Νέο Ασύμμετρο Παγκόσμιο Σοκ: Ο Συναγερμός από το ΔΝΤ για την Οικονομία
Σε έναν νέο κύκλο αβεβαιότητας εισέρχεται η παγκόσμια οικονομία, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δημιουργεί ένα νέο και ασύμμετρο σοκ και απειλεί να εκτροχιάσει την εύθραυστη ανάκαμψη από τις προηγούμενες κρίσεις. Σύμφωνα με μια άκρως ανησυχητική, κοινή ανάλυση οκτώ κορυφαίων διευθυντικών στελεχών του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), ο πλανήτης βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα παγκόσμιο
Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε έναν νέο κύκλο αβεβαιότητας, με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή να πυροδοτεί ένα νέο, ασύμμετρο σοκ που απειλεί να ανατρέψει την εύθραυστη ανάκαμψη από προηγούμενες κρίσεις. Μια ανησυχητική ανάλυση από οκτώ κορυφαία στελέχη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) υπογραμμίζει ότι ο πλανήτης αντιμετωπίζει ένα παγκόσμιο, αλλά εξαιρετικά άνισο πλήγμα. Οι εισαγωγείς ενέργειας, οι φτωχότερες χώρες και εκείνες με περιορισμένα δημοσιονομικά αποθέματα θα δεχτούν τα ισχυρότερα χτυπήματα.
Η ανάλυση, που δημοσιεύεται ενόψει της επικαιροποίησης των προβλέψεων του ΔΝΤ για την παγκόσμια οικονομία, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «όλοι οι δρόμοι οδηγούν σε υψηλότερες τιμές και βραδύτερη ανάπτυξη». Το μέγεθος της ζημιάς θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την έκταση της σύγκρουσης.
Ενεργειακός Εφιάλτης: Το «Κλείσιμο» του Ορμούζ
Η ενέργεια αναδεικνύεται ως το κύριο κανάλι μετάδοσης της κρίσης. Η de facto διακοπή της διέλευσης από το Στενό του Ορμούζ έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου, επιβάλλοντας έναν «ξαφνικό, βαρύ φόρο» για τις χώρες που εισάγουν καύσιμα.
Η Ασία και η Ευρώπη βρίσκονται στο επίκεντρο αυτού του σοκ, καθώς εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο. Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι περίπου το 25-30% του παγκόσμιου πετρελαίου και το 20% του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ.
Ο εφιάλτης της ενεργειακής κρίσης του 2021-2022 επιστρέφει στην Ευρώπη, όπως τονίζουν οι οικονομολόγοι του Ταμείου. Χώρες όπως η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ιδιαίτερα ευάλωτες λόγω της εξάρτησής τους από το φυσικό αέριο, ενώ η Γαλλία και η Ισπανία εμφανίζονται πιο ανθεκτικές χάρη στην πυρηνική ενέργεια και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ).
Το νέο σοκ δημιουργεί κερδισμένους και χαμένους ακόμη και ανάμεσα στους εξαγωγείς πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ενώ οι εξαγωγείς που δεν εξαρτώνται από το Ορμούζ μπορεί να δουν τα έσοδά τους να αυξάνονται, οι παραγωγοί του Κόλπου που αντιμετωπίζουν περιορισμούς στις εξαγωγές λόγω προβλημάτων διαμετακόμισης, θα δουν οφέλη ελάχιστα.
Εφοδιαστική Αλυσίδα: Απειλή για την Παγκόσμια Επισιτιστική Ασφάλεια
Ο πόλεμος επανασχεδιάζει τον χάρτη του παγκόσμιου εμπορίου. Οι αλλαγές στις πορείες των πλοίων εκτοξεύουν τα κόστη ναύλων και ασφάλισης, ενώ αυξάνουν δραματικά τους χρόνους παράδοσης. Η πιο ανησυχητική συνέπεια, ωστόσο, είναι η απειλή για την παγκόσμια διατροφική αλυσίδα.
Το 1/3 των παγκόσμιων φορτίων λιπασμάτων διέρχεται από το Ορμούζ. Η διακοπή αυτή συμπίπτει με την έναρξη της περιόδου σποράς στο Βόρειο Ημισφαίριο, απειλώντας τις σοδειές και ωθώντας τις τιμές των τροφίμων προς τα πάνω.
Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, τα τρόφιμα αντιπροσωπεύουν το 36% της κατανάλωσης (έναντι μόλις 9% στις προηγμένες οικονομίες). Μια έκρηξη τιμών δεν συνιστά μόνο οικονομικό, αλλά και εξαιρετικά σοβαρό κοινωνικοπολιτικό πρόβλημα.
Διαταραχές καταγράφονται και σε άλλα κρίσιμα υλικά, όπως το ήλιο (απαραίτητο για ημιαγωγούς και ιατρικά μηχανήματα) και το θείο, η έλλειψη του οποίου μπορεί να πλήξει την παραγωγή νικελίου στην Ινδονησία (απαραίτητο για τις μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων).
Πληθωρισμός: Ο Κίνδυνος ενός Νέου Φαύλου Κύκλου
Ακριβώς τη στιγμή που πολλές κεντρικές τράπεζες άρχισαν να βλέπουν τον πληθωρισμό να πλησιάζει τους στόχους τους, το νέο ράλι στις τιμές ενέργειας και τροφίμων απειλεί να αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές πιέσεις. Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι εάν οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις πεισθούν ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει υψηλός για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι προσδοκίες θα ενσωματωθούν στους μισθούς και τις τιμές. Σε αυτή την περίπτωση, η αντιμετώπιση του σοκ θα απαιτήσει μια πολύ πιο απότομη και επώδυνη οικονομική επιβράδυνση, προκληθείσα από την αύξηση των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες.
Ασφυξία στις Χρηματοπιστωτικές Αγορές
Το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα βιώνει ήδη τις πρώτες ισχυρές αναταράξεις: οι μετοχές υποχωρούν, οι αποδόσεις των ομολόγων αυξάνονται και η μεταβλητότητα χτυπά «κόκκινο». Αυτό μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος εξυπηρέτησης χρέους για κυβερνήσεις και επιχειρήσεις.
Οι αναδυόμενες οικονομίες και τα κράτη χαμηλού εισοδήματος βρίσκονται στην χειρότερη θέση, καθώς βλέπουν τα νομίσματά τους να πιέζονται και τα ελλείμματά τους να διευρύνονται λόγω του αυξημένου κόστους εισαγωγών. Το Ταμείο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, υπενθυμίζοντας ότι αυτές οι περίπλοκες αναταράξεις έρχονται σε μια περίοδο που το παγκόσμιο χρέος βρίσκεται ήδη σε επίπεδα ρεκόρ.
Οι ειδικοί του ΔΝΤ καλούν τις κυβερνήσεις να υιοθετήσουν εξαιρετικά προσεκτικές και στοχευμένες πολιτικές, προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε χώρας, ιδίως για εκείνες που δεν διαθέτουν δημοσιονομικά περιθώρια. Το Ταμείο δηλώνει παρών για να στηρίξει τα πιο ευάλωτα μέλη του, προσφέροντας συμβουλές και οικονομική βοήθεια. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά η διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα: «Σε έναν αβέβαιο κόσμο, περισσότερες χώρες χρειάζονται περισσότερο την υποστήριξή μας. Είμαστε εκεί γι’ αυτές».
