Συνταγματική Αναθεώρηση: Η Ολομέλεια της Βουλής ξεκινά τη συζήτηση – Οι επόμενες κινήσεις και οι διαφωνίες

Από σήμερα, 23 Ιουλίου 2026, εισέρχεται στην τελική της φάση η διαδικασία της Βουλής για την αναθεώρηση του Συντάγματος, με την έναρξη της συζήτησης στην Ολομέλεια επί της πρότασης που κατατέθηκε από τη Νέα Δημοκρατία. Ωστόσο, τα καθοριστικά βήματα αναμένεται να γίνουν στην επόμενη, αναθεωρητική Βουλή.

Κωνσταντοπούλου: Ενδυνάμωση της Δημοκρατίας μέσω θεσμικής θωράκισης της λαϊκής και κοινωνικής συμμετοχής – Τι είπε για Συνταγματική Αναθεώρηση, κυβέρνηση και Τσίπρα

Εντός τριών ημερών, η Ολομέλεια θα εξετάσει και θα αποφασίσει εάν υπάρχει η ανάγκη αναθεώρησης άνω των 30 διατάξεων του Συντάγματος. Ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, Ευριπίδης Στυλιανίδης, δήλωσε: «Οι μεταρρυθμίσεις που εισηγείται η Νέα Δημοκρατία ανοίγουν μια συζήτηση που αναμορφώνει πλήρως και τις τρεις εξουσίες: τη δικαστική την ανεξαρτητοποιεί, τη νομοθετική την ενισχύει, τη θωρακίζει και την προσδιορίζει και την εκτελεστική την εκσυγχρονίζει. Επομένως, έχει νόημα η συζήτηση αυτή να συνεχιστεί».

Συνταγματική Αναθεώρηση: Παράθυρο συναίνεσης στην επόμενη Βουλή – Οι πρώτες «γέφυρες» για τα άρθρα 16 και 86

Η σημερινή Βουλή, η προαναθεωρητική, έχει την υποχρέωση να ορίσει με σαφήνεια ποιες διατάξεις χρήζουν αναθεώρησης. Η επόμενη Βουλή, η Αναθεωρητική, έχοντας νωπή λαϊκή εντολή, θα διαμορφώσει το περιεχόμενο των αναθεωρητέων διατάξεων, χωρίς να δεσμεύεται αυστηρά από τις θέσεις των κομμάτων της προηγούμενης.

Συνταγματική αναθεώρηση: Ναι από τη ΝΔ, «παρών» σε 15 άρθρα από το ΠΑΣΟΚ

Πώς λειτουργεί η «χιαστί» πλειοψηφία

Στη διαδικασία αναθεώρησης ισχύει η «χιαστί» πλειοψηφία. Συγκεκριμένα, εάν μια διάταξη κριθεί αναθεωρητέα στην προτείνουσα Βουλή με 180 ψήφους, η νομοτεχνική κατάρτιση του περιεχομένου της απαιτεί μόλις 150 ψήφους στην αναθεωρητική Βουλή. Αντιθέτως, εάν μια διάταξη λάβει 151 ψήφους στην προτείνουσα Βουλή, για την αναθεώρησή της στην επόμενη Βουλή θα απαιτηθούν 180 ψήφοι.

Η στάση της αντιπολίτευσης στην Επιτροπή Αναθεώρησης

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης, προκειμένου να αποφευχθεί η πλειοψηφία των 180 βουλευτών στην παρούσα Βουλή και να διευκολυνθούν οι συναινέσεις στην επόμενη, δεν ψήφισαν «ναι» σε καμία διάταξη στην Επιτροπή Αναθεώρησης. Το ΠΑΣΟΚ, ενώ συμφωνεί κατ’ αρχήν στην αναθεώρηση τουλάχιστον 15 άρθρων και έχει υποβάλει δικές του προτάσεις, θα ψηφίσει «παρών» σε αυτά τα άρθρα και «κατά» στα υπόλοιπα. Τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν δηλώσει «κατά» στην πρόταση της Νέας Δημοκρατίας.

Τα άρθρα όπου διαφαίνονται συγκλίσεις

Η κοινοβουλευτική συζήτηση ανέδειξε πιθανά πεδία συναίνεσης στην επόμενη, Αναθεωρητική Βουλή. Αυτά περιλαμβάνουν τα μη κρατικά μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια, την εκλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων, την κατάργηση της αμελλητί διαβίβασης υποθέσεων αρμοδιότητας υπουργών, τον τρόπο εφαρμογής του άρθρου 24 για το περιβάλλον, τις δικλείδες ασφαλείας για την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και πιθανώς την επιστολική ψήφο για τους εντός της επικράτειας εκλογείς.

Σημεία που αναμένεται να εξασφαλίσουν ευρύτερη συναίνεση στην επόμενη Βουλή, λόγω της μη διαφωνίας περισσότερων από δύο κομμάτων στην ανάγκη συνταγματικής κατοχύρωσής τους, είναι οι προτάσεις για την προαγωγή της ελληνικής γλώσσας και την προστασία της σημαίας.

Το έργο της κυβερνητικής πλειοψηφίας που θα προκύψει μετά τις εκλογές αναμένεται να είναι σύνθετο, καθώς θα πρέπει να διαμορφωθούν οι απαραίτητες συναινέσεις για τη νέα διατύπωση των προς αναθεώρηση διατάξεων.

Με βάση τις τοποθετήσεις στην τελευταία συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας, η πρόταση για το ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή (με αναστολή της βουλευτικής ιδιότητας) ενδέχεται να μην τεθεί σε ψηφοφορία. Επίσης, αμφίβολο είναι αν θα φτάσει στην ψηφοφορία η πρόταση για την μία και μοναδική εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας. Η πρόταση αυτή, ακόμη και αν φτάσει σε ψηφοφορία, είναι πιθανό να προσκρούσει στην αντιπολίτευση, αλλά και σε αρκετούς βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος, οι οποίοι θεωρούν ότι μια μονοετής θητεία Προέδρου έχει νόημα μόνο αν ο Πρόεδρος διαθέτει αρμοδιότητες για ανεξάρτητη άσκηση καθηκόντων, χωρίς την πίεση της επανεκλογής. Ωστόσο, ο Πρωθυπουργός έχει δηλώσει ότι οι βουλευτές θα ψηφίσουν με ελευθερία συνείδησης.

Την ίδια στιγμή, η κυβερνητική πλειοψηφία ασκεί δριμεία κριτική, ιδιαίτερα στο ΠΑΣΟΚ, το οποίο, δηλώνοντας «παρών» σε πολλά άρθρα που χρήζουν αναθεώρησης και παρουσιάζοντας μερική σύγκλιση θέσεων, επιλέγει να μην ψηφίσει «ναι». Βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας επισημαίνουν ότι ακόμη και στο άρθρο 16, η Νέα Δημοκρατία ήταν πρόθυμη να υποχωρήσει από την πρόταση για ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, υιοθετώντας την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για μη κρατικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα, χωρίς όμως η αξιωματική αντιπολίτευση να αποδεχτεί καν τη δική της πρόταση.

Παρόμοια κατάσταση επικράτησε και με το άρθρο 5β, όπου η Νέα Δημοκρατία εισήγαγε την τεχνητή νοημοσύνη. Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει ότι στην επόμενη Βουλή θα υπάρξουν οι 180 βουλευτές που απαιτούνται για να καταστεί η Ελλάδα «διεθνές εκπαιδευτικό κέντρο», όπως η Κύπρος, η οποία εξασφαλίζει σημαντικό ποσοστό του ΑΕΠ της από τα πανεπιστήμιά της.

Το ΠΑΣΟΚ απαντά, ότι η αναθεώρηση του 2027 θα γίνει υπό το πρίσμα της αναθεώρησης του 2019 και της «κακής πρακτικής» που ακολουθήθηκε τότε, όταν οι θέσεις που διατυπώθηκαν στην προτείνουσα Βουλή διέφεραν από αυτές που τελικά εφαρμόστηκαν, οδηγώντας στην εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας με σχετική πλειοψηφία. Το κόμμα επιδιώκει «υπερπλειοψηφίες» στην αναθεωρητική Βουλή και γι’ αυτό προτείνει την αναθεώρηση του άρθρου 110 του Συντάγματος.

Η συνταγματική αναθεώρηση του 2019 παρουσίασε την ιδιοτυπία της πρώτης φοράς που η πλειοψηφία της Βουλής που διαμόρφωσε την αναθεώρηση ήταν διαφορετική από την πλειοψηφία της προτείνουσας Βουλής. Αυτό είχε επιπτώσεις στο τελικό αποτέλεσμα. Ορισμένες διατάξεις που είχαν προκριθεί από την πρώτη, δεν κρίθηκαν σκόπιμο να μεταβληθούν από τη δεύτερη, ενώ άλλες αναθεωρήθηκαν κατά τρόπο μερικώς διαφορετικό. Επιπλέον, η προτείνουσα Βουλή του 2019 αρνήθηκε να συμπεριλάβει στη διαδικασία αναθεώρησης ορισμένες διατάξεις, των οποίων η τότε αντιπολίτευση επεδίωκε την αλλαγή, όπως το άρθρο 16 (κρατικό μονοπώλιο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση), το «οικονομικό Σύνταγμα» και το άρθρο 24 (προστασία περιβάλλοντος).

Και οι δύο πλευρές, η κυβερνητική πλειοψηφία και η μειοψηφία, «ξορκίζουν» σήμερα την αναθεώρηση του 2019, η καθεμία για τους δικούς της, βάσιμους λόγους.

Πηγή: ΑΠΕ