Επαναξιολόγηση του Τεκμαρτού Συστήματος Φορολόγησης Ελεύθερων Επαγγελματιών: Τι Νέο Ετοιμάζεται

Η κυβέρνηση σχεδιάζει τροποποιήσεις στο τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης, που επηρεάζει 670.000 επαγγελματίες, με στόχο την αντιμετώπιση στρεβλώσεων, χωρίς όμως να αλλάζει τον θεμελιώδη πυρήνα του νόμου. Οι αναπροσαρμογές αναμένεται να τεθούν σε ισχύ από το επόμενο έτος, πριν από τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, διατηρώντας τον πυρήνα της μεταρρύθμισης που θεσπίστηκε με τον νόμο Χατζηδάκη.

Στόχος η Άμβλυνση Αδικιών και η Κοινωνική Αποδοχή
Η πρωταρχική επιδίωξη είναι ο περιορισμός των στρεβλώσεων που αναδείχθηκαν κατά την εφαρμογή του συστήματος. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε επαγγελματίες με χαμηλή πραγματική φοροδοτική ικανότητα, μικρές ατομικές επιχειρήσεις, καθώς και σε ευάλωτες ομάδες ή εκείνες που δικαιούνται ειδικής μεταχείρισης.

Προτεινόμενες Παρεμβάσεις
Στο τραπέζι βρίσκονται διάφορες προτάσεις:

• Διεύρυνση των εκπτώσεων.
• Αύξηση των ποσοστών μείωσης του τεκμαρτού εισοδήματος.
• Επανεξέταση των προσαυξήσεων που συνδέονται με τα έτη άσκησης του επαγγέλματος, τη μισθοδοσία και τον κύκλο εργασιών.

Οι νέες αυτές παρεμβάσεις θα συμπληρώσουν τις αλλαγές που θα τεθούν σε ισχύ το 2027, όσον αφορά τη φορολογική κλίμακα των ελεύθερων επαγγελματιών, οι οποίες αναμένεται να μειώσουν τη φορολογική επιβάρυνση για πλήθος φορολογουμένων. Ιδιαίτερα οι νέοι επαγγελματίες και οι γονείς αναμένεται να δουν σημαντική ανακούφιση.

Το Τεκμήριο ως Εργαλείο Καταπολέμησης της Φοροδιαφυγής
Παρόλο που αναγνωρίζεται η πολιτική πρόκληση που προέκυψε από την επιβολή των τεκμηρίων, η κυβέρνηση επιμένει ότι το νέο σύστημα φορολόγησης παραμένει το κύριο εργαλείο για την αντιμετώπιση της συστηματικής απόκρυψης εισοδημάτων. Υπάρχει, ωστόσο, η ανάγκη εξισορρόπησης μεταξύ της μάχης κατά της φοροδιαφυγής και της αντιμετώπισης της δυσαρέσκειας των επαγγελματιών, οι οποίοι αισθάνονται ότι το τεκμήριο δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις ιδιαιτερότητες της δραστηριότητάς τους. Οι διορθώσεις στοχεύουν στην άμβλυνση τυχόν αδικιών, χωρίς να ακυρώνουν τη μεταρρύθμιση. Η προσπάθεια εστιάζει στη διόρθωση του συστήματος ώστε να παράγει λιγότερες υπερβολές και να είναι πιο κοινωνικά ανεκτό, ειδικά ενόψει εκλογών, μέχρι την ολοκλήρωση της μετάβασης στο επόμενο μοντέλο φορολόγησης.

Η Ψηφιακή Εποχή και η Κατάργηση των Τεκμηρίων
Η εκτίμηση είναι πως, με την πλήρη ενεργοποίηση των ψηφιακών εργαλείων της ΑΑΔΕ, θα είναι δυνατή η παρακολούθηση των πραγματικών εσόδων και εξόδων των επαγγελματιών με απόλυτη ακρίβεια. Αυτό καθιστά τα τεκμήρια λιγότερο απαραίτητα, με την κατάργησή τους να αναμένεται εντός των επόμενων δύο ετών. Η πλήρης εφαρμογή ψηφιακών εργαλείων είναι ο καθοριστικός παράγοντας για το μέλλον. Η καθολική χρήση του myDATA, η διασύνδεση ταμειακών μηχανών με POS, η ενίσχυση ηλεκτρονικών πληρωμών, η αξιοποίηση του IRIS, η ηλεκτρονική τιμολόγηση, το ψηφιακό δελτίο αποστολής και το ψηφιακό πελατολόγιο δημιουργούν ένα νέο πλαίσιο διασταυρώσεων. Όσο περισσότερες συναλλαγές καταγράφονται σε πραγματικό χρόνο, τόσο μειώνεται η ανάγκη για προσφυγή στα τεκμήρια. Η βασική κατεύθυνση είναι η δημιουργία ενός πιο ευέλικτου και δίκαιου φορολογικού πλαισίου για το έτος 2026 (εισοδήματα που θα δηλωθούν το 2027).

Στοχευμένες Μειώσεις και Απαλλαγές
Οι μελλοντικές αποφάσεις θα εστιάσουν σε περιπτώσεις όπου το τεκμήριο επιβάλλει δυσανάλογη επιβάρυνση σε σχέση με τα πραγματικά δεδομένα της επαγγελματικής δραστηριότητας. Εξετάζεται η ενίσχυση των υπαρχουσών μειώσεων για επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε μικρούς οικισμούς ή νησιά, για πολύτεκνους, γονείς μονογονεϊκών οικογενειών, άτομα με αναπηρία, καθώς και για κλάδους με έντονη εποχικότητα ή περιορισμένη οικονομική δυναμική.

Σήμερα, προβλέπεται μείωση 50% για συγκεκριμένες κατηγορίες, όπως άτομα με αναπηρία (67%-79%), επαγγελματίες σε οικισμούς κάτω των 500 κατοίκων ή σε μικρά νησιά, γονείς μονογονεϊκών οικογενειών με ανήλικα ή εξαρτώμενα τέκνα με αναπηρία (τουλάχιστον 67%), καθώς και πολύτεκνοι.

Επιπλέον, εξετάζεται η επέκταση των απαλλαγών από το τεκμήριο για νέους επαγγελματίες σε περιοχές με χαμηλό πληθυσμό, καθώς και μειώσεις στους συντελεστές προσαύξησης του ελάχιστου τεκμαρτού φορολογητέου εισοδήματος, κυρίως για ατομικές επιχειρήσεις. Το υφιστάμενο σύστημα, όπου η αύξηση των ετών άσκησης επαγγέλματος οδηγεί σε αύξηση του τεκμαρτού εισοδήματος, επιβαρύνει δυσανάλογα επαγγελματίες με μακροχρόνια δραστηριότητα αλλά όχι αντίστοιχα υψηλά εισοδήματα.

Παράδειγμα Προσαυξήσεων και Επανεξέταση
Σήμερα, για επαγγελματίες χωρίς προσωπικό, προβλέπεται προσαύξηση 10% για 7-9 έτη δραστηριότητας, 20% για 10-12 έτη, και 30% για άνω των 12 ετών. Για επιχειρήσεις με εργαζομένους, το ελάχιστο εισόδημα αυξάνεται κατά 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας (με ανώτατο όριο 15.000€), και κατά 5% της διαφοράς μεταξύ κύκλου εργασιών και μέσου όρου κλάδου (βάσει ΚΑΔ). Αυτές οι προσαυξήσεις θεωρούνται υπερβολικές για ορισμένες ομάδες, γι’ αυτό εξετάζεται η μείωσή τους ή ακόμα και η κατάργησή τους σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Η διάρκεια άσκησης επαγγέλματος δεν συνεπάγεται πάντα αντίστοιχη κερδοφορία, καθιστώντας το σημείο αυτό προβληματικό. Στόχος είναι οι προσαυξήσεις να μην λειτουργούν ως αυτόματος μηχανισμός αύξησης του φόρου.

Αποφυγή Αυτόματων Επιβαρύνσεων από τον Κατώτατο Μισθό
Μια βασική επιδίωξη είναι η αποτροπή αυτόματων επιβαρύνσεων λόγω της αύξησης του κατώτατου μισθού στον ιδιωτικό τομέα (στα 920€ από 880€), ιδιαίτερα όταν το πραγματικό εισόδημα επαγγελματιών είναι αντικειμενικά χαμηλότερο από το τεκμαρτό.