«Το Σφυρί χωρίς Αφέντη»: Μια Ομαδική Έκθεση Νέων Καλλιτεχνών στο Πολιτιστικό Κέντρο «Μελίνα»

YOUTHS III. «Το Σφυρί χωρίς Αφέντη»
Ομαδική έκθεση δώδεκα ανερχόμενων καλλιτεχνών

Πολιτιστικό Κέντρο «Μελίνα» Δήμου Αθηναίων
2 – 16 Οκτωβρίου 2026 

Το Πολιτιστικό Κέντρο «Μελίνα» του Δήμου Αθηναίων υποδέχεται από τις 2 έως 16 Οκτωβρίου 2026 την τρίτη διοργάνωση του θεσμού YOUTHS, με τον εύγλωττο τίτλο «Το Σφυρί χωρίς Αφέντη». Ο τίτλος αντλεί έμπνευση από το ομώνυμο, εμβληματικό έργο του συνθέτη Πιερ Μπουλέζ, το οποίο βασίζεται σε ποιήματα του Ρενέ Σαρ.

Η έκθεση, σε επιμέλεια του Δημήτρη Τρίκα και με την υποστήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ), αναδεικνύει το έργο 12 νέων καλλιτεχνών και καλλιτέχνιδων που βρίσκονται στα πρώτα τους βήματα, προτού ακόμη γνωρίσουν την προβολή της αγοράς τέχνης. Στόχος του project YOUTHS είναι να παρουσιάσει στο κοινό και στους χώρους τέχνης, ταλαντούχους νέους δημιουργούς που δεν έχουν πραγματοποιήσει ακόμη ατομική έκθεση σε γκαλερί.

Το κεντρικό ερώτημα της έκθεσης

Το επιμελητικό κείμενο που συνοδεύει την έκθεση εστιάζει σε μια θεμελιώδη αντίφαση: πώς η πιο ριζοσπαστική τέχνη καταλήγει συχνά να ενσωματώνεται στο σύστημα που αρχικά επεδίωξε να αμφισβητήσει; Ο επιμελητής, Δημήτρης Τρίκας, εξερευνά αυτή τη διαδρομή μέσα από την πορεία του ίδιου του Μπουλέζ – από το ρόλο του «τρομερού παιδιού» του μεταπολεμικού μοντερνισμού μέχρι τη θέση του διευθυντή του Φεστιβάλ του Μπαϊρόιτ και ιδρυτή του IRCAM. Παράλληλα, αντλεί επιχειρήματα από μια σειρά στοχαστών και καλλιτεχνών που έχουν ασχοληθεί με αυτή την ένταση: από τον Γκυ Ντεμπόρ και τη θεωρία του θεάματος, τη συλλογικότητα Luther Blissett και το κείμενό της για τον θάνατο του Ντεμπόρ, τον Ρόμπερτ Κουρτς και την «αποτυχία» της τέχνης να διαφύγει από το στενό της πλαίσιο, έως τον Γκρέιλ Μάρκους και την «μυστική ιστορία ανταρσίας» που εκτείνεται από το Νταντά έως τους Sex Pistols. Αντιμέτωπο με αυτή την τάση αφομοίωσης, το κείμενο προτείνει δύο διακριτές, ενδεχομένως αλληλοσυγκρουόμενες, στρατηγικές αντίστασης: την αέναη, δυναμική μετατόπιση του Φρανκ Ζάπα, ο οποίος διέφευγε δημιουργώντας νέες φόρμες και συνθήκες, πάντοτε ταχύτερα από την αγορά, και την πρόταση της γαλλικής συλλογικότητας Tiqqun, που καλεί σε μια κατάσταση «ασχημάτιστης» ύπαρξης, προτού καν γίνει κανείς αναγνωρίσιμος και, επομένως, κατατάξιμος.

Το κείμενο αποφεύγει την εύκολη αισιοδοξία. Αντλώντας από τη διάγνωση του Mark Fisher για τον «καπιταλιστικό ρεαλισμό» – την ιδέα ότι είναι ευκολότερο να φανταστούμε το τέλος του κόσμου παρά το τέλος του καπιταλισμού – ο Τρίκας αναγνωρίζει ότι ακόμα και η αφήγηση μιας «αθώας, ασχημάτιστης νεότητας» έχει μετατραπεί σε ένα αναγνωρίσιμο, εμπορεύσιμο επιμελητικό σχήμα. Ως εκ τούτου, δεν προτείνει στους/ις συμμετέχοντες/χουσες καλλιτέχνες/νιδες μια ρομαντική επιστροφή σε μια υποτιθέμενη «παρθένα» κατάσταση πριν την αγορά, αλλά μια πιο σύνθετη προσέγγιση: να διατηρήσουν την αυτονομία τους, γνωρίζοντας ότι ακόμη και η άρνηση να είναι κανείς αρεστός έχει τη δική της θέση στον κατάλογο τιμών.

Το θεμελιώδες ερώτημα που θέτει η έκθεση δεν είναι εάν η ριζοσπαστική τέχνη παραμένει δυνατή και αν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστη από την αφομοιωτική επίδραση του συστήματος «αγορά-συλλέκτες-ιδρύματα». Είναι, αντίθετα, εάν αξίζει η διεκδίκησή της, γνωρίζοντας εκ των προτέρων τις προκλήσεις που επιφέρει.

Συμμετέχουν: Λεωνίδας Αργυρός, Βασίλης Γεωργούλας, Ζωή Δαλίδου, Κυριακή Ευαγγελούδη, Μαρία Κιρλή, Αναστάσης Κλης, Γιώργος Λιάπης, Ανδριάνα Μήλα, Στεφανία Μοσκόβη, Άμη Μπενέκου, Φρόσω Παπαδοπούλου, Γιάννης Τούρλας.

Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφει ο Δημήτρης Τρίκας.

Εγκαίνια: Παρασκευή 2 Οκτωβρίου 2026, ώρα 18:00 – 21:30
Διάρκεια: 2 – 16 Οκτωβρίου 2026

Πολιτιστικό Κέντρο «Μελίνα» Δήμου Αθηναίων: Ηρακλειδών 66 & Θεσσαλονίκης, Θησείο
Ωράριο λειτουργίας: Τρίτη – Παρασκευή 11:00 – 19:00, Σάββατο & Κυριακή 10:00 – 15:00
Διοργάνωση: ΑΜΚΕ Art For Society