο 14ο Συνέδριο, τον Δεκέμβρη του 1991, επανεκλέχτηκε μέλος της ΚΕ και του ΠΓ, όπως και στο 15ο, 16ο και 17ο Συνέδριο. Στο 18ο Συνέδριο εκλέχτηκε μέλος της ΚΕ. Στη συνέχεια του ανατέθηκαν διάφορα καθήκοντα, στα οποία ανταποκρινόταν με συνέπεια.
Υπήρξε υποψήφιος νομάρχης και νομαρχιακός σύμβουλος Αττικής, υποψήφιος Δήμαρχος και δημοτικός σύμβουλος Αθήνας, εκλεγμένος με τα ψηφοδέλτια του ΚΚΕ. Εκλέχτηκε βουλευτής Β’ Αθηνών του ΚΚΕ από το 2007 έως το 2014.
Διετέλεσε Πρόεδρος και αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974 και μέλος της Διοίκησής του μέχρι σήμερα.
Σύντροφε Σπύρο, στη ζωή σου είδες πολλά πράγματα να αλλάζουν. Έζησες διώξεις και παρανομία, έζησες τις μεγάλες ελπίδες, αλλά και τις μεγάλες ανατροπές. Είδες ανθρώπους να απογοητεύονται, βεβαιότητες να γκρεμίζονται, συντρόφους και συναγωνιστές να παίρνουν άλλους δρόμους.
Εσύ είχες κρατήσει κάτι βαθύτερο από μια πολιτική πεποίθηση. Είχες κρατήσει μια βαθιά πίστη στον άνθρωπο, στην εργατική τάξη, στη δύναμη του οργανωμένου αγώνα, στην ιστορική δυνατότητα και αναγκαιότητα να ανατραπεί το σύστημα της βαρβαρότητας, ο καπιταλισμός, και να οικοδομηθεί η νέα κοινωνία, ο σοσιαλισμός-κομμουνισμός.
Γι’ αυτό αποδείχτηκες ένας θαρραλέος μαχητής στον αγώνα για την ίδια την ύπαρξη του Κόμματος, για τον επαναστατικό του χαρακτήρα, για να μη διακοπεί η ιστορική του συνέχεια. Για να διατηρήσει τα μαρξιστικά-λενινιστικά του χαρακτηριστικά. Γι’ αυτό σε όλες τις δύσκολες στιγμές πορεύτηκες μετατρέποντας την ιδεολογία μας σε στάση ζωής, σε τρόπο να στέκεσαι απέναντι στους ανθρώπους, να τους κοιτάς με σεβασμό, να εμπιστεύεσαι τη δύναμή τους, να μην τους θεωρείς ποτέ ανήμπορους να αλλάξουν τη ζωή τους.
Γι’ αυτό και η έγνοια σου για τη νεολαία δεν ήταν ποτέ τυπική. Ήθελες να τους μεταδώσεις όχι μόνο τη γνώση και την πείρα που απέκτησες, μέσα από τις δεκαετίες της στρατευμένης σου ζωής στην πιο όμορφη υπόθεση της ανθρωπότητας, αλλά κυρίως την πίστη ότι τίποτα δεν είναι δεδομένο, ότι ο εργαζόμενος άνθρωπος μπορεί να σηκώσει το ανάστημά του, να οργανωθεί, να παλέψει και να γίνει ο ίδιος πρωταγωνιστής της ζωής του. Δίδαξες με την ίδια σου τη στάση τις νέες γενιές των κομμουνιστών.
Σε μια εποχή που αναγορεύει το ατομικό συμφέρον σε υπέρτατη αξία, εσύ διάλεξες τη συντροφικότητα. Σε μια εποχή που η συνέπεια βαφτίζεται δογματισμός, η στράτευση εμμονή, η αφοσίωση αφέλεια, η πειθαρχία στην συλλογική απόφαση ξεπερασμένη υπερβολή, εσύ απέδειξες με ολόκληρη τη ζωή σου ότι μπορεί ένας άνθρωπος να μείνει όρθιος χωρίς να αλλάζει σημαία κάθε φορά που αλλάζει ο άνεμος κι έρχεται μεγάλη φουρτούνα.
Είχες συνειδητοποιήσει ότι η προσήλωση στις αρχές λειτουργίας του Κόμματος, στη συλλογικότητα, την εσωκομματική δημοκρατία, την ενιαία δράση για την εφαρμογή των αποφάσεων με συνειδητή εθελοντική πειθαρχία, αυτός είναι ο δρόμος που δίνει ώθηση στο ίδιο το Κόμμα, στην ωρίμανσή του, τροφοδοτώντας αντίστοιχα το εργατικό λαϊκό κίνημα.
Αυτό είναι που καταξιώνει τον κομμουνιστή: Το εμείς και όχι το εγώ. Κι αυτό κάθε άλλο παρά στεγνή και μονοκόμματη διαδικασία είναι, όπως το επιβεβαιώνει η πείρα και του δικού μας Κόμματος αλλά και του διεθνούς κομμουνιστικού και εργατικού κινήματος.
Μεστά το περιέγραψε ο Μπέρτολντ Μπρεχτ:
«Ο μοναχικός έχει δυο μάτια.
Το Κόμμα έχει χίλια μάτια.
Το Κόμμα βλέπει εφτά χώρες.
Ο μοναχικός βλέπει μια πόλη.
Ο μοναχικός έχει την ώρα του.
Αλλά το Κόμμα έχει ώρες πολλές.
Ο μοναχικός μπορεί να εξολοθρευτεί.
Αλλά το Κόμμα δεν μπορεί κανείς να εξολοθρέψει,
γιατί είναι η εμπροσθοφυλακή των μαζών.
Κι οδηγεί τον αγώνα τους,
με τις μέθοδες των Κλασικών, που δημιουργήθηκαν
από τη γνώση της πραγματικότητας».
Έμεινες μέχρι τέλους όρθιος. Αυτή η απλή λέξη, καμιά φορά, χωράει ολόκληρη ζωή. Στα εύκολα και στα δύσκολα. Όταν οι βεβαιότητες δοκιμάζονταν, όταν η ήττα παρουσιαζόταν ως οριστική και η υποχώρηση ως μονόδρομος.
Όταν η κυρίαρχη προπαγάνδα διακήρυσσε ότι η ιστορία τελείωσε, ότι ο σοσιαλισμός ανήκει στο παρελθόν, ότι η πάλη για μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο ήταν μια υπόθεση χαμένη.
Εσύ, Σπύρο, μαζί με χιλιάδες άλλους κομμουνιστές, αρνήθηκες να δεχτείς ότι η ήττα μιας στιγμής μπορεί να ακυρώσει την ανάγκη η κοινωνία να βαδίσει μπροστά. Βάδισες με εκείνους που επέμεναν ότι η ιστορία δεν είχε πει την τελευταία της λέξη.
Και γι’ αυτό σήμερα δε σου ταιριάζει ένας αποχαιρετισμός θλιμμένος. Γιατί υπάρχουν ζωές που, ακόμη και τη στιγμή του θανάτου, δεν σου μιλούν για το τέλος, σου μιλούν για τη συνέχεια. Θυμίζουν πως τίποτα μεγάλο δεν έγινε ποτέ από ανθρώπους που ρώτησαν πρώτα “τι θα κερδίσω εγώ;”.
Οι μεγάλοι εργατικοί αγώνες, οι κατακτήσεις, οι επαναστάσεις, οι πιο όμορφες σελίδες που έγραψαν οι λαοί, γράφτηκαν όταν ένωσαν τη δύναμη, τα όνειρα και τη ζωή τους σε έναν κοινό σκοπό, όταν έβαλαν το “εμείς”, τη συλλογική υπόθεση για την κοινωνική απελευθέρωση πάνω από το “εγώ”.
Και ίσως τελικά αυτό να είναι ένα από τα δυσκολότερα μέτρα της ζωής. Γιατί στις μεγάλες καμπές της ιστορίας υπήρξαν και εκείνοι που μέτρησαν το “εμείς” με το μέτρο του δικού τους “εγώ”.
Εσύ, Σπύρο, έκανες την αντίθετη επιλογή και την υπηρέτησες μέχρι το τέλος. Γι’ αυτό σήμερα η απουσία σου πονάει τόσο πολύ.
Όμως μαζί με τη θλίψη υπάρχει και η περηφάνια. Η περηφάνια για μια ζωή που δεν πήγε χαμένη. Γιατί τίποτα από όσα έδωσες δεν πήγε χαμένο.
Κάθε δύσκολη στιγμή, κάθε ώρα που αφιέρωσες στο Κόμμα και στην υπόθεση της εργατικής τάξης, κάθε κουβέντα που είπες σε έναν νέο σύντροφο, κάθε άνθρωπο που ενέπνευσες να οραματιστεί την κοινωνική απελευθέρωση, όλα αυτά αποτελούν σήμερα κομμάτι μιας μεγάλης συλλογικής παρακαταθήκης που συνεχίζει να ζει.
Και αυτή η παρακαταθήκη είναι που ανεβάζει την ευθύνη να συνεχίσουμε τον δρόμο που βαδίσαμε, να μην κάνουμε πίσω στις δυσκολίες, να μην υποχωρούμε μπροστά στις πιέσεις, να κρατάμε ζωντανή την πίστη ότι ο ελληνικός λαός, όπως και όλοι οι λαοί του κόσμου, μπορούν να γράψουν τη δική τους ιστορία. Να συνεχίσουμε να παλεύουμε για όσα πάλεψες κι εσύ, για τον σοσιαλισμό-κομμουνισμό.
Αυτός είναι ο δικός μας αποχαιρετισμός, αλλά και η δική μας υπόσχεση σε σένα.
Θα συνεχίσουμε στον δρόμο της αταλάντευτης πίστης στη δύναμη της εργατικής τάξης, στην ιστορική της αποστολή, στη δυνατότητά της να γίνει η ίδια πρωταγωνίστρια των μεγάλων κοινωνικών αλλαγών.
Ξέρουμε πως ο δρόμος αυτός δεν είναι εύκολος. Όμως, ο κομμουνιστής δεν μετρά τον αγώνα από το πόσο εύκολος είναι ο δρόμος, αλλά από το αν αξίζει να τον βαδίσει. Και αυτόν τον δρόμο θα συνεχίσουμε να βαδίζουμε. Με τις δυσκολίες του, με τις απαιτήσεις του, αλλά και με τη βαθιά αισιοδοξία που γεννά η πίστη ότι η ιστορία δεν τελείωσε, ότι ο σημερινός κόσμος δεν είναι αιώνιος και ότι οι άνθρωποι μπορούν πραγματικά να τον αλλάξουν.
Έτσι θα τιμήσουμε τη ζωή σου και την απώλειά σου. Όχι μόνο κρατώντας τη μνήμη σου ζωντανή, αλλά κάνοντας τη μνήμη δύναμη για τη συνέχεια. Κάνοντας την πείρα εφόδιο για τους νέους κομμουνιστές. Γιατί ξέρουμε πως η καλύτερη τιμή σε έναν άνθρωπο που έζησε και αγωνίστηκε, όπως εσύ, δεν είναι τα λόγια που λέμε σήμερα. Είναι τα όσα θα κάνουμε από αύριο.
Και κάποτε, όταν οι νέες γενιές θα κοιτούν πίσω και θα αναζητούν τους ανθρώπους που κράτησαν ζωντανή την υπόθεση του σοσιαλισμού στις πιο δύσκολες εποχές, θα υπάρχει και το δικό σου όνομα ανάμεσά τους. Γιατί εσύ έκανες αυτό που κάνουν οι αγωνιστές της ταξικής πάλης, έζησες για έναν κόσμο που δεν πρόλαβες να δεις, αλλά πίστεψες βαθιά ότι θα έρθει. Και εμείς θα συνεχίσουμε να παλεύουμε για να ’ρθει!
Όπως γράφεις και στο τελευταίο σου βιβλίο από την “Σύγχρονη Εποχή”, “Οι Απείθαρχοι”:
“Είναι φυσικό, λοιπόν, να αξιολογεί καθένας με τον δικό του τρόπο τις εμπειρίες και τις αντιλήψεις του, και το ηλιοβασίλεμα, την πανσέληνο, μια βόλτα στη θάλασσα, μια πορεία βαθιά στο δάσος, αλλά και μια συζήτηση καθισμένος στο τζάκι ή σε μία καλύβα στο βουνό.
Όλα πρέπει να τα αξιολογεί καθένας στον χώρο και στον χρόνο. Όλα να τα κρίνει, να τα συγκρίνει στις πραγματικές τους διαστάσεις, πέρα και έξω από σχηματικά μέτρα και κριτήρια. Όχι, βέβαια, ότι μπορεί να μπουν απόλυτα κριτήρια ή να παρακάμψεις τον υποκειμενισμό. Αυτός υπάρχει στον καθέναν. Το κύριο είναι να μπορείς να τον περιορίσεις. Γιατί δεν γίνεται λόγος για την εξάλειψή του. Είναι πέρα για πέρα ουτοπικό κάτι τέτοιο. Είναι εύκολο να μιλά κανείς για ομορφιά, ενώ δεν έχει στερηθεί ποτέ απολύτως τίποτε. Αυτός βρίσκεται και κρίνει εκτός τόπου και χρόνου. Η πορεία του κομμουνιστή, του λαϊκού αγωνιστή επιβεβαιώνει ότι όλα τα πράγματα, τα γεγονότα, οι καταστάσεις είναι απαραίτητο να κρίνονται, να αξιολογούνται στη βάση συγκεκριμένης περιόδου και στιγμής, όπου αυτά έλαβαν χώρα, και η απόσταση των χρόνων δεν πρέπει να τα αξιολογεί με διαφορετικά κριτήρια. Και για όλα αυτά και πάνω από όλα για την πρόοδο των εργατικών και των λαϊκών δυνάμεων, για την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, για τη σοσιαλιστική κοινωνία αξίζει κάθε προσπάθεια, κάθε αγώνας, κάθε θυσία…”.
Σύντροφε Σπύρο, εκ μέρους της ΚΕ του ΚΚΕ, με αυτά τα λόγια σε αποχαιρετούμε. Θερμά συλλυπητήρια στη σύντροφο σου στη ζωή και τον αγώνα, τη συντρόφισσα Μαριάνθη, στους δυο γιούς σου, Αλέκο και Πάνο, στα εγγόνια σου και σε όλους τους οικείους σου.
Καλό σου ταξίδι!
