Στενά του Ορμούζ: Εκτοξεύεται το κόστος LNG για την Ευρώπη στα 12 δισ. δολάρια, με φόντο την πολυετή κρίση στη ναυτιλία
Η διεθνής αγορά ενέργειας και ναυτιλίας βρίσκεται αντιμέτωπη με μια παρατεταμένη κρίση. Η συνεχιζόμενη ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στα Στενά του Ορμούζ οδηγεί σε αυξημένο κόστος εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), διατηρεί υψηλούς τους ναύλους των δεξαμενόπλοιων και ενισχύει την αβεβαιότητα γύρω από την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Rystad Energy, οι ευρωπαϊκές εισαγωγές LNG θα επιβαρυνθούν περαιτέρω κατά τουλάχιστον 12 δισ. δολάρια το 2026. Παράλληλα, η ναυλομεσιτική εταιρεία Poten & Partners προειδοποιεί ότι η σύγκρουση μπορεί να παραμείνει άλυτη για αρκετά χρόνια, με επαναλαμβανόμενες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, συνεχιζόμενες κυρώσεις και προσωρινές συμφωνίες για τη διατήρηση των ροών πετρελαίου.
Η Rystad Energy υπολογίζει ότι το συνολικό κόστος των παγκόσμιων εισαγωγών LNG θα αυξηθεί από 217,8 δισ. δολάρια (προπολεμικές εκτιμήσεις) σε τουλάχιστον 256,3 δισ. δολάρια το 2026, παρά τη μείωση των εισαγόμενων ποσοτήτων κατά 60,7 εκατ. τόνους. Η ανάλυση της εταιρείας βασίζεται στο σενάριο όπου οι παραδόσεις LNG από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θα είναι αδύνατες από τον Μάρτιο έως το τέλος του έτους, λόγω των συνεχών επιθέσεων σε εμπορικά πλοία στην περιοχή.
Η Ευρώπη αναμένεται να δεχτεί το μεγαλύτερο πλήγμα, με αύξηση κόστους τουλάχιστον 18%, παρά τη προβλεπόμενη μείωση της ζήτησης κατά 24 εκατ. τόνους. Επιπλέον, εκτιμάται ότι θα χαθούν 20,6 εκατ. τόνοι από τους συνολικά 24,7 εκατ. τόνους καταριανού LNG που είχαν προγραμματιστεί για την ευρωπαϊκή αγορά πριν την έναρξη της κρίσης.
Η ευρωπαϊκή εξάρτηση από την αγορά spot
Ένας κρίσιμος παράγοντας επιβάρυνσης είναι η ισχυρή εξάρτηση της Ευρώπης από την αγορά άμεσης παράδοσης (spot), από την οποία προμηθεύεται περίπου το 65% των εισαγόμενων ποσοτήτων LNG. Η Rystad Energy αναφέρει ότι η μέση τιμή του LNG στην Ευρώπη έχει ήδη αυξηθεί κατά 47%. Αντίθετα, στην Ανατολική Ασία, η αύξηση του συνολικού κόστους εισαγωγών περιορίζεται στο 9,7%, κάτι που οφείλεται κυρίως στη δομή των συμβάσεων προμήθειας. Στην Ανατολική Ασία, το 82% των μακροχρόνιων συμβολαίων LNG συνδέεται με τις τιμές του πετρελαίου, μειώνοντας την άμεση έκθεση στις ακραίες διακυμάνσεις των τιμών spot.
Ο Christoph Halser, ανώτερος αναλυτής Έρευνας Φυσικού Αερίου και LNG της Rystad Energy, τονίζει ότι η κρίση αποκαλύπτει μια βασική αδυναμία στην ενεργειακή ασφάλεια: η διαφοροποίηση των μηχανισμών τιμολόγησης δεν εγγυάται την πραγματική διαθεσιμότητα των φορτίων. Οι εισαγωγείς πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο τον κίνδυνο αύξησης των τιμών, αλλά και την αξιοπιστία των διαδρομών μεταφοράς και τη δυνατότητα αντικατάστασης των χαμένων ποσοτήτων.
Poten: Το σενάριο μιας σύγκρουσης χωρίς τέλος
Την ίδια στιγμή, η ναυλομεσιτική εταιρεία Poten & Partners, σε ανάλυσή της με τίτλο «Neither Peace Nor War» («Ούτε ειρήνη ούτε πόλεμος»), εξετάζει το ενδεχόμενο η αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ιράν να διαρκέσει για χρόνια, χωρίς να επιτευχθεί οριστική διπλωματική λύση. Παρά τις προσδοκίες για επίτευξη συμφωνίας εντός των επόμενων τριών έως έξι μηνών, η εταιρεία δεν αποκλείει τη διατήρηση του σημερινού αδιεξόδου, με περιοδικές επιθέσεις, συνεχιζόμενες κυρώσεις και διαπραγματεύσεις χωρίς συνολική συμφωνία.
Η Poten επισημαίνει ότι ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων, ο οποίος έχει ουσιαστικά αναστείλει τις εξαγωγές αργού πετρελαίου της Τεχεράνης, αποτελεί σημαντικό στοιχείο της κρίσης, περιορίζοντας μια βασική πηγή συναλλαγματικών εσόδων. Η εταιρεία εκτιμά επίσης ότι το Ιράν έχει εξαντλήσει τα αποθέματα πετρελαίου που διέθετε σε πλωτές αποθηκευτικές εγκαταστάσεις στην Ασία. Παράλληλα, η Τεχεράνη συνεχίζει να θέτει ως προϋπόθεση για την αποκατάσταση της ανεμπόδιστης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού, ενώ η στάση της Ουάσιγκτον παραμένει αβέβαιη.
Σύμφωνα με την Poten, ο χρόνος και η μορφή των επόμενων κινήσεων του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ενδέχεται να επηρεαστούν από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, αν και η κατεύθυνση των αποφάσεων παραμένει απρόβλεπτη.
Υψηλοί ναύλοι παρά τις αναταράξεις
Παρά τη συνεχιζόμενη πολεμική κρίση, η Poten εκτιμά ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση δεν συνεπάγεται απαραίτητα την παράλυση των αγορών πετρελαίου και δεξαμενόπλοιων. Οι εμπορικές ροές έχουν προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες, με δεξαμενόπλοια να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ μέσω διαδρόμου υπό αμερικανική προστασία και άλλα πλοία να πραγματοποιούν μεταφορτώσεις φορτίων στον Κόλπο του Ομάν. Οι εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή έχουν ανακάμψει σημαντικά τους τελευταίους μήνες, υποδεικνύοντας ότι η αγορά βρίσκει εναλλακτικούς τρόπους διατήρησης της εμπορικής δραστηριότητας.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η συνέχιση της κρίσης θα μπορούσε να διατηρήσει σε υψηλά επίπεδα τους ναύλους των δεξαμενόπλοιων, λόγω των επιχειρησιακών δυσκολιών, των πρόσθετων κόστους και των ασφαλίστρων κινδύνου. Ωστόσο, η Poten επισημαίνει ότι τα υψηλότερα έσοδα από ναύλους συνοδεύονται από σοβαρούς κινδύνους, ιδιαίτερα για τα πληρώματα των πλοίων που δραστηριοποιούνται στην περιοχή.
Στις 128 οι επιβεβαιωμένες επιθέσεις
Η επιδείνωση των συνθηκών ασφαλείας αποτυπώνεται στα τελευταία στοιχεία του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO). Μέχρι τις 3 Νοεμβρίου 2026, είχαν καταγραφεί 128 επιβεβαιωμένα περιστατικά κατά πλοίων στα Στενά του Ορμούζ και στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, με 24 νεκρούς ναυτικούς. Η Poten τονίζει ότι οι συνεχείς επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων αποτελούν σοβαρή απειλή για τους εργαζομένους στη ναυτιλία, οι οποίοι καλούνται να διατηρήσουν σε λειτουργία τις διεθνείς ενεργειακές μεταφορές εν μέσω της σύγκρουσης.
Το ενδεχόμενο μιας μακροχρόνιας κρίσης δημιουργεί μια διπλή πραγματικότητα για τη διεθνή ναυτιλία: αφενός, αυξάνει το κόστος του ενεργειακού εφοδιασμού και επιβαρύνει τις οικονομίες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές. Αφετέρου, διατηρεί τις συνθήκες που μπορούν να στηρίζουν υψηλούς ναύλους στα δεξαμενόπλοια, με βαρύ τίμημα όμως για την ασφάλεια των πληρωμάτων και τη σταθερότητα του παγκόσμιου εμπορίου.
