Δύο Όψεις της Εξωτερικής Πολιτικής Τραμπ: Επιτυχία στην Ουκρανία, Δυσκολία στο Ιράν

Η εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζει δύο διακριτές πτυχές. Η προσέγγισή του προς την Ουκρανία φαίνεται να προσαρμόζεται επιτυχώς στις απαιτήσεις ενός πολυπολικού κόσμου, ενώ η στρατηγική απέναντι στο Ιράν παρουσιάζει σημάδια στασιμότητας, χωρίς να διαφαίνεται ξεκάθαρη διέξοδος.

Πριν από έναν μόλις χρόνο, οι επικριτές του Αμερικανού προέδρου εξέφραζαν ανησυχίες ότι μία δεύτερη θητεία του θα οδηγούσε σε γεωπολιτικές κρίσεις, αποδίδοντάς τες σε μία «υποχωρητική» στάση, ειδικά στο μέτωπο του πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Η επιδίωξη για εύρεση μιας διαπραγματευτικής λύσης θεωρήθηκε τότε ως πιθανή «προδοσία» του δυτικού τόξου.

Σήμερα, ωστόσο, η εικόνα έχει αλλάξει. Η αμερικανική εμπλοκή στην Ουκρανία έχει πλέον περιοριστεί σε επίπεδο άμεσης χρηματοδότησης. Ταυτόχρονα, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι έχουν ενισχύσει σημαντικά τη στήριξή τους, επιτρέποντας στο Κίεβο να συνεχίσει την άμυνά του απέναντι στη Μόσχα.

Παρά τις αρχικές προβλέψεις για κατάρρευση, μετά την αποτυχημένη ουκρανική αντεπίθεση το 2023, ο συνδυασμός ανθεκτικότητας, ευρωπαϊκής στήριξης και τεχνολογικών εξελίξεων, ιδιαίτερα στον πόλεμο των drones, έχει οδηγήσει σε ένα παρατεταμένο αδιέξοδο στο μέτωπο. Αυτή η εξέλιξη έχει αυξήσει την πίεση στο καθεστώς του Βλαντίμιρ Πούτιν, το οποίο παρουσιάζεται πιο ασταθές και καχύποπτο σε σύγκριση με τα αρχικά στάδια της σύγκρουσης.

Σύμφωνα με αυτή την οπτική, η μεταφορά του μεγαλύτερου μέρους της ευθύνης στους Ευρωπαίους δεν συνιστά αποτυχία των ΗΠΑ, αλλά μια στρατηγική προσαρμογή: η Ευρώπη αναλαμβάνει έναν πιο ενεργό ρόλο στην ασφάλεια της γεωγραφικής της περιοχής, ενώ η Ουάσιγκτον μειώνει την άμεση εμπλοκή της.

Μείωση Κόστους χωρίς Πλήρη Αποχώρηση

Η πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ δεν περιορίστηκε σε απλή περικοπή της βοήθειας. Παράλληλα, διατηρήθηκαν, ή ακόμα και ενισχύθηκαν, κρίσιμες μορφές υποστήριξης, όπως η παροχή προηγμένων οπλικών συστημάτων και η ανταλλαγή πληροφοριών. Αυτό επέτρεψε στην Ουκρανία να αποκτήσει δυνατότητες που δεν διέθετε προηγουμένως, όπως η δυνατότητα πραγματοποίησης πλήγματων μεγαλύτερης εμβέλειας εντός ρωσικού εδάφους. Το αποτέλεσμα είναι μια πιο «ισορροπημένη» εμπλοκή των ΗΠΑ, αντί για πλήρη αποστασιοποίηση.

Επιπλέον, η άσκηση πίεσης προς τους Ευρωπαίους, συχνά με χρήση σκληρής ρητορικής, φάνηκε να λειτουργεί ως καταλύτης για την αύξηση των αμυντικών δαπανών και της επιχειρησιακής ετοιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αντίθετη Εικόνα στο Μέτωπο του Ιράν

Την ίδια στιγμή, η πολιτική έναντι του Ιράν παρουσιάζει σημαντικά διαφορετικά χαρακτηριστικά. Η εμπλοκή των ΗΠΑ σε μία σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, σε μεγάλο βαθμό υπό την πίεση του Ισραήλ, έχει δημιουργήσει ένα περίπλοκο και υψηλού ρίσκου περιβάλλον. Σε αντίθεση με την Ουκρανία, όπου οι Ευρωπαίοι ανέλαβαν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης, στην περίπτωση του Ιράν οι ΗΠΑ μοιάζουν να επωμίζονται το κύριο κόστος, χωρίς ουσιαστική συμβολή από άλλους περιφερειακούς εταίρους.

Οι ευρωπαϊκές χώρες εκδηλώνουν επιφυλακτικότητα, δεδομένου ότι ποτέ δεν συμφώνησαν, ούτε καν ρωτήθηκαν, για αυτόν τον πόλεμο. Τα κράτη του Περσικού Κόλπου, παρά τη στενή τους σχέση με την Ουάσιγκτον, δεν διαθέτουν την ικανότητα ή τη βούληση να προσφέρουν αντίστοιχη στρατιωτική στήριξη.

Δύο Πόλεμοι, Δύο Διαφορετικά Μοντέλα

Το αποτέλεσμα είναι μια έντονη αντίθεση: στην Ουκρανία, διαμορφώνεται σταδιακά ένα μοντέλο «κατανομής βαρών» που θα μπορούσε να διατηρηθεί ακόμα και μετά το τέλος της θητείας Τραμπ, αν και κρατά την Ε.Ε. εγκλωβισμένη. Στη Μέση Ανατολή, αντίθετα, οι ΗΠΑ παραμένουν «εγκλωβισμένες» σε μια σύγκρουση χωρίς σαφή στρατηγική εξόδου.

Καθώς η παγκόσμια ισορροπία ισχύος μετατοπίζεται και η Κίνα αναδεικνύεται σε κεντρική πρόκληση για τις ΗΠΑ, η ανάγκη αποδέσμευσής τους από δευτερεύοντα μέτωπα καθίσταται πιο επιτακτική. Υπό αυτό το πρίσμα, η μερική απεμπλοκή από την Ουκρανία φαίνεται να εξυπηρετεί έναν ευρύτερο στρατηγικό στόχο. Αντίθετα, η ταυτόχρονη και βαθύτερη εμπλοκή στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να περιορίζει την ικανότητα της Ουάσιγκτον να επικεντρωθεί σε αυτό που η ίδια θεωρεί ως την κύρια γεωπολιτική πρόκληση της εποχής.