Το παράδοξο της αγοράς πετρελαίου: Γιατί οι τιμές παραμένουν χαμηλότερες από τις προσδοκίες παρά τη μεγάλη διαταραχή εφοδιασμού

Από τη στιγμή που ξέσπασε ο πόλεμος στο Ιράν, πριν από δύο μήνες, οι τιμές του πετρελαίου έχουν βρεθεί στο επίκεντρο του παγκόσμιου οικονομικού ενδιαφέροντος. Παρά τις προειδοποιήσεις για την χειρότερη ενεργειακή κρίση και την πιθανότητα ύφεσης της παγκόσμιας οικονομίας, οι αναλυτές αντιμετωπίζουν ένα παράδοξο: Οι τιμές του πετρελαίου δεν έχουν ανέβει όσο αναμενόταν, παρά τη ρεκόρ διαταραχή στην παγκόσμια προσφορά.

Το 2022, όταν η Ρωσία επιτέθηκε στην Ουκρανία και απείλησε να αφαιρέσει 3 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από την αγορά (χωρίς τελικά να το κάνει), οι τιμές του αργού είχαν εκτιναχθεί πάνω από τα 120 δολάρια, ενώ η βενζίνη στις ΗΠΑ είχε ξεπεράσει τα 5 δολάρια το γαλόνι, όπως υπενθυμίζει το CNN. Σήμερα, με το Ιράν να κρατά τα Στενά του Ορμούζ κλειστά και να αφαιρεί 14 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από την παγκόσμια αγορά, τη μεγαλύτερη διαταραχή προμηθειών που έχει καταγραφεί ποτέ, οι τιμές του πετρελαίου κυμαίνονται γύρω στα 110 δολάρια και η βενζίνη στις ΗΠΑ κοστίζει περίπου 4,4 δολάρια το γαλόνι.

Σύμφωνα με τις αρχικές προσδοκίες των αναλυτών, οι τιμές του πετρελαίου αναμενόταν να είχαν φτάσει τα 150 δολάρια μέχρι τώρα, με ορισμένες προβλέψεις να είναι ακόμη πιο επιθετικές. «Θα περίμενα οι τιμές να είναι πάνω από τα 200 δολάρια. Είναι τρελό», δήλωσε στο CNN ο Matt Smith, επικεφαλής αναλυτής πετρελαίου της Kpler. «Όλοι ξύνουν το κεφάλι τους για αυτό».

Οι βασικοί κανόνες προσφοράς και ζήτησης δεν εξηγούν επαρκώς αυτό το φαινόμενο, σύμφωνα με το CNN, το οποίο αναζητά τις πιθανές αιτίες πίσω από τα παράδοξα στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου.

1) Αυξημένη Παραγωγή Πετρελαίου

Η παραγωγή αργού πετρελαίου στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Λατινική Αμερική και άλλες περιοχές εκτός του Περσικού Κόλπου έχει παρουσιάσει αύξηση. Ωστόσο, οι δυνατότητες περαιτέρω αύξησης είναι περιορισμένες, και η επιπλέον ποσότητα δεν επαρκεί για να καλύψει την απώλεια των 14 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως από την αγορά. Αν και η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν την παραγωγή τους, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ περιορίζει δραματικά τις εξαγωγές τους. Επιπλέον, τα διυλιστήρια παγκοσμίως λειτουργούν σε μέγιστη ή σχεδόν μέγιστη χωρητικότητα (εφόσον δεν έχουν καταστραφεί στον πόλεμο). Συνεπώς, η αυξημένη παραγωγή δεν αποτελεί την κύρια εξήγηση για τη συγκρατημένη άνοδο των τιμών.

2) Σημαντικά Αποθέματα Πετρελαίου

Σύμφωνα με την JP Morgan, περίπου 580 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου βρισκόταν πριν από τον πόλεμο σε δεξαμενόπλοια και χερσαίες αποθήκες. Αυτά τα αποθηκευμένα αποθέματα δημιούργησαν ένα σημαντικό «μαξιλάρι» για την αγορά. «Θυμηθείτε: Πριν από τον πόλεμο, η αγορά πετρελαίου ήταν σε γενικευμένη υπερπροσφορά», δηλώνει ο Joe Brusuelas, επικεφαλής οικονομολόγος της RSM US. «Μερικές φορές είναι καλύτερο να είσαι τυχερός παρά καλός». Η ιστορική απελευθέρωση πετρελαίου από στρατηγικά αποθέματα και η άρση των κυρώσεων από την κυβέρνηση Trump για το ρωσικό και το ιρανικό πετρέλαιο πρόσθεσαν επιπλέον εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια στην αλυσίδα εφοδιασμού, παρέχοντας στην αγορά κάποια προσωρινή ανακούφιση. Παρόλα αυτά, όλα αυτά μαζί καλύπτουν το κενό εφοδιασμού μόνο κατά περίπου 8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, όπως σημειώνει η Natasha Kaneva της JP Morgan.

3) Μείωση της Ζήτησης Πετρελαίου

Σύμφωνα με την JP Morgan, η ζήτηση έχει μειωθεί κατά τουλάχιστον 4,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Συγκριτικά, κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής κρίσης του 2009, η μείωση της ζήτησης ήταν μόλις 2,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ακόμα και αφότου οι τιμές του πετρελαίου είχαν ενισχυθεί πάνω από τα 140 δολάρια το βαρέλι. Ορισμένοι καταναλωτές πράγματι αλλάζουν τη συμπεριφορά τους και αγοράζουν λιγότερα καύσιμα λόγω του υψηλού κόστους. Ωστόσο, οι ακριβές τιμές αποτελούν μόνο ένα μέρος της εξήγησης. Στην πράξη, η προσφορά πετρελαίου έχει μειωθεί τόσο γρήγορα που ορισμένα μέρη του κόσμου –ειδικά στη Μέση Ανατολή και την Ασία– κυριολεκτικά ξεμένουν από πετρέλαιο και καύσιμα. Η Ευρώπη προειδοποιεί για ελλείψεις στα αεροπορικά καύσιμα. Οι ελλείψεις πρώτων υλών για πλαστικά έχουν αναγκάσει τις ασιατικές χώρες να μειώσουν την παραγωγή ή να κλείσουν εντελώς τα εργοστάσια. Πρακτικά, νοικοκυριά και επιχειρήσεις δεν μπορούν να απαιτήσουν πετρέλαιο εάν κυριολεκτικά δεν μπορούν να το προμηθευτούν. Όταν η ζήτηση μειώνεται, οι τιμές ακολουθούν την πτώση.

Η Πραγματική Εξήγηση: Η Κερδοσκοπία

Με προσφορά μόλις 8 εκατομμυρίων βαρελιών και μείωση της ζήτησης κατά 4 εκατομμύρια βαρέλια, η αγορά δεν έχει καταφέρει ακόμη να αναπληρώσει τα 14 εκατομμύρια βαρέλια/ημέρα που χάθηκαν λόγω του κλεισίματος των Στενών. Επομένως, η τιμή του πετρελαίου θα έπρεπε να είναι πολύ υψηλότερη. Ο λόγος που το πετρέλαιο δεν είναι ακόμα ακριβότερο, σύμφωνα με το CNN, εντοπίζεται στην κερδοσκοπία. Το μεγαλύτερο μέρος των συναλλαγών στα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου πραγματοποιείται από αντισυμβαλλομένους που αγοράζουν συμβόλαια μελλοντικής παράδοσης αργού πετρελαίου για λόγους αντιστάθμισης κινδύνου. Ωστόσο, περίπου το 11% των ανοιχτών συμβολαίων αγοράζονται και πωλούνται από κερδοσκοπικούς traders που δεν ενδιαφέρονται να έχουν στην κατοχή τους πετρέλαιο. Αυτές οι συναλλαγές έχουν τεράστια επιρροή στην αγορά και σήμερα οι traders στοιχηματίζουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump θα αποχωρήσει γρήγορα από το Ιράν, περιορίζοντας έτσι τα περιθώρια ανόδου του πετρελαίου.

«Νομίζω ότι ο Λευκός Οίκος έχει πείσει με μεγάλη επιτυχία ένα κομμάτι της αγοράς ότι ο πόλεμος θα τελειώσει σύντομα», εξηγεί η Helima Croft, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων της RBC Capital Market και πρώην αναλύτρια της CIA. Όμως, τα αποθέματα που προστάτευσαν μέχρι τώρα την αγορά εξαντλούνται με ταχείς ρυθμούς. Εάν ο πόλεμος συνεχιστεί τους καλοκαιρινούς μήνες, η εικόνα της αγοράς θα αλλάξει σημαντικά. «Ένα πράγμα είναι σίγουρο, ότι έρχεται μια παγκόσμια κρίση εφοδιασμού και δεν έχει αποτιμηθεί πλήρως», προειδοποιεί ο Smith της Kpler.

moneyreview.gr

Ακολουθήστε το Money Review στο Google News