Το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου 3»: Τι αλλάζει, ποιοι ωφελούνται και πώς λειτουργεί το μοντέλο εμπνευσμένο από τη Γαλλία

Η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να αναμένεται να εστιάσει σε αυτό το ζήτημα από το βήμα της ΔΕΘ. Στο τραπέζι βρίσκεται ένα νέο πρόγραμμα αγοράς πρώτης κατοικίας, το «Σπίτι μου 3», το οποίο αντλεί έμπνευση από το γαλλικό μοντέλο. Ο πρωθυπουργός έχει δηλώσει πως η κυβέρνηση εξετάζει νέα μέτρα, εφόσον το επιτρέψει ο δημοσιονομικός χώρος, προκρίνοντας μια διαφορετική προσέγγιση στήριξης: ένα δάνειο στα πρότυπα του γαλλικού Prêt à Taux Zéro (PTZ), που προσφέρει χαμηλά έως μηδενικά επιτόκια σε νοικοκυριά βάσει εισοδηματικών κριτηρίων.

Πώς λειτουργεί το γαλλικό σύστημα PTZ και τι εξετάζει η Αθήνα

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το βασικό χαρακτηριστικό του PTZ είναι ότι ο δικαιούχος δεν καταβάλλει τόκους για συγκεκριμένο τμήμα της χρηματοδότησης. Επιπλέον, δεν επιβαρύνεται με έξοδα φακέλου, ενώ η διάρκεια του δανείου μπορεί να φτάσει έως και τα 25 χρόνια. Στην Ελλάδα, η πρόταση που περιλαμβάνεται στην Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035 κινείται στην ίδια κατεύθυνση, χωρίς να αποκλείεται η αυτούσια αντιγραφή του γαλλικού συστήματος. Συγκεκριμένα, εξετάζεται η παροχή φορολογικών κινήτρων προς τις τράπεζες, ώστε να χορηγούν στεγαστικά δάνεια με μειωμένο επιτόκιο σε επιλέξιμους δικαιούχους. Με βάση το νέο μοντέλο, αντί το Δημόσιο να επιδοτεί άμεσα τα στεγαστικά δάνεια, θα παρέχονται φορολογικά κίνητρα στις τράπεζες, ώστε να προσφέρουν στεγαστικά δάνεια με χαμηλότερα επιτόκια σε νέους και οικογένειες που πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά και κοινωνικά κριτήρια. Έτσι, το κράτος θα επιχειρούσε να μειώσει το κόστος του στεγαστικού δανεισμού, αξιοποιώντας το τραπεζικό σύστημα, αντί να επιδοτεί αποκλειστικά και άμεσα το επιτόκιο με κρατικούς ή κοινοτικούς πόρους.

Η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο για ένα νέο πρόγραμμα αγοράς κατοικίας, συνδέοντας την απόφαση για έναν νέο κύκλο με την πορεία άλλων στεγαστικών παρεμβάσεων, όπως το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω».

Διεύρυνση δικαιούχων και το στοίχημα της εύρεσης ακινήτων

Οι συζητήσεις στο οικονομικό επιτελείο για το «Σπίτι μου 3» επικεντρώνονται στο αν το πρόγραμμα θα μπορούσε να διευρύνει τον κύκλο των δικαιούχων, είτε με αλλαγές στα ηλικιακά όρια, είτε με υψηλότερα εισοδηματικά όρια, είτε με διαφορετικό τρόπο υπολογισμού της επιλεξιμότητας. Αυτό θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό για νοικοκυριά που σήμερα βρίσκονται οριακά εκτός των προϋποθέσεων των προηγούμενων προγραμμάτων. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη αποφασιστεί ποια ακριβώς κριτήρια θα ισχύσουν. Το κύριο ερώτημα, όμως, παραμένει πώς θα βρεθούν διαθέσιμα σπίτια στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, όπου το πρόβλημα είναι εντονότερο.

Ένα από τα σενάρια που έχουν διατυπωθεί για την επίλυση αυτού του ζητήματος αφορά τη διεύρυνση των προδιαγραφών των ακινήτων, ώστε να μπορούν να ενταχθούν περισσότερα σπίτια. Αυτό θα μπορούσε να γίνει με τη δυνατότητα χρηματοδότησης κατοικιών με οικοδομική άδεια μετά το 2007, αντί για τους αυστηρότερους περιορισμούς που ίσχυαν στον προηγούμενο σχεδιασμό. Επίσης, εξετάζεται οι φορολογικές πιστώσεις προς τις τράπεζες να είναι μόνιμες και τα χαμηλότοκα δάνεια σε επιλέξιμους δικαιούχους να ενσωματωθούν στη συνήθη τραπεζική διαδικασία.

Οδικός χάρτης 6,5 δισ. ευρώ έως το 2035

Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική έως το 2035 αποτελεί τον κεντρικό οδικό χάρτη της Ελλάδας για τη μετάβαση από αποσπασματικές παρεμβάσεις σε ένα διαρκές, οργανωμένο και βιώσιμο σύστημα σχεδιασμού. Περιλαμβάνει αναλυτική παρουσίαση 50 συγκεκριμένων μέτρων, συνολικού προϋπολογισμού που υπερβαίνει τα 6,5 δισ. ευρώ. Από τα μέτρα αυτά, τα 36 συμπεριλαμβάνονται ήδη στην ενιαία ψηφιακή πύλη στεγαστικής πολιτικής (stegasi.gov.gr), ενώ τα 14 αποτελούν νέες προτεινόμενες παρεμβάσεις. Με την έγκριση της Εθνικής Στρατηγικής, δρομολογούνται άμεσα συγκεκριμένες δράσεις που οδηγούν στην κατασκευή ή ανακαίνιση 19.750 προσιτών κατοικιών -με εκτιμώμενο αριθμό ωφελουμένων 60.000 πολίτες-, καθώς και στη δημιουργία άνω των 8.500 νέων θέσεων σε φοιτητικές εστίες.

Το πρόγραμμα δράσης περιλαμβάνει:

• Την ανακαίνιση παλαιών ή κλειστών κατοικιών από 20.000 πολίτες, είτε για ιδιοκατοίκηση είτε για τη διάθεσή τους στην αγορά με μακροχρόνια μίσθωση.
• Την ανέγερση 2.350 νέων κοινωνικών κατοικιών σε μεγάλα αδρανή ακίνητα του Δημοσίου, όπως ανενεργά στρατόπεδα και άλλες δημόσιες εκτάσεις.
• Την άμεση διάθεση 400 κατοικιών μέσω του νέου θεσμού της κοινωνικής αντιπαροχής.
• Την προσθήκη 8.500 νέων κλινών στις υπάρχουσες υποδομές φοιτητικών εστιών σε έξι δημόσια Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΕΙ).
• Την κατασκευή και παράδοση 2.000 κατοικιών για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, στο πλαίσιο του εξειδικευμένου οικιστικού προγράμματος του υπουργείου Εθνικής Άμυνας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δημιουργία κοινωνικών και προσιτών κατοικιών. Προτείνεται μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ για την κατασκευή κατοικιών που θα διατίθενται μακροχρόνια με κοινωνικό ή προσιτό μίσθωμα, ενώ εξετάζονται παράλληλα πολεοδομικά και φορολογικά κίνητρα. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται χρηματοδοτικά εργαλεία για κατασκευαστικές εταιρείες, καθώς και αξιοποίηση δημόσιας γης, κυρίως σε περιοχές με έντονη στεγαστική πίεση. Σημαντικές είναι και οι παρεμβάσεις για φοιτητές και δημοσίους υπαλλήλους. Προβλέπεται ψηφιακή πλατφόρμα φοιτητικής συγκατοίκησης, με κρατικές εγγυήσεις προς τους ιδιοκτήτες, αλλά και αντίστοιχη πλατφόρμα για την καταγραφή των στεγαστικών αναγκών δημοσίων υπαλλήλων σε νησιωτικούς δήμους. Παράλληλα, εξετάζεται ειδικό πρόγραμμα παραχώρησης δημόσιας γης στα νησιά για την ανάπτυξη προσιτών κατοικιών.