Δύο Κρίσιμα Ορόσημα στην Αποκλιμάκωση του Δημοσίου Χρέους: Μια Λεπτομερής Ανάλυση

Η πορεία αποκλιμάκωσης του δημοσίου χρέους της Ελλάδας, που επιτυγχάνεται με ταχύ ρυθμό τα τελευταία χρόνια, σηματοδοτείται από δύο ιδιαίτερα συμβολικά ορόσημα για την εθνική οικονομία. Το πρώτο από αυτά αφορά την φετινή, προβλεπόμενη επίδοση, κατά την οποία το ελληνικό δημόσιο χρέος αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από το 140% του ΑΕΠ. Είναι η πρώτη φορά από το 2010 που το χρέος θα περιοριστεί κάτω από αυτό το επίπεδο, το οποίο σηματοδότησε την έναρξη της πολυετούς περιόδου των μνημονίων. Υπενθυμίζεται ότι το 2010, με χρέος 146% του ΑΕΠ (μετά την αλματώδη αύξηση από 112% το 2008 στο 127% το 2009), ξεκίνησε η «περιπέτεια» των μνημονίων για την Ελλάδα.

Το δεύτερο σημαντικό ορόσημο τοποθετείται στο 2029. Σύμφωνα με όλες τις υφιστάμενες προβλέψεις, εκείνη τη χρονιά το ελληνικό δημόσιο χρέος αναμένεται να πέσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ, ένα κρίσιμο όριο που παρακολουθείται στενά από τις αγορές και τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης.

Οι Προβλέψεις του Υπουργείου Οικονομικών

Αναλυτικότερα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Υπουργείου Οικονομικών, το δημόσιο χρέος αναμένεται να περιοριστεί φέτος στο 136,8% του ΑΕΠ (357,515 δισ. ευρώ), από 146,1% του ΑΕΠ το 2025. Το 2027 προβλέπεται περαιτέρω μείωση στο 131,5% του ΑΕΠ (355,8 δισ. ευρώ), για να υποχωρήσει το 2028 στο 124,6% του ΑΕΠ (349,820 δισ. ευρώ) και στο 119% του ΑΕΠ (346,045 δισ. ευρώ) το 2029.

Αυτή η θετική εξέλιξη, όπως επισημαίνεται και στην τελευταία έκθεση του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου (ΕΔΣ), οφείλεται πρωτίστως στην ισχυρή ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας και στη διατήρηση ισχυρών πρωτογενών πλεονασμάτων. Ενδεικτικά, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ετήσιας Έκθεσης Προόδου 2026 για τη δυναμική του χρέους, η συνεισφορά των πρωτογενών πλεονασμάτων στη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ ανήλθε σε 4,9 ποσοστιαίες μονάδες το 2025, με την αντίστοιχη εκτίμηση για το 2026 να είναι 3,2 ποσοστιαίες μονάδες. Παράλληλα, πέραν της θετικής επίδρασης του υψηλού ρυθμού ανάπτυξης, σημαντική ήταν και η συμβολή της πολιτικής πρόωρων αποπληρωμών του χρέους που ακολούθησαν το Υπουργείο Οικονομικών και ο Οργανισμός Διαχείρισης του Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ).

Η «Ακτινογραφία» των Μνημονιακών Δανείων

Η έκθεση του ΕΔΣ παρουσιάζει λεπτομερώς την «ακτινογραφία» του δημοσίου χρέους. Η υλοποίηση των τριών προγραμμάτων μακροοικονομικής προσαρμογής (2010-2018) συνοδεύτηκε από τη λήψη δανειακών κεφαλαίων συνολικού ύψους 288,7 δισ. ευρώ. Αυτά προήλθαν από διμερή δάνεια με χώρες της ευρωζώνης (Greek Loan Facility, GLF), από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (European Financial Stability Facility, EFSF), από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (European Stability Mechanism, ESM), καθώς και από το ΔΝΤ, με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους (χαμηλά επιτόκια, μακρά περίοδο αποπληρωμής).

Η αποπληρωμή αυτού του χρέους απαιτεί τη διατήρηση δημοσιονομικών πλεονασμάτων τις επόμενες δεκαετίες. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα δανειακά κεφάλαια που προήλθαν από το ΔΝΤ (32,1 δισ. ευρώ) έχουν εξοφληθεί πλήρως από τον Απρίλιο του 2022. Επομένως, το ανεξόφλητο υπόλοιπο αφορά αποκλειστικά δανειακά κεφάλαια των κρατών μελών της ευρωζώνης, που αντλήθηκαν μέσω του Μηχανισμού Στήριξης (GLF, EFSF, ESM). Το ύψος τους ανέρχεται σε 211,4 δισ. ευρώ, με την αποπληρωμή τους να εκτείνεται έως το 2070. Από αυτό το ποσό, τα 52,9 δισ. ευρώ αφορούν διμερή διακρατικά δάνεια που χορηγήθηκαν στην Ελλάδα από χώρες της ευρωζώνης (GLF), με το σημερινό ανεξόφλητο υπόλοιπο να ανέρχεται σε 26,3 δισ. ευρώ.

Στο πλαίσιο της στρατηγικής ενεργούς διαχείρισης του δημοσίου χρέους, έχουν πραγματοποιηθεί διαδοχικές πρόωρες αποπληρωμές μέρους αυτών των δανείων. Συγκεκριμένα, τον Δεκέμβριο του 2024 αποπληρώθηκαν οφειλές ύψους 7,935 δισ. ευρώ για λήξεις που αφορούσαν τα έτη 2026, 2027 και 2028. Αντίστοιχα, τον Δεκέμβριο του 2025 έγινε πρόωρη αποπληρωμή 5,29 δισ. ευρώ, καλύπτοντας τμήμα των υποχρεώσεων με προγραμματισμένη λήξη την περίοδο 2033-2041. Ο ΟΔΔΗΧ ανακοίνωσε πρόσφατα νέα πρόωρη εξόφληση περίπου 7 δισ. ευρώ, η οποία καλύπτει δόσεις με αρχικές λήξεις το 2029 και τα έτη 2033-2035.

Εκτιμάται πως στο τέλος του 2026 θα απομένουν περίπου 19 δισ. ευρώ, τα οποία θα αποπληρωθούν πρόωρα με καταβολές περίπου 5 δισ. ευρώ ετησίως για τα τέσσερα επόμενα χρόνια, με ημερομηνία αποπληρωμής το 2031. Η επιτάχυνση στην αποπληρωμή αναμένεται να έχει άμεση θετική επίδραση στην μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, στη συγκράτηση των δαπανών τόκων, καθώς και στη σταθεροποίηση του προφίλ χρηματοδοτικών αναγκών μεσοπρόθεσμα, ενισχύοντας τη χρηματοοικονομική ανθεκτικότητα και το πιστωτικό προφίλ της χώρας, όπως τονίζει το ΕΔΣ.

Από τα δανειακά κεφάλαια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) ύψους 141,8 δισ. ευρώ, το ανεξόφλητο υπόλοιπο ανέρχεται σε περίπου 125,7 δισ. ευρώ. Βάσει του υφιστάμενου χρονοδιαγράμματος, η καταβολή των ετήσιων δόσεων θα επεκταθεί έως το 2070. Η χρηματοδοτική βοήθεια ύψους 58,8 δισ. ευρώ που αντλήθηκε από τον ESM κατά τη διάρκεια του τρίτου προγράμματος, αναμένεται να αποπληρωθεί από το 2034 έως το 2060.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ